Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego

Wykaz skrótów
str. 15

Wstęp
str. 19

ROZDZIAŁ I. Zagadnienia ogólne
str. 23

1. Konstytucyjne zasady funkcjonowania sądownictwa administracyjnego
str. 23
1.1. Prawo do sądu
str. 23
1.2. Prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy
str. 25
1.3. Jawność postępowania sądowego
str. 27
1.4. Prawo do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
str. 29
1.5. Prawo do bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji RP
str. 34
2. Sądowa kontrola administracji publicznej
str. 36
2.1. Uwagi ogólne
str. 36
2.2. Sprawa sądowoadministracyjna
str. 38
2.3. Zakres podmiotowy kontroli sądów administracyjnych
str. 40
2.4. Zakres przedmiotowy postępowania przed sądami administracyjnymi
str. 42
3. Wybrane zasady postępowania przed sądami administracyjnymi
str. 50
3.1. Uwagi ogólne
str. 50
3.2. Zasada udzielania pomocy stronom
str. 51
3.3. Zasada koncentracji materiału procesowego
str. 53
3.4. Zasada ochrony praworządności
str. 57
3.5. Zasada związania sądu administracyjnego prawomocnym wyrokiem skazującym co do popełnienia przestępstwa
str. 61
4. Właściwość sądów administracyjnych
str. 63
4.1. Właściwość wojewódzkich sądów administracyjnych
str. 63
4.2. Właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego
str. 66
5. Skład sądu i zasady jego wyznaczania
str. 68
5.1. Skład sądu
str. 68
5.2. Zasady wyznaczania składu orzekającego
str. 70
6. Wyłączenie sędziego
str. 72
6.1. Przesłanki bezwzględne wyłączenia sędziego
str. 72
6.2. Przesłanki względne wyłączenia sędziego
str. 77
6.3. Postępowanie w przedmiocie wyłączenia sędziego
str. 79

ROZDZIAŁ II. Podmioty legitymowane do występowania w postępowaniu przed sądami administracyjnymi
str. 82

1. Zdolność sądowa i zdolność procesowa
str. 82
1.1. Zdolność sądowa
str. 82
1.2. Zdolność procesowa
str. 84
2. Strony i uczestnicy postępowania
str. 86
2.1. Strona postępowania
str. 86
2.2. Uczestnik postępowania
str. 88
3. Podmioty umocowane do występowania w imieniu strony
str. 96
3.1. Przedstawiciele ustawowi
str. 96
3.2. Organy i osoby uprawnione do działania w imieniu osoby prawnej oraz jednostki organizacyjnej mającej zdolność sądową
str. 98
3.3. Pełnomocnicy
str. 104
3.3.1. Uwagi ogólne
str. 104
3.3.2. Podmioty legitymowane do występowania w charakterze pełnomocnika
str. 106
3.3.3. Rodzaje pełnomocnictw
str. 111
3.3.4. Forma pełnomocnictwa
str. 115
3.3.5. Wygaśnięcie pełnomocnictwa
str. 122
3.4. Kurator na czas podjęcia czynności niecierpiącej zwłoki
str. 126

ROZDZIAŁ III. Pisma w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym
str. 129

1. Charakterystyka pism
str. 129
1.1. Rodzaje pism
str. 129
1.2. Warunki formalne
str. 131
1.3. Braki formalne i tryb ich usuwania
str. 140
2. Oświadczenia i wnioski
str. 145
2.1. Oświadczenie
str. 145
2.2. Wniosek
str. 146
3. Skarga
str. 149
3.1. Podmioty uprawnione do wniesienia skargi
str. 149
3.2. Przesłanki dopuszczalności skargi
str. 157
3.2.1. Wyczerpanie środków zaskarżenia i wezwanie do usunięcia naruszenia prawa
str. 157
3.2.2. Termin do wniesienia skargi
str. 162
3.2.3. Tryb wnoszenia skargi
str. 166
3.2.4. Warunki formalne skargi
str. 167
4. Sprzeciw
str. 172

