» Komitet praw człowieka ONZ. Wybór orzecznictwa

Komitet praw człowieka ONZ. Wybór orzecznictwa

Autorzy: Aleksandra Gliszczyńska (red.) , Katarzyna Sękowska-Kozłowska (red.) , Roman Wieruszewski (red.)

Cena podstawowa brutto: 104,00 zł
Twoja cena: 83,20 zł

Szczegóły towaru:
Wydawnictwo: Wolters Kluwer Polska - OFICYNA
Wydanie: 1
Rok publikacji: 2009
Rodzaj: orzecznictwo
ISBN: 978-83-7601-866-9
Okładka: twarda
Format: B5 (176 x 250 mm)
Liczba stron: s. 400
Kod towaru: KAM-1255:W01P01

Realizacja: Wysłanie paczki w 48 h (dni robocze) + czas dostawy. Dostawa GRATIS POCZTĄ przy zamówieniu już od 20 zł, KURIER GRATIS - od 190 zł

W pakiecie taniej. Sprawdź >>>

Zobacz

Zobacz fragment

opis

Niniejsza książka jest pierwszą polską publikacją prezentującą dorobek orzeczniczy Komitetu Praw Człowieka ONZ, organu czuwającego nad implementacją przez państwa postanowień Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych (Obywatelskich) i Politycznych, którego stroną Polska jest od 1977 roku. Autorzy dokonali wyboru i tłumaczenia kilkudziesięciu najciekawszych decyzji tego organu wydanych na przestrzeni przeszło dwudziestu lat w trybie procedury rozpatrywania skarg indywidualnych. Publikacja ma na celu ukazanie znaczącego wkładu Komitetu Praw Człowieka w rozwój międzynarodowego standardu praw człowieka. Prezentowane orzeczenia podejmują interesujące kwestie związane z realizacją takich fundamentalnych praw i wolności jak m.in. prawo do życia, zakaz tortur, zakaz dyskryminacji, wolność słowa, prawo do sądu czy prawo do prywatności.

Adresaci:

Pozycja ta, adresowana do szerokiego kręgu odbiorców, spotka się niewątpliwie z zainteresowaniem zarówno praktyków prawa (sędziowie, adwokaci, prokuratorzy), jak i teoretyków. Jej adresatami są także inne osoby zajmujące się zawodowo tematyką praw człowieka, w tym pracownicy instytucji państwowych i licznych organizacji pozarządowych. Książka stanowi ponadto wartościową pomoc dydaktyczną w edukacji o prawach człowieka prowadzonej na poziomie uniwersyteckim oraz w ramach specjalistycznych szkoleń.

Autorzy:

Publikacja została przygotowana przez zespół Poznańskiego Centrum Praw Człowieka Instytutu Nauk Prawnych PAN pod kierunkiem prof. Romana Wieruszewskiego, członka i wiceprzewodniczącego Komitetu Praw Człowieka ONZ w latach 1998-2000 i 2003-2006.

Książka dostępna także w wersji elektronicznej. Kliknij i sprawdź --->

Description »

Zobacz spis treści »

Wstęp

Instytucja skargi indywidualnej do Komitetu Praw Człowieka ONZ
(Roman Wieruszewski).
str. 9

Rozdział I
Zakaz dyskryminacji.
str. 17

Dyskryminacyjne działania pracodawcy mające skłonić pracownika do rezygnacji z pracy (tłum. Łukasz Horała)
Sprawa Timmerman p. Holandii, decyzja z dnia 29 października 1999 r., skarga nr 871/1999.
str. 17

Finansowanie przez państwo szkół rzymsko-katolickich jako dyskryminacja na tle religijnym (tłum. Łukasz Horała)
Sprawa Waldman p. Kanadzie, decyzja z dnia 3 listopada 1999 r., skarga nr 694/1996.
str. 20

Odpowiedzialność dowódcy jednostek granicznych NRD za zabójstwa osób nielegalnie przekraczających granicę z RFN (tłum. Aleksandra Gliszczyńska)
Sprawa Baumgarten p. Niemcom, decyzja z dnia 31 lipca 2003 r., skarga nr 960/2000.
str. 37

