Instytucje parabankowe w Polsce

Wykaz skrótów
str. 17

Wstęp
str. 25

Rozdział 1
Działalność bankowa
str. 29

1.1. Pojęcie działalności bankowej
str. 29

1.2. Działalność depozytowa
str. 32

1.2.1. Zakres działalności depozytowej
str. 32

1.2.2. Pojęcie depozytu dla potrzeb statystyki monetarnej
str. 37

1.2.3. Element zwrotności jako najważniejsza cecha działalności depozytowej
str. 39

1.2.4. Działalność depozytowa a działalność inwestycyjna
str. 42

1.2.5. Działalność depozytowa a działalność ubezpieczeniowa
str. 50

1.2.5.1. Pojęcie działalności ubezpieczeniowej
str. 50

1.2.5.2. Działalność depozytowa a ubezpieczenia gospodarcze (osobowe i majątkowe)
str. 52

1.2.5.3. Działalność depozytowa a ubezpieczenia społeczne
str. 54

1.2.6. Działalność depozytowa a wydawanie pieniądza elektronicznego
str. 63

1.2.7. Działalność depozytowa a świadczenie usług płatniczych (działalność płatnicza)
str. 68

1.3. Działalność bankowa wykonywana przez podmioty inne niż banki
str. 72

Rozdział 2
Rodzaje instytucji parabankowych w Polsce
str. 76

2.1. Pojęcie instytucji parabankowej
str. 76

2.1.1. Pojęcie instytucji parabankowej w doktrynie prawa
str. 76

2.1.2. Instytucja parabankowa a monetarna instytucja finansowa
str. 81

2.1.3. Pojęcie instytucji parabankowej a pojęcie instytucji kredytowej
str. 83

2.1.4. Pojęcie instytucji parabankowej a pojęcie banku
str. 83

2.1.5. Pojęcie instytucji parabankowej a pojęcie instytucji finansowej
str. 84

2.2. Spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe
str. 86

2.2.1. Cechy konstrukcyjne spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych
str. 86

2.2.1.1. Działalność depozytowo-kredytowa jako cecha charakterystyczna spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej
str. 88

2.2.1.2. Forma organizacyjno-prawna spółdzielni jako cecha konstrukcyjna spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej
str. 90

2.2.1.3. Niezarobkowość jako cecha konstrukcyjna spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej
str. 104

2.2.1.4. Istnienie wspólnych więzi pomiędzy członkami jako cecha konstrukcyjna spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej
str. 113

2.2.2. System SKOK
str. 116

2.2.2.1. Krajowa Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa jako najważniejszy element systemu SKOK
str. 117

2.2.2.2. Struktura systemu SKOK
str. 157

2.2.2.3. Zaangażowanie w systemie SKOK środków członków kas powierzonych pod tytułem zwrotnym (depozytów)
str. 160

2.2.2.4. System SKOK a system bankowy
str. 163

2.3. Instytucje płatnicze
str. 164

2.3.1. Definicja instytucji płatniczej w dyrektywie PSD
str. 164

2.3.2. Zakres stosowania dyrektywy PSD dla potrzeb zidentyfikowania instytucji płatniczej
str. 166

2.3.2.1. Pojęcia dyrektywy PSD mające wpływ na jej zakres przedmiotowy
str. 167

2.3.2.2. Wyłączenia z zakresu przedmiotowego dyrektywy PSD
str. 183

2.3.3. Zakres stosowania ustawy o usługach płatniczych dla potrzeb zdefiniowania instytucji płatniczej (według projektu ustawy)
str. 200

2.3.4. Dostawcy usług płatniczych "traktowani jak" instytucje płatnicze według dyrektywy PSD oraz projektu ustawy o usługach płatniczych
str. 201

2.4. Instytucja pieniądza elektronicznego
str. 204

2.4.1. Definicja legalna instytucji pieniądza elektronicznego
str. 205

2.4.2. Rynek pieniądza elektronicznego w Unii Europejskiej
str. 207

2.4.3. Wyłączenia z zakresu przedmiotowego dyrektywy 2009/110/EC w kontekście identyfikacji instytucji pieniądza elektronicznego
str. 211

2.4.4. Pojęcie pieniądza elektronicznego
str. 212

2.4.4.1. Definicja legalna pieniądza elektronicznego
str. 212

2.4.4.2. Pieniądz elektroniczny jako wartość pieniężna stanowiąca surogat monet i banknotów (pieniądza gotówkowego)
str. 218