ROZDZIAŁ IV. Czynności stron i sądu po wniesieniu skargi
str. 176

1. Czynności organu
str. 176
1.1. Przekazanie skargi sądowi
str. 176
1.2. Uwzględnienie skargi
str. 179
2. Czynności skarżącego
str. 186
2.1. Wniosek o ukaranie grzywną oraz żądanie rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym
str. 186
2.2. Cofnięcie skargi
str. 189
3. Czynności sądu
str. 195
3.1. Ukaranie grzywną
str. 195
3.2. Wystąpienie sygnalizacyjne
str. 197
3.3. Przekazanie sprawy według właściwości
str. 199
3.4. Odrzucenie skargi
str. 201
3.4.1. Uwagi ogólne
str. 201
3.4.2. Brak właściwości
str. 202
3.4.3. Uchybienie terminowi
str. 205
3.4.4. Nieuzupełnienie braków formalnych
str. 206
3.4.5. Powaga rzeczy osądzonej
str. 208
3.4.6. Brak zdolności sądowej lub procesowej
str. 210
3.4.7. Niedopuszczalność z innych przyczyn
str. 211
3.5. Umorzenie postępowania
str. 213
3.5.1. Uwagi ogólne
str. 213
3.5.2. Cofnięcie skargi
str. 215
3.5.3. Śmierć strony
str. 216
3.5.4. Bezprzedmiotowość z innych przyczyn
str. 217
4. Postępowania nadzwyczajne a wszczęcie postępowania sądowego
str. 220

ROZDZIAŁ V. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności
str. 224

1. Uwagi ogólne
str. 224
2. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez organ 226
3. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd administracyjny
str. 230
3.1. Ochrona tymczasowa przed sądem pierwszej instancji
str. 230
3.2. Zawieszenie wykonalności aktu lub czynności
str. 235
3.3. Ochrona tymczasowa przed Naczelnym Sądem Administracyjnym 238

ROZDZIAŁ VI. Doręczenia
str. 242

1. Uwagi ogólne
str. 242
2. Tryb doręczania pism sądowych przez pocztę
str. 246
3. Doręczenia pism osobom fizycznym
str. 249
3.1. Doręczenie właściwe
str. 249
3.2. Doręczenie zastępcze
str. 251
4. Doręczenia pism osobom prawnym lub jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej
str. 254
5. Doręczenia awizowane
str. 256
6. Domniemanie doręczenia
str. 259
7. Doręczenia podmiotom uprawnionym do odbioru pism w imieniu lub
za stronę postępowania
str. 261
7.1. Doręczenie przedstawicielowi ustawowemu
str. 261
7.2. Doręczenie upoważnionemu pracownikowi
str. 262
7.3. Doręczenie osobie upoważnionej do odbioru pism
str. 262
7.4. Doręczenie pełnomocnikowi
str. 263
7.5. Doręczenie pełnomocnikowi do doręczeń
str. 263
7.6. Doręczenie kuratorowi
str. 265
8. Doręczenia w obrocie zagranicznym
str. 269

ROZDZIAŁ VII. Terminy procesowe
str. 273

1. Rodzaje terminów
str. 273
2. Bieg terminu
str. 275
3. Uchybienie terminowi
str. 281
4. Przywrócenie terminu
str. 283
4.1. Wymogi formalne
str. 283
4.2. Przesłanki przywrócenia terminu
str. 288
4.3. Dopuszczalność przywrócenia terminu
str. 291
4.4. Wstrzymanie postępowania
str. 292

ROZDZIAŁ VIII. Zawieszenie postępowania
str. 295

1. Uwagi ogólne
str. 295
2. Obligatoryjne zawieszenie postępowania z urzędu
str. 299
3. Fakultatywne zawieszenie postępowania z urzędu
str. 305
4. Podjęcie postępowania z urzędu
str. 309
5. Zawieszenie i podjęcie postępowania na zgodny wniosek stron
str. 311

ROZDZIAŁ IX. Postępowanie mediacyjne i uproszczone
str. 314

1. Postępowanie mediacyjne
str. 314
2. Postępowanie uproszczone
str. 325

ROZDZIAŁ X. Posiedzenia sądowe
str. 334

1. Rodzaje posiedzeń i ich charakterystyka
str. 334
2. Rozprawa
str. 336
2.1. Przygotowanie do rozprawy
str. 336
2.2. Jawność rozprawy
str. 341
2.3. Początek rozprawy
str. 344
2.4. Przebieg rozprawy
str. 348
2.5. Odroczenie rozprawy
str. 352
2.6. Protokół rozprawy
str. 358
2.6.1. Załącznik
str. 363
2.6.2. Zastrzeżenia
str. 366
2.7. Zamknięcie rozprawy
str. 368
3. Dowody uzupełniające z dokumentów
str. 370
4. Łączenie spraw
str. 374
5. Środki dyscyplinujące
str. 379
5.1. Policja sesyjna
str. 379
5.2. Grzywna za uchylanie się organu od zastosowania się do postanowienia sądu
str. 382
5.3. Sygnalizacja
str. 384