Odmowa przyznania świadczeń emerytalnych homoseksualnemu partnerowi zmarłego kombatanta (tłum. Łukasz Horała)
Sprawa Young p. Australii, decyzja z dnia 6 sierpnia 2003 r., skarga nr 941/2000.
str. 55

Rozdział II
Prawo do życia.
str. 73

Zgon aresztanta na skutek warunków panujących w areszcie (tłum. Katarzyna Sękowska-Kozłowska)
Sprawa Lantsova p. Federacji Rosyjskiej, decyzja z dnia 26 marca 2002 r., skarga nr 763/1997.
str. 73

Wydalenie osoby do państwa, w którym została skazana na karę śmierci (tłum. Katarzyna Sękowska-Kozłowska)
Sprawa Judge p. Kanadzie, decyzja z dnia 5 sierpnia 2003 r., skarga nr 829/1998
str. 80

Rozdział III
Zakaz tortur, okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania
str. 111

Brak udzielenia rodzinie skazanego informacji o dacie egzekucji i miejscu pochówku (tłum. Katarzyna Sękowska-Kozłowska)
Sprawa Staselovich p. Białorusi, decyzja z dnia 3 kwietnia 2003 r., skarga nr 887/1999.
str. 111

Rozdział IV
Wolność osobista.
str. 119

Bezprawność postanowienia o przymusowym umieszczeniu osoby w szpitalu psychiatrycznym (tłum. Aleksandra Gliszczyńska)
Sprawa Fijałkowska p. Polsce, decyzja z dnia 26 lipca 2005 r., skarga nr 1061/2002.
str. 119

Rozdział V
Prawo osób pozbawionych wolności do godnego traktowania.
str. 129

Brak przedstawienia zatrzymanemu zarzutów; odmowa wglądu w dokumentację lekarską (tłum. Katarzyna Sękowska-Kozłowska)
Sprawa Zheludkova p. Ukrainie, decyzja z dnia 29 października 2002 r., skarga nr 726/1996.
str. 129

Rozdział VI
Wolność poruszania się.
str. 141

Określenie miejsca przymusowego pobytu wobec osoby, której przyznano status uchodźcy (tłum. Katarzyna Sękowska-Kozłowska)
Sprawa Karker p. Francji, decyzja z dnia 26 października 2000 r., skarga nr 833/1998.
str. 141

Rozdział VII
Prawo do sądu.
str. 151

Przewlekłość postępowania w sprawie dotyczącej zwolnienia z pracy urzędnika państwowego (tłum. Aleksandra Gliszczyńska)
Sprawa Casanovas p. Francji, decyzja z dnia 19 lipca 1994 r., skarga nr 441/1990.
str. 151

Osądzenie przez "trybunał sędziów bez twarzy" oraz warunki uwięzienia (tłum. Aleksandra Gliszczyńska)
Sprawa Polay Campos p. Peru, decyzja z dnia 6 listopada 1997 r., skarga nr 577/1994.
str. 157

Bezprawne aresztowanie i brak rzetelnego procesu osób podejrzanych o udział w zamachu stanu (tłum. Aleksandra Gliszczyńska)
Sprawa Domukovsky i inni p. Gruzji, decyzja z dnia 6 kwietnia 1998 r., skargi nr 623/1995, 624/1995, 626/1995 i 627/1995 .
str. 166

Odmowa mianowania na wyższy stopień wojskowy (tłum. Aleksandra Gliszczyńska)
Sprawa Kolanowski p. Polsce, decyzja z dnia 6 sierpnia 2003 r., skarga nr 837/1998.
str. 188

Rozdział VIII
Prawo do prywatności.
str. 195

Kryminalizacja kontaktów homoseksualnych (tłum. Łukasz Horała)
Sprawa Toonen p. Australii, decyzja z dnia 31 marca 1994 r., skarga nr 488/1992.
str. 195

Arbitralna ingerencja w życie rodzinne i mir domowy oraz pojęcie "własnego kraju" w sprawie deportacyjnej (tłum. Aleksandra Gliszczyńska)
Sprawa Canepa p. Kanadzie, decyzja z dnia 3 kwietnia 1997 r., skarga nr 558/1993.
str. 208

Wydalenie rodziców małoletniego obywatela Państwa-strony (tłum. Łukasz Horała)
Sprawa Winata p. Australii, decyzja z dnia 26 lipca 2001 r., skarga nr 930/2000.
str. 219

