Prawo rodzinne i opiekuńcze. Wydanie 4

Wykaz skrótów
Wykaz literatury
Przedmowa

Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające
str. 1

§ 1. Prawo rodzinne i prawo opiekuńcze w systemie prawa
str. 2
I. Pojęcie prawa rodzinnego
str. 2
II. Prawo opiekuńcze
str. 4
III. Prawo rodzinne a prawo dotyczące rodziny
str. 5
§ 2. Źródła prawa rodzinnego i prawa dotyczącego rodziny
str. 6
I. Konstytucja RP
str. 6
II. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
str. 7
III. Źródła prawa dotyczącego rodziny
str. 10
1. Ważniejsze ratyfi kowane umowy międzynarodowe
str. 10
2. Ważniejsze ustawy
str. 14
§ 3. Podstawowe pojęcia dotyczące rodziny
str. 16
I. Rodzina
str. 16
II. Małżeństwo
str. 19
III. Dziecko
str. 19
IV. Pokrewieństwo
str. 21
V. Powinowactwo
str. 22
§ 4. Zasady prawa rodzinnego
str. 23
§ 5. Stan cywilny
str. 28
§ 6. Sądy rodzinne i inne instytucje powołane do ochrony rodziny
str. 30
I. Sądy rodzinne
str. 30
II. Prokuratura
str. 31
III. Rzecznik Praw Obywatelskich
str. 32
IV. Rzecznik Praw Dziecka
str. 33
V. Organy pomocy społecznej
str. 33
VI. Organizacje pozarządowe, Kościół katolicki oraz inne kościoły i związki wyznaniowe
str. 34