2.4.4.3. Pieniądz elektroniczny a lokowanie, transfer lub wycofanie środków (funds)
str. 219

2.4.4.4. Pieniądz elektroniczny a inicjowanie transakcji płatniczej
str. 224

2.4.4.5. Pieniądz elektroniczny a rachunek płatniczy
str. 225

2.4.4.6. Pieniądz elektroniczny a "pieniądz sieciowy"
str. 226

Rozdział 3
Bezpieczeństwo środków powierzonych instytucjom parabankowym
str. 227

3.1. Regulacje prawne zapewniające bezpieczeństwo środkom powierzonym instytucjom parabankowym
str. 227

3.2. Nadzór państwowy nad działalnością instytucji parabankowych
str. 228

3.2.1. Zintegrowany nadzór finansowy a państwowy nadzór nad działalnością instytucji parabankowych
str. 230

3.2.2. Zintegrowany nadzór finansowy a nadzór nad spółdzielczymi kasami oszczędnościowo-kredytowymi i Kasą Krajową
str. 231

3.2.2.1. Konieczność objęcia kas i Kasy Krajowej nadzorem państwowym
str. 231

3.2.2.2. Modele publicznoprawnego nadzoru nad uniami kredytowymi
str. 232

3.2.2.3. Zintegrowany nadzór finansowy nad uniami kredytowymi w świetle modelowego prawa
str. 234

3.2.2.4. Zintegrowany nadzór finansowy nad uniami kredytowymi w wybranych państwach Unii Europejskiej (z uwzględnieniem polskich przepisów)
str. 236

3.2.3. Wspólne reżimy nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami parabankowymi
str. 241

3.2.3.1. Wspólny reżim nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami pieniądza elektronicznego oraz instytucjami kredytowymi
str. 241

3.2.3.2. Wspólny reżim nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami pieniądza elektronicznego oraz instytucjami płatniczymi
str. 243

3.2.4. Cel i funkcje państwowego nadzoru nad działalnością instytucji parabankowych
str. 245

3.2.4.1. Funkcja licencyjna
str. 247

3.2.4.2. Funkcja regulacyjna
str. 350

3.2.4.3. Funkcja kontrolna
str. 361

3.2.4.4. Funkcja dyscyplinująca
str. 385

3.2.5. Odpowiedzialność Komisji Nadzoru Finansowego z tytułu wykonywania nadzoru nad działalnością instytucji parabankowych
str. 412

3.2.6. Współpraca i wymiana informacji Komisji Nadzoru Finansowego z innymi podmiotami przy wykonywaniu nadzoru nad instytucjami parabankowymi
str. 414

3.2.6.1. Prawna regulacja współpracy i wymiany informacji
str. 414

3.2.6.2. Instytucjonalne ramy współpracy i wymiany informacji dotyczącej nadzoru nad instytucjami parabankowymi
str. 422

3.2.7. Sąd Polubowny przy Komisji Nadzoru Finansowego
str. 427

3.2.8. Finansowanie nadzoru państwowego nad instytucjami parabankowymi
str. 429

3.3. Normy ostrożnościowe
str. 431

3.3.1. Pojęcie i rodzaje norm ostrożnościowych
str. 432

3.3.2. Normy ostrożnościowe dotyczące spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych
str. 437

3.3.3. Normy ostrożnościowe dotyczące Kasy Krajowej
str. 444

3.3.4. Normy ostrożnościowe dotyczące instytucji płatniczych i biur usług płatniczych
str. 446

3.3.5. Normy ostrożnościowe dotyczące instytucji pieniądza elektronicznego
str. 448

3.3.6. Stanowienie norm ostrożnościowych
str. 452

3.3.7. Naruszenia norm ostrożnościowych a ważność umów zawieranych przez instytucje parabankowe
str. 452

3.3.8. Model regulacji dotyczącej norm ostrożnościowych dla instytucji parabankowych
str. 456

3.4. Fundusze własne instytucji parabankowych
str. 458

3.4.1. Fundusze własne spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych
str. 458

3.4.2. Fundusze własne instytucji pieniądza elektronicznego według dyrektywy 2000/46/EC i ustawy o elektronicznych instrumentach płatniczych
str. 460