Odmowa dokonania zabiegu przerwania ciąży w sytuacji zagrożenia zdrowia i życia kobiety (tłum. Katarzyna Sękowska-Kozłowska)
Sprawa Llantoy Huamán p. Peru, decyzja z dnia 24 października 2005 r., skarga nr 1153/2003.
str. 233

Rozdział IX
Wolność wypowiedzi.
str. 243

Zakaz umieszczania reklamy komercyjnej w języku angielskim w przestrzeni publicznej (tłum. Łukasz Horała)
Sprawa Ballantyne i Davidson, McIntyre p. Kanadzie, decyzja z dnia 31 marca 1993 r., skargi nr 359/1989 i 385/1989.
str. 243

Wolność wypowiedzi działacza związkowego podczas sporu strajkujących z rządem (tłum. Łukasz Horała)
Sprawa Jong-Kyu Sohn p. Republice Korei, decyzja z dnia 19 lipca 1995 r., skarga nr 518/1992.
str. 261

Wolność wypowiedzi podczas demonstracji skierowanej przeciwko głowie obcego państwa (tłum. Łukasz Horała)
Sprawa Kivenmaa p. Finlandii, decyzja z dnia 31 marca 1994 r., skarga nr 412/1990.
str. 269

Wolność wypowiedzi osoby głoszącej "kłamstwo oświęcimskie" (tłum. Łukasz Horała)
Sprawa Faurisson p. Francji, decyzja z dnia 8 listopada 1996 r., skarga nr 550/1993.
str. 280

Odmowa przyjęcia do stowarzyszenia sprawozdawców parlamentarnych (tłum. Łukasz Horała)
Sprawa Gauthier p. Kanadzie, decyzja z dnia 7 kwietnia 1999 r., skarga nr 633/1995.
str. 304

Sankcje nałożone w związku z dystrybucją ulotek (tłum. Łukasz Horała)
Sprawa Laptsevich p. Białorusi, decyzja z dnia 20 marca 2000 r., skarga nr 780/1997.
str. 322

Odsunięcie od pracy dydaktycznej w szkole autora publikacji antysemickich (tłum. Łukasz Horała)
Sprawa Ross p. Kanadzie, decyzja z dnia 18 października 2000 r., skarga nr 736/1997.
str. 327

Rozdział X
Prawo do udziału w życiu publicznym.
str. 347

Zwolnienie z pracy na skutek wyników postępowania weryfikacyjnego funkcjonariuszy byłej Służby Bezpieczeństwa (tłum. Katarzyna Sękowska-Kozłowska)
Sprawa Kall p. Polsce, decyzja z dnia 14 lipca 1997 r., skarga nr 552/1993.
str. 347

Skreślenie kandydata z listy wyborczej na podstawie wyników egzaminu językowego (tłum. Katarzyna Sękowska-Kozłowska)
Sprawa Ignatane p. Łotwie, decyzja z dnia 25 lipca 2001 r., skarga nr 884/1999.
str. 358

Nieproporcjonalność okręgów wyborczych w wyborach samorządowych (tłum. Katarzyna Sękowska-Kozłowska)
Sprawa Matyus p. Słowacji, decyzja z dnia 22 lipca 2002 r., skarga nr 923/2000.
str. 367

Pozbawienie urzędu sędziego Trybunału Konstytucyjnego na mocy dekretu prezydenckiego (tłum. Aleksandra Gliszczyńska)
Sprawa Pastukhov p. Białorusi, decyzja z dnia 5 sierpnia 2003 r., skarga nr 814/1998.
str. 374

Rozdział XI
Ochrona mniejszości.
str. 381

Pozbawienie statusu członka mniejszości etnicznej (tłum. Aleksandra Gliszczyńska, Katarzyna Sękowska-Kozłowska)
Sprawa Lovelace p. Kanadzie, decyzja z dnia 30 lipca 1981 r., skarga nr 24/1977.
str. 381