Rozdział II. Małżeństwo
str. 36

§ 7. Pojęcie i funkcja społeczna małżeństwa
str. 37
§ 8. Zasady prawa małżeńskiego
str. 38
I. Wstęp
str. 38
II. Zasada monogamii
str. 38
III. Zasada równouprawnienia małżonków
str. 39
IV. Zasada świeckości małżeństwa
str. 40
V. Zasada trwałości związku małżeńskiego
str. 40
§ 9. Standardy międzynarodowe prawa małżeńskiego
str. 40
§ 10. Małżeństwo a inne formy trwałego pożycia
str. 41
I. Konkubinat
str. 41
II. Związki homoseksualne
str. 43
§ 11. Zawarcie związku małżeńskiego
str. 43
I. Przesłanki zawarcia małżeństwa
str. 43
II. Przesłanki unieważnienia zawartego związku małżeńskiego
str. 46
1. Uwaga wstępna
str. 46
2. Przeszkody małżeńskie
str. 47
2.1. Wstęp
str. 47
2.2. Brak wymaganego wieku
str. 47
2.3. Ubezwłasnowolnienie całkowite
str. 48
2.4. Choroba psychiczna lub niedorozwój umysłowy
str. 48
2.5. Zakaz wielożeństwa
str. 50
2.6. Zbyt bliskie pokrewieństwo
str. 51
2.7. Powinowactwo w linii prostej
str. 52
2.8. Więź adopcyjna
str. 53
3. Inne podstawy unieważnienia małżeństwa
str. 53
4. Unieważnienie małżeństwa - informacje proceduralne
str. 54
III. Forma zawarcia małżeństwa
str. 56
1. Zawarcie małżeństwa przed kierownikiem USC
str. 56
2. Wyznaniowa forma zawarcia małżeństwa
str. 57
§ 12. Prawa i obowiązki małżonków
str. 60
I. Uwaga wstępna
str. 60
II. Wspólne pożycie małżonków
str. 61
III. Obowiązek wzajemnej pomocy
str. 61
IV. Obowiązek współdziałania dla dobra rodziny
str. 61
V. Ustrój podstawowy stosunków majątkowych małżonków
str. 64
VI. Wzajemna reprezentacja małżonków
str. 64
§ 13. Nazwisko małżonków
str. 65
§ 14. Małżeńskie ustroje majątkowe
str. 67
I. Wstęp
str. 68
II. Standardy międzynarodowe
str. 70
III. Ustawowy ustrój majątkowy
str. 71
1. Wprowadzenie
str. 71
2. Składniki majątku wspólnego małżonków (art. 31 KRO)
str. 72
3. Składniki majątków osobistych małżonków (art. 33 KRO)
str. 74
4. Zarząd majątkiem wspólnym
str. 76
4.1. Pojęcie zarządu i równouprawnienie małżonków w jego sprawowaniu
str. 76
4.2. Zarząd majątkiem wspólnym do nowelizacji KRO z 17.6.2004 r.
str. 77
4.3. Sprawowanie zarządu majątkiem wspólnym małżonków
str. 79
5. Odpowiedzialność majątkiem wspólnym a ochrona osób trzecich
str. 82
6. Przesunięcia składników między majątkami
str. 86
7. Ustanie ustroju małżeńskiej wspólności majątkowej i ustrój przymusowy
str. 87
8. Skutki ustania ustroju małżeńskiej wspólności majątkowej
str. 90
IV. Umowne ustroje majątkowe
str. 91
§ 15. Ustanie małżeństwa - uwagi ogólne
str. 95
I. Sposoby ustania małżeństwa
str. 96
II. Zasada trwałości małżeństwa
str. 96
1. Trwałość a nierozerwalność
str. 96
2. Podstawy prawne zasady trwałości małżeństwa
str. 97
III. Rozwód i separacja - standardy międzynarodowe
str. 98
§ 16. Rozwód
str. 99
I. Zagadnienia wstępne
str. 99
II. Przesłanki materialnoprawne rozwodu
str. 101
1. Rozkład pożycia małżeńskiego
str. 101
2. Przesłanki wyłączające rozwód
str. 103
2.1. Wstęp
str. 103
2.2. Rozwód a zagrożenie dobra dziecka
str. 104
2.3. Sprzeczność rozwodu z zasadami współżycia społecznego
str. 105
2.4. Żądanie rozwodu przez małżonka wyłącznie winnego rozkładu pożycia
str. 105
III. Skutki prawne rozwodu
str. 107
1. Uwaga wstępna
str. 107
2. Wina rozkładu pożycia
str. 108
3. Władza rodzicielska po rozwodzie
str. 110
4. Kontakty z dzieckiem po rozwodzie
str. 111
5. Dostarczanie środków utrzymania
str. 112
6. Korzystanie ze wspólnego mieszkania po rozwodzie
str. 114
7. Podział majątku wspólnego
str. 115
8. Uwagi końcowe
str. 116
IV. Postępowanie sądowe w sprawach o rozwód - wybrane informacje
str. 116
§ 17. Separacja
str. 118
I. Funkcja społeczna
str. 118
II. Przesłanki orzeczenia separacji
str. 119
III. Skutki separacji
str. 119
IV. Wybrane informacje proceduralne
str. 120
V. Zniesienie separacji
str. 121