3.4.3. Wspólna regulacja dotycząca funduszy własnych instytucji płatniczych oraz instytucji pieniądza elektronicznego według dyrektywy PSD oraz dyrektywy 2009/110/EC
str. 462

3.4.4. Fundusze własne krajowej instytucji płatniczej według projektu ustawy o usługach płatniczych
str. 465

3.5. Wspólny reżim ostrożnościowy dla instytucji płatniczych oraz instytucji pieniądza elektronicznego według dyrektywy PSD oraz dyrektywy 2009/110/EC
str. 468

3.6. Systemy kontroli wewnętrznej w instytucjach parabankowych
str. 470

3.7. Systemy gwarantowania depozytów powierzonych instytucjom parabankowym
str. 474

3.7.1. System gwarantowania depozytów powierzonych spółdzielczym kasom oszczędnościowo-kredytowym oraz Kasie Krajowej
str. 474

3.7.2. System gwarantowania depozytów powierzonych instytucjom płatniczym oraz instytucjom pieniądza elektronicznego
str. 479

3.7.3. Gwarantowanie depozytów instytucji kredytowych prowadzących w Polsce działalność transgraniczną lub poprzez oddział
str. 485

3.8. Sieć bezpieczeństwa finansowego a instytucje parabankowe
str. 486

3.9. Konstytucyjność ograniczeń działalności instytucji parabankowych na przykładzie spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych
str. 488

3.9.1. Wprowadzenie
str. 488

3.9.2. Regulacje określające warunki (wymogi) prowadzenia działalności gospodarczej przez kasy, które nie stanowią ograniczeń wolności
str. 491

3.9.3. Ważny interes publiczny jako przesłanka ograniczenia swobody działalności gospodarczej spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych
str. 494

Rozdział 4
Działalność instytucji parabankowych
str. 498

4.1. Działalność bankowa instytucji parabankowych
str. 498

4.1.1. Czynności bankowe zastrzeżone dla banków wykonywane przez instytucje parabankowe
str. 498

4.1.1.1. Przyjmowanie wkładów pieniężnych płatnych na żądanie lub z nadejściem oznaczonego terminu oraz prowadzenie rachunków tych wkładów
str. 499

4.1.1.2. Udzielanie kredytów
str. 505

4.1.1.3. Przeprowadzanie bankowych rozliczeń pieniężnych
str. 521

4.1.2. Przeprowadzanie transakcji płatniczych
str. 527

4.1.2.1. Przeprowadzanie transakcji płatniczych jako działalność bankowa
str. 527

4.1.2.2. Faza I - żądanie wykonania transakcji płatniczej
str. 528

4.1.2.3. Faza II - "wykonania transakcji płatniczej"
str. 534

4.1.2.4. Faza III - faza odbiorcy
str. 538

4.1.3. Wpłata gotówkowa na rachunek płatniczy
str. 538

4.1.4. Emisja pieniądza elektronicznego
str. 539

4.2. Działalność instytucji parabankowych inna niż działalność bankowa
str. 540

4.3. Outsourcing usług świadczonych przez instytucje parabankowe
str. 547

4.3.1. Pojęcie outsourcingu
str. 547

4.3.2. Outsourcing usług świadczonych przez kasy
str. 547

4.3.3. Outsourcing usług płatniczych świadczonych przez instytucje płatnicze
str. 551

4.3.4. Outsourcing usług świadczonych przez instytucje pieniądza elektronicznego
str. 560

4.4. Ochrona konsumenta
str. 561

4.4.1. Członek SKOK jako konsument
str. 561

4.4.2. Regulacje konsumenckie mające zastosowanie do ochrony konsumentów usług instytucji parabankowych
str. 562

4.4.3. Instytucjonalna ochrona konsumenta usług instytucji parabankowych
str. 564

4.4.4. Nadzór Komisji Nadzoru Finansowego nad instytucjami parabankowymi a ochrona konsumenta
str. 566

4.5. Sankcje za wykonywanie działalności bankowej bez zezwolenia
str. 567

4.5.1. Sankcje natury cywilnoprawnej
str. 567

4.5.2. Sankcje natury karnoprawnej
str. 569

4.6. Ochrona prawna nazw "kasa", "instytucja płatnicza" oraz "biuro usług płatniczych"
str. 571

4.7. Szczególne ustawowe obowiązki instytucji parabankowych a szczególne ustawowe obowiązki banków
str. 573

4.7.1. Katalog szczególnych ustawowych obowiązków banków
str. 573

4.7.2. Tajemnica bankowa w działalności instytucji parabankowych
str. 574

4.7.3. Realizowanie przez instytucje parabankowe w ustawowo określonym terminie poleceń przelewu dotyczących należności, do których są stosowane przepisy ordynacji podatkowej
str. 581