Indeks.
str. 391

Table of contents »

fragment publikacji

Wstęp

Instytucja skargi indywidualnej do Komitetu Praw Człowieka ONZ Możliwość dostępu jednostki do międzynarodowego organu w celu zaskarżenia naruszeń praw człowieka, których ta jednostka jest ofiarą, jest wielką zdobyczą ukształtowanego po II wojnie światowej międzynarodowego systemu ochrony praw człowieka. Ta instytucja ostatecznie przekreśla koncepcję tzw. nieingerowania w wewnętrzne sprawy danego państwa, jeśli chodzi o naruszanie praw człowieka, lansowaną zwłaszcza przez państwa totalitarne. Najbardziej skutecznym mechanizmem skarg indywidualnych jest niewątpliwie europejski system funkcjonujący w ramach Rady Europy. Poważne osiągnięcia ma również system międzyamerykański. W ramach systemu uniwersalnego kompetencje do rozpatrywania skarg indywidualnych mają: Komitet Praw Człowieka, Komitet do spraw Likwidacji Dyskryminacji Rasowej, Komitet Przeciwko Torturom, Komitet do spraw Likwidacji Dyskryminacji Kobiet, a od niedawna także Komitet Praw Osób Niepełnosprawnych. Rada Praw Człowieka ONZ przyjęła również ostatnio Protokół Fakultatywny do Paktu Praw Ekonomicznych, Socjalnych i Kulturalnych, który wprowadza system skarg indywidualnych również w ramach tego traktatu; kompetencję rozpatrywania skarg indywidualnych uzyska także z chwilą złożenia odpowiedniej deklaracji przez 10 państw Komitet ds. Pracowników Migrujących (1). Zdecydowanie najbogatsze doświadczenie w rozpatrywaniu skarg indywidualnych ma Komitet Praw Człowieka, organ powołany w celu kontrolowania procesu realizacji postanowień zawartych w Międzynarodowym Pakcie Praw Osobistych i Politycznych (MPPOiP) (2). Komitet ten, obok Komitetu ds. Likwidacji Dyskryminacji Rasowej, był pierwszym uniwersalnym organem, któremu powierzono monitorowanie przestrzegania praw człowieka uregulowanych w traktatach. Wcześniej organy takie powołano w ramach systemów regionalnych, ale na poziomie powszechnym oba Komitety miały charakter pionierski (3).

Formalnoprawną podstawą działania Komitetu jest MPPOiP. Część IV Paktu poświęcona jest w całości powoływaniu oraz działalności Komitetu z wyłączeniem instytucji skargi indywidualnej, której dotyczy Protokół Fakultatywny. Zgodnie z art. 28 Paktu, w dniu 28 września 1976 r. państwa-strony powołały Komitet Praw Człowieka. Kadencja rozpoczęła się 1 stycznia 1977 r. Pierwsza sesja Komitetu odbyła się w Nowym Jorku w dniach od 21 marca do 1 kwietnia 1977 r. Charakter prawny tego organu budził jednak poważne wątpliwości. W szczególności przedmiotem kontrowersji była relacja Komitetu do ONZ. Komitet jest bowiem tzw. organem traktatowym, a więc powołanym przez państwa-strony traktatu. W dalszym ciągu wiele państw członkowskich ONZ nie ratyfikowało MPPOiP (4). Ostatecznie model, który ukształtował się w wyniku wieloletniej praktyki, zakłada formalną niezależność Komitetu od ONZ, przy jednoczesnej ścisłej współpracy w wielu sprawach.

Biorąc pod uwagę kompetencje Komitetu do rozpatrywania skarg indywidualnych oraz międzypaństwowych, a także procedurę rozpatrywania tych skarg, można uznać, że jest to organ quasi-sądowniczy.