ROZDZIAŁ XI. Orzeczenia sądowe
str. 389

1. Wyrok
str. 389
1.1. Wydanie i ogłoszenie wyroku
str. 389
1.1.1. Wydanie wyroku
str. 389
1.1.2. Ogłoszenie wyroku
str. 395
1.2. Zasady orzekania
str. 400
1.2.1. Niezwiązanie granicami skargi
str. 400
1.2.2. Zakaz reformationis in peius
str. 402
1.2.3. Orzekanie w granicach sprawy
str. 403
1.3. Zakres uprawnień orzeczniczych sądu pierwszej instancji
str. 406
1.3.1. Uwzględnienie skargi
str. 406
1.3.2. Oddalenie skargi
str. 417
1.4. Rektyfikacja orzeczeń sądowych
str. 419
1.4.1. Sprostowanie
str. 419
1.4.2. Uzupełnienie
str. 423
1.4.3. Wykładnia
str. 427
1.5. Związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania
str. 431
2. Postanowienia
str. 435
2.1. Postanowienia kończące postępowanie
str. 435
2.2. Postanowienia niekończące postępowania
str. 438

ROZDZIAŁ XII. Pisemne uzasadnienie orzeczenia
str. 443

1. Uwagi ogólne
str. 443
2. Normatywny charakter uzasadnienia
str. 445
2.1. Wymogi formalne
str. 445
2.2. Treść uzasadnienia
str. 452
2.2.1. Stan sprawy
str. 452
2.2.2. Zarzuty skargi oraz stanowisko pozostałych stron postępowania
str. 455
2.2.3. Podstawa prawna i jej wyjaśnienie
str. 459
2.2.4. Wskazanie co do dalszego postępowania
str. 465
3. Metodyka sporządzania uzasadnienia
str. 469
3.1. Język uzasadnienia
str. 469
3.2. Zakres argumentacji
str. 474
3.3. Odwołanie do zasad ogólnych
str. 479
3.4. Społeczny aspekt uzasadnienia
str. 484
3.5. Najczęściej spotykane uchybienia
str. 488
3.5.1. Błędy językowe
str. 488
3.5.2. Uchybienia formalne
str. 490
4. Sądowa wykładnia prawa
str. 493
4.1. Uwagi ogólne
str. 493
4.2. Wykładnia językowa
str. 495
4.2.1. Uwagi ogólne
str. 495
4.2.2. Dyrektywa języka polskiego ogólnego
str. 497
4.2.3. Dyrektywa języka prawnego
str. 499
4.2.4. Dyrektywa języka specjalnego
str. 501
4.3. Wykładnia systemowa
str. 503
4.4. Wykładnia celowościowa
str. 507
4.5. Zakres wykładni
str. 510

ROZDZIAŁ XIII. Środki odwoławcze
str. 512

1. Uwagi ogólne
str. 512
2. Skarga kasacyjna
str. 514
2.1. Warunki dopuszczalności skargi kasacyjnej
str. 514
2.1.1. Przedmiot zaskarżenia
str. 514
2.1.2. Podmioty uprawnione do wniesienia i sporządzenia skargi kasacyjnej
str. 515
2.1.3. Wymagania formalne
str. 519
2.1.4. Termin i tryb wnoszenia skargi kasacyjnej
str. 524
2.2. Odrzucenie skargi kasacyjnej
str. 528
2.3. Podstawy skargi kasacyjnej
str. 532
2.3.1. Naruszenie prawa materialnego
str. 532
2.3.2. Naruszenie przepisów postępowania
str. 534
2.4. Związanie granicami skargi kasacyjnej
str. 540
2.5. Skład sądu
str. 546
2.6. Zakres uprawnień orzeczniczych Naczelnego Sądu Administracyjnego
str. 549
2.6.1. Oddalenie skargi kasacyjnej
str. 549
2.6.2. Uchylenie orzeczenia sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
str. 551
2.6.3. Orzeczenie reformatoryjne
str. 555
2.6.4. Odrzucenie skargi lub umorzenie postępowania w sprawie
str. 559
3. Zażalenie
str. 560
3.1. Dopuszczalność zażalenia
str. 560
3.2. Wymogi formalne zażalenia
str. 563
3.3. Autokontrola dokonywana przez sąd pierwszej instancji
str. 564
3.4. Odpowiednie stosowanie przepisów o skardze kasacyjnej
str. 567