4.7.4. Przeciwdziałanie wykorzystywaniu działalności instytucji parabankowych do prania pieniędzy oraz do finansowania przestępstw o charakterze terrorystycznym
str. 582

4.7.4.1. Zakres podmiotowy oraz przedmiotowy dyrektywy 2005/60/EC i ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu
str. 582

4.7.4.2. Obowiązki ewidencyjne instytucji parabankowych
str. 586

4.7.4.3. Obowiązki informacyjne instytucji parabankowych
str. 591

4.7.4.4. Obowiązek wstrzymania transakcji i blokady rachunku
str. 593

4.7.4.5. Obowiązki instytucji parabankowych według rozporządzenia 1781/2006 w sprawie informacji o zleceniodawcach, które towarzyszą przekazom pieniężnym
str. 595

4.8. Szczególne ustawowe uprawnienia instytucji parabankowych a szczególne ustawowe uprawnienia banków
str. 598

4.8.1. Katalog szczególnych ustawowych uprawnień banków
str. 598

4.8.2. Tytuł egzekucyjny SKOK a bankowy tytuł egzekucyjny
str. 599

4.8.3. Hipoteka bankowa a hipoteka SKOK
str. 600

Rozdział 5
Wykonywanie przez instytucje parabankowe działalności poprzez oddział lub transgranicznie
str. 603

5.1. Unijna regulacja swobody przedsiębiorczości i świadczenia usług w zakresie działalności instytucji kredytowych, instytucji płatniczych oraz instytucji pieniądza elektronicznego
str. 603

5.1.1. Swobody wspólnotowe (obecnie unijne) a Jednolity Rynek Finansowy (ze szczególnym uwzględnieniem sektora bankowego)
str. 603

5.1.2. Jednolita licencja instytucji kredytowej (bankowa), instytucji płatniczej oraz instytucji pieniądza elektronicznego
str. 610

5.1.3. Pojęcie oddziału instytucji kredytowej, oddziału instytucji płatniczej oraz oddziału instytucji pieniądza elektronicznego w prawie Unii Europejskiej
str. 614

5.1.4. "Stałość" i "przejściowość" działalności instytucji kredytowej, instytucji płatniczej oraz instytucji pieniądza elektronicznego
str. 617

5.1.5. Działalność instytucji kredytowej, instytucji płatniczej oraz instytucji pieniądza elektronicznego objęta swobodą przedsiębiorczości
str. 620

5.1.6. Działalność instytucji kredytowej, instytucji płatniczej oraz instytucji pieniądza elektronicznego objęta swobodą świadczenia usług
str. 624

5.1.7. Swoboda świadczenia usług a swoboda przepływu kapitału w zakresie działalności instytucji kredytowych, instytucji płatniczych oraz instytucji pieniądza elektronicznego
str. 627

5.1.8. Ograniczenia swobody świadczenia usług, swobody przedsiębiorczości oraz swobody przepływu kapitału i płatności w zakresie działalności instytucji kredytowych, płatniczych oraz instytucji pieniądza elektronicznego
str. 633

5.1.8.1. Obowiązek notyfikacji
str. 634

5.1.8.2. Uprawnienie właściwych władz państwa przyjmującego do nakładania kar na instytucję kredytową, instytucję płatniczą i instytucję pieniądza elektronicznego oraz ograniczania ich działalności według dyrektywy 2006/48/EC oraz dyrektywy PSD
str. 638

5.1.8.3. Możliwość ograniczenia przez państwo członkowskie swobody przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług w zakresie
działalności instytucji kredytowych, instytucji płatniczych oraz instytucji pieniądza elektronicznego, ze względu na ochronę dobra
str. 644

5.2. Jednolita licencja (autoryzacja) a działalność instytucji kredytowej, instytucji płatniczej i instytucji pieniądza elektronicznego w Polsce
str. 653

5.2.1. Zakres dopuszczalnej działalności instytucji kredytowej, instytucji płatniczej i instytucji pieniądza elektronicznego w Polsce
str. 653