Komitet składa się z 18 członków, wybieranych na 4-letnią kadencję przez zebranie państw członkowskich w głosowaniu tajnym, spośród kandydatów zgłoszonych przez państwa członkowskie. Zgodnie z art. 28 § 2 MPPOiP, członkowie powinni być "ludźmi o wysokim poziomie moralnym i uznanej kompetencji w dziedzinie praw człowieka, przy czym należy uwzględnić celowość udziału pewnej liczby osób o doświadczeniu prawniczym". Pełnią oni swoje funkcje we własnym imieniu, a zatem w żadnym wypadku nie można ich traktować jako reprezentantów swoich państw. W świetle postanowień art. 31 Paktu, "w skład Komitetu nie może wejść więcej niż jeden obywatel tego samego państwa". Co 2 lata wybiera się połowę składu. Członkowie Komitetu powinni wykonywać swoje funkcje bezstronnie i sumiennie, do czego zobowiązują się, składając uroczyste oświadczenie na posiedzeniu Komitetu przed objęciem funkcji. Jednakże ani Pakt, ani Regulamin Komitetu w swojej pierwotnej, przyjętej przez Komitet wersji nie określały jasno pewnych wątpliwości, które mogły powstać w związku z regułą bezstronności. Przykładowo, czy członek Komitetu może uczestniczyć w rozpatrywaniu sprawy indywidualnej dotyczącej jego kraju lub też brać aktywny udział w dyskusji nad sprawozdaniem składanym przez państwo, którego jest obywatelem? W sprawach tych stosowano różne praktyki i dlatego Komitet opracował tzw. wskazówki co do niezależności i bezstronności członków Komitetu. Ustalono m.in., że członek Komitetu powinien powstrzymać się od udziału w rozpatrywaniu spraw indywidualnych przeciwko państwu, którego jest obywatelem oraz uczestnictwa w dyskusji nad sprawozdaniem składanym przez ten kraj. Ponadto członkowie powinni powstrzymać się od rozpatrywania wszelkich tych spraw, w których uczestniczyli w jakiejkolwiek postaci w innych fazach. Zasady te zostały włączone do Regulaminu Komitetu. W jego świetle członkami Komitetu nie powinny być osoby pełniące funkcje w organach administracji państwowej, a także dyplomaci w służbie czynnej (5).

Częstotliwość posiedzeń Komitetu określa Regulamin Komitetu. Zmodyfikowany Regulamin w art. 2 przewiduje odbywanie trzech regularnych sesji w roku. Artykuł 3 stwarza możliwość zwoływania sesji nadzwyczajnych. Dwie sesje - w lipcu i październiku - odbywają się w Genewie, w siedzibie Biura Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka, a jedna, w marcu, w Nowym Jorku. Sesje poprzedzone są tygodniowym posiedzeniem grupy roboczej ds. skarg indywidualnych, która winna składać się z co najmniej pięciu członków.

Zgodnie z art. 28, oficjalnymi językami Komitetu są wszystkie języki oficjalne ONZ, tzn. angielski, francuski, hiszpański, rosyjski, arabski i chiński, natomiast językami roboczymi są wszystkie ww. z wyjątkiem chińskiego. W praktyce jednak językami roboczymi są angielski, francuski i hiszpański, które są także językami roboczymi sekretariatu. Oznacza to, że wszelkie dokumenty muszą być przedkładane w tych trzech językach. Posiedzenia Komitetu poświęcone sprawozdaniom państw, komentarzom ogólnym czy innym sprawom o charakterze porządkowym mają charakter jawny. Tajne są posiedzenia dotyczące spraw indywidualnych oraz przyjmowania uwag końcowych do sprawozdań państw, a także te, które poświęcone są wyborom prezydium.

Członkowie Komitetu wybierają ze swojego grona Przewodniczącego i trzech Wiceprzewodniczących oraz Sprawozdawcę - art. 39 § 1 Paktu. Tworzą oni prezydium, którego kadencja trwa 2 lata. Ponadto Komitet wybiera Specjalnego Sprawozdawcę do spraw nowych skarg, do spraw realizacji decyzji Komitetu w sprawach indywidualnych oraz do spraw realizacji zaleceń Komitetu przyjmowanych w wyniku rozpatrywania sprawozdań państw. Obsługę sekretariatu Komitetu, podobnie jak i wszystkich pozostałych organów traktatowych, zapewnia Biuro Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka.

Komitet sam uchwala swój regulamin na podstawie art. 39 § 2 Paktu. Dwunastu członków tworzy kworum. Decyzje zapadają większością głosów, zgodnie z art. 39 § 2(b) Paktu, którego postanowienia zostały powtórzone w art. 51 Regulaminu. Jednak Komitet już na swojej pierwszej sesji przyjął zasadę, że przy podejmowaniu wszelkich decyzji należy dążyć do uzyskania konsensusu, co wyraził w przypisie do art. 51.