ROZDZIAŁ XIV. Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego
str. 570

1. Uchwała mająca na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów
administracyjnych
str. 570
2. Uchwała rozstrzygająca zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości w konkretnej sprawie
str. 573
3. Postanowienie odmawiające podjęcia uchwały
str. 579

ROZDZIAŁ XV. Prawomocność i wykonanie orzeczeń sądowych
str. 582

1. Prawomocność formalna
str. 582
2. Prawomocność materialna
str. 588
3. Powaga rzeczy osądzonej
str. 590
4. Wykonanie orzeczeń sądu
str. 592
5. Skutki niewykonania orzeczenia sądu
str. 594
6. Unieważnienie prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego
str. 597

ROZDZIAŁ XVI. Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
str. 599

1. Dopuszczalność wznowienia
str. 599
2. Przesłanki wznowienia
str. 603
3. Postępowanie w sprawach wznowienia
str. 606

ROZDZIAŁ XVII. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia
str. 612

1. Podstawa prawna, przedmiot i podmioty legitymowane do wniesienia skargi
str. 612
2. Przesłanki dopuszczalności skargi
str. 619
3. Wymagania formalne skargi
str. 626
4. Postępowanie w sprawie skargi
str. 632

ROZDZIAŁ XVIII. Postępowanie w razie zaginięcia lub zniszczenia akt
str. 642

1. Wszczęcie postępowania
str. 642
2. Czynności przewodniczącego
str. 645
3. Czynności sądu
str. 646

ROZDZIAŁ XIX. Koszty sądowe
str. 652

1. Przepisy ogólne
str. 652
1.1. Uwagi ogólne
str. 652
1.2. Wartość przedmiotu zaskarżenia
str. 654
1.3. Obowiązek uiszczenia opłaty sądowej
str. 657
1.4. Zasady uiszczenia opłaty sądowej
str. 659
1.5. Ustalenie opłaty sądowej w należnej wysokości
str. 662
1.6. Udzielanie ulg w spłacie należności z tytułu nieuiszczonych kosztów sądowych oraz orzeczonych grzywien
str. 666
2. Wpis
str. 670
3. Opłata kancelaryjna
str. 673
4. Wydatki
str. 677

ROZDZIAŁ XX. Zwrot kosztów postępowania
str. 681

1. Uwagi ogólne
str. 681
2. Zasada związania wnioskiem strony o zwrot kosztów postępowania
str. 683
3. Zwrot kosztów w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji
str. 685
3.1. Zwrot kosztów postępowania od organu
str. 685
3.2. Zwrot kosztów postępowania a wielość podmiotów uprawnionych
str. 687
3.3. Zwrot kosztów postępowania w razie częściowego uwzględnienia skargi
str. 689
3.4. Zwrot kosztów postępowania zawinionych zachowaniem strony
str. 691
4. Zwrot niezbędnych kosztów postępowania
str. 692
4.1. Zwrot niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście
str. 692
4.2. Zwrot niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika
str. 694
5. Zwrot kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym
str. 698
5.1. Zwrot kosztów postępowania w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej
str. 698
5.2. Zwrot kosztów postępowania w razie oddalenia skargi kasacyjnej 701
5.3. Odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
str. 704
6. Koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
str. 705

ROZDZIAŁ XXI. Prawo pomocy
str. 711

1. Uwagi ogólne
str. 711
2. Wniosek o przyznanie prawa pomocy
str. 712
2.1. Wymagania formalne wniosku
str. 712
2.2. Postępowanie w sprawie wniosku
str. 716
2.3. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku
str. 718
2.4. Środki zaskarżenia
str. 724
3. Zakres przyznawanego prawa pomocy
str. 726
3.1. Zwolnienie od kosztów sądowych
str. 726
3.2. Prawo pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika
str. 727
4. Prawo pomocy dla osoby fi zycznej
str. 731
4.1. Przesłanki prawa pomocy w zakresie całkowitym
str. 731
4.2. Przesłanki prawa pomocy w zakresie częściowym
str. 733
5. Prawo pomocy dla osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej
str. 735
5.1. Przesłanki prawa pomocy w zakresie całkowitym
str. 735
5.2. Przesłanka prawa pomocy w zakresie częściowym
str. 737
6. Niedopuszczalność prawa pomocy
str. 738
6.1. Oczywista bezzasadność skargi
str. 738
6.2. Cofnięcie prawa pomocy
str. 741
7. Czynności referendarza sądowego
str. 743
7.1. Czynności o charakterze techniczno-procesowym
str. 743
7.2. Czynności o charakterze orzeczniczym
str. 744

Bibliografia
str. 747