5.2.2. Pojęcie oddziału instytucji kredytowej, instytucji płatniczej i instytucji pieniądza elektronicznego w Polsce
str. 656

5.2.3. Pojęcie działalności transgraniczej
str. 657

5.2.3.1. Definicja działalności transgranicznej
str. 657

5.2.3.2. Działalność transgraniczna instytucji kredytowej według polskiej ustawy - Prawo bankowe a swoboda przedsiębiorczości oraz swoboda świadczenia usług
str. 659

5.2.3.3. Polska definicja działalności transgranicznej a postanowienia dyrektywy 2006/48/EC i dyrektywy PSD
str. 661

5.2.3.4. Formy działalności w Polsce instytucji kredytowych, instytucji płatniczych oraz instytucji pieniądza elektronicznego bez wykorzystania oddziału
str. 662

5.2.3.5. Miejsce wykonywania działalności przez instytucję kredytową, instytucję płatniczą oraz instytucję pieniądza elektronicznego
str. 675

5.2.3.6. Wpływ kanału dystrybucji na miejsce wykonania transgraniczej działalności instytucji kredytowych oraz miejsce świadczenia usług przez instytucje płatnicze i instytucje pieniądza elektronicznego
str. 680

5.3. Obowiązek notyfikacji o podjęciu w Polsce przez instytucję kredytową, instytucję płatniczą oraz instytucję pieniądza elektronicznego działalności transgranicznej lub poprzez oddział
str. 687

5.3.1. Procedura notyfikacyjna - uwagi ogólne
str. 687

5.3.2. Warunki rozpoczęcia działalności w Polsce przez instytucję kredytową, instytucję płatniczą oraz instytucję pieniądza elektronicznego
str. 688

5.3.2.1. Stosowanie art. 48ł pr. bank. oraz art. 124 u.u.p.
str. 688

5.3.2.2. Stosowanie art. 49l pr. bank. oraz art. 122 u.u.p.
str. 690

5.3.2.3. Możliwość kontrolowania przez Komisję Nadzoru Finansowego spełnienia unijnych warunków uzyskania jednolitej licencji
str. 692

5.3.2.4. Obowiązek notyfikacji działalności w zakresie świadczenia usług bankowych oraz usług płatniczych na odległość
str. 692

5.4. Nadzór Komisji Nadzoru Finansowego nad działającą w Polsce instytucją kredytową oraz instytucją płatniczą
str. 694

5.4.1. Zasada nadzoru państwa macierzystego
str. 694

5.4.2. Nadzór nad płynnością oddziałów instytucji kredytowej
str. 695

5.4.3. Nadzór nad realizacją polityki pieniężnej
str. 697

5.4.4. Przysługujące polskim władzom nadzorczym środki prawne nadzoru nad instytucją kredytową oraz instytucją płatniczą, która prowadzi w Polsce działalność
str. 698

5.5. Nadzór Komisji Nadzoru Finansowego nad działalnością w Polsce instytucji pieniądza elektronicznego
str. 707

5.6. Szczególne obowiązki ustawowe instytucji kredytowej, instytucji płatniczej oraz instytucji pieniądza elektronicznego świadczących w Polsce usługi transgranicznie lub poprzez oddział
str. 709

5.7. Szczególne uprawnienia ustawowe instytucji kredytowej prowadzącej w Polsce działalność transgranicznie lub poprzez oddział
str. 712

5.7.1. Uwagi wstępne
str. 712

5.7.2. Pojęcie banku a pojęcie instytucji kredytowej na gruncie polskiego prawa bankowego w kontekście szczególnych uprawnień ustawowych
str. 713

5.7.3. Bankowy tytuł egzekucyjny
str. 713

5.7.4. Szczególna moc prawna ksiąg i niektórych innych dokumentów bankowych oraz hipoteka bankowa
str. 715

5.7.5. Przetwarzanie dla celów prowadzonej działalności bankowej informacji zawartych w dokumentach tożsamości osób fizycznych
str. 717

5.8. Podejmowanie działalności przez krajowe instytucje płatnicze oraz instytucje pieniądza elektronicznego z siedzibą w Polsce w innych państwach członkowskich
str. 717

Wnioski
str. 719

Literatura
str. 731

Wykaz aktów prawnych
str. 745

Wykaz orzecznictwa
str. 757

Inne materiały
str. 762