Podstawowe funkcje Komitetu to rozpatrywanie sprawozdań składanych przez państwa na podstawie art. 40 Paktu. Ponadto Komitet rozpatruje skargi osób indywidualnych na naruszenia ich praw, składane w oparciu o postanowienia Protokołu Fakultatywnego. Przewidziana Paktem instytucja skarg międzypaństwowych (art. 41) pozostała martwą literą. Wynika to zapewne z faktu, że skarga taka ma zawsze polityczny charakter, a ponadto została ukształtowana w sposób dający małe szanse na skuteczne rozstrzygnięcie jej meritum.

Ważną rolę pełnią komentarze ogólne, w których Komitet przedstawia swoją interpretację poszczególnych norm Paktu w oparciu o dotychczasową praktykę, wynikającą zarówno z rozpatrywania sprawozdań państw, jak i skarg indywidualnych.

Komitet, zgodnie z postanowieniami art. 45 Paktu i w świetle art. 63 Regulaminu, składa co roku sprawozdanie ze swojej działalności Zgromadzeniu Ogólnemu ONZ. W sprawozdaniu zamieszcza się również streszczenia decyzji podjętych na podstawie Protokołu Fakultatywnego.

Trzeba wyjaśnić, że charakter decyzji podejmowanych przez ww. ciała traktatowe ONZ, w tym Komitetu Praw Człowieka, różni się od wyroków np. Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Znajduje to wyraz również w stosowanej terminologii. I tak, jednostka nie składa "skarg", lecz "zawiadomienia" (ang. communication), natomiast organy traktatowe wydają "opinie" (ang. views), a nie "wyroki" (6). Oznacza to, że decyzje tych organów nie mają charakteru wiążącego. Jednakże przystąpienie do Protokołu Fakultatywnego lub też zgoda na inne tego typu procedury oznacza dobrowolną chęć państwa do poddania się wszelkim wynikającym stąd konsekwencjom, w tym także realizacji owych "opinii". Pogląd taki znajduje uzasadnienie także w brzmieniu art. 2 § 2(c) MPPOiP,na mocy którego państwa-strony zobowiązują się m.in. do "zapewnienia realizacji przez właściwe władze środków ochrony prawnej, gdy zostały one przyznane". A takim środkiem ochrony staje się możliwość zwrócenia się do organów traktatowych. Skargę może złożyć wyłącznie osoba fizyczna. Nie jest wymagana żadna szczególna forma skargi. Nie ma również przymusu adwokackiego. Skarga musi być złożona na piśmie i podpisana. Zaleca się, aby była sporządzona w języku roboczym sekretariatu (angielski, francuski, hiszpański), ale nie jest to wymóg formalny. Skarga winna zawierać podstawowe fakty dotyczące naruszenia prawa oraz informacje o odpowiednich przepisach prawa krajowego, które w danej sprawie mają zastosowanie.

Po otrzymaniu i zarejestrowaniu skargi Komitet musi podjąć decyzję o tym, czy skarga jest dopuszczalna. Kryteria dopuszczalności określone są w art. 1-3 i 5 § 2 Protokołu Fakultatywnego i powtórzone w art. 90 Regulaminu Komitetu. Komitet bada, czy:
1) skarga nie jest anonimowa i pochodzi od osoby znajdującej się pod jurysdykcją państwa-strony Protokołu,
2) skarga pochodzi od osoby będącej ofiarą naruszenia praw zawartych w Pakcie lub jej pełnomocnika,
3) skarga nie jest nadużyciem prawa do złożenia zawiadomienia,
4) skarga nie jest niezgodna z postanowieniami Paktu,
5) ta sama sprawa nie jest rozpatrywana przez inną międzynarodową procedurę,
6) autor wykorzystał wszystkie dostępne wewnątrz krajowe środki zaradcze.

Nie ma natomiast ograniczeń czasowych co do składania skarg. Różni to ten mechanizm od systemu europejskiego, w ramach którego można składać skargi jedynie w okresie 6 miesięcy od chwili zapadnięcia ostatecznej decyzji, z którą wiąże się naruszenie prawa.

fragment publikacji
strony 9-11

Online chat software

Użyj funkcji "Odłóż sobie na później" aby dodać produkty o których chcesz pamiętać.

Proszę wybrać przynajmniej jeden format.

Komitet praw człowieka ONZ. Wybór orzecznictwa