Rozdział III. Rodzice - dzieci
str. 122

§ 18. Pochodzenie dziecka
str. 122
I. Funkcja społeczna i międzynarodowe standardy prawne
str. 123
II. Ustalenie i zaprzeczenie macierzyństwa
str. 123
III. Ustalenie ojcostwa
str. 125
1. Wstęp
str. 125
2. Pochodzenie dziecka urodzonego przez kobietę zamężną - domniemanie i zaprzeczenie ojcostwa męża matki
str. 126
3. Pochodzenie dziecka urodzonego przez kobietę niezamężną
str. 129
3.1. Uwaga wstępna
str. 129
3.2. Uznanie ojcostwa
str. 129
3.2.1. Uznanie dziecka w świetle przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego sprzed nowelizacji z 6.11.2008 r. - podstawowe informacje
str. 129
3.2.2. Uznanie ojcostwa - charakter prawny
str. 130
3.3. Sądowe ustalenie ojcostwa
str. 133
3.3.1. Domniemanie ojcostwa z art. 85 KRO
str. 133
3.3.2. Wyrok w sprawie o ustalenie ojcostwa
str. 135
4. Dowody powoływane w sprawach sądowych o ustalenie i zaprzeczenie ojcostwa
str. 136
5. Dylematy związane ze sztucznym wspieraniem ludzkiej prokreacji
str. 138
§ 19. Pozycja rodziców względem dziecka w świetle standardów międzynarodowych i Konstytucji RP
str. 139
§ 20. Władza rodzicielska
str. 142
I. Uwaga terminologiczna
str. 142
II. Charakter prawny władzy rodzicielskiej
str. 143
III. Powstanie i wygaśnięcie władzy rodzicielskiej
str. 146
IV. Treść i sprawowanie władzy rodzicielskiej
str. 146
1. Piecza nad osobą dziecka
str. 147
2. Piecza nad majątkiem dziecka
str. 150
3. Reprezentacja ustawowa dziecka
str. 152
§ 21. Ingerencje sądu w sferę władzy rodzicielskiej
str. 152
I. Uwaga wstępna
str. 152
II. Zawieszenie władzy rodzicielskiej
str. 153
III. Ograniczenia władzy rodzicielskiej
str. 154
IV. Pozbawienie władzy rodzicielskiej
str. 156
V. Pozbawienie a ograniczenia władzy rodzicielskiej związane z umieszczeniem dziecka poza rodziną
str. 157
§ 22. Piecza zastępcza
str. 160
I. Uwaga wstępna
str. 160
II. Pojęcie pieczy zastępczej
str. 161
III. Piecza zastępcza - standardy międzynarodowe
str. 162
IV. Funkcja społeczna instytucji pieczy zastępczej
str. 164
V. Formy pieczy zastępczej i specyfi ka ich funkcjonowania
str. 165
1. Uwaga wstępna
str. 165
2. Rodzinne formy pieczy zastępczej
str. 165
3. Rodziny zastępcze a przysposobienie
str. 167
4. Instytucjonalne formy pieczy zastępczej
str. 168
VI. Osoby pełniące funkcję rodziny zastępczej lub prowadzące rodzinny dom dziecka
str. 170
VII. Ocena zasadności pobytu dziecka w pieczy zastępczej i ocena funkcjonowania rodzinnych form tej pieczy ....... 172
VIII. Sprawowanie pieczy nad dzieckiem umieszczonym w pieczy zastępczej
str. 173
IX. Wsparcie socjalne dla wychowanków pieczy zastępczej
str. 175
1. Świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania wychowanków rodzinnych form pieczy
str. 175
2. Pomoc dla osób usamodzielnianych
str. 177
§ 23. Postępowanie w sprawach z zakresu władzy rodzicielskiej i pieczy zastępczej - wybrane zagadnienia
str. 179
I. Uwaga wstępna
str. 179
II. Pozycja prawna dziecka w sprawach dotyczących ingerencji w sferę władzy rodzicielskiej
str. 179
III. Umieszczanie dzieci w pieczy zastępczej - wybrane aspekty proceduralne
str. 181
IV. Postępowanie o odebranie dziecka podlegającego władzy rodzicielskiej lub opiece
str. 183
§ 24. Kontakty rodziców i osób bliskich z dzieckiem
str. 184
I. Wzajemne kontakty dziecka z rodzicami i osobami bliskimi jako prawo człowieka
str. 184
II. Spory dotyczące kontaktów z dzieckiem
str. 185
III. Kontakty z innymi osobami niż rodzice i kontakty z dzieckiem umieszczonym w pieczy zastępczej
str. 187
IV. Egzekwowanie orzeczeń dotyczących kontaktów z dzieckiem
str. 187
§ 25. Imię i nazwisko dziecka
str. 188
§ 26. Przysposobienie (adopcja)
str. 192
I. Pojęcie i funkcja przysposobienia
str. 193
II. Przysposobienie w świetle standardów międzynarodowych
str. 196
III. Przesłanki ustanowienia przysposobienia
str. 197
1. Dobro przysposabianego
str. 197
2. Przesłanki dotyczące stron stosunku przysposobienia
str. 198
2.1. Wstęp
str. 198
2.2. Przysposabiany
str. 199
2.3. Przysposabiający
str. 199
3. Zgoda na przysposobienie
str. 200
3.1. Charakterystyka prawna zgody na przysposobienie
str. 200
3.2. Zgoda przysposabianego
str. 201
3.3. Zgoda współmałżonka osoby przysposabiającej
str. 202
3.4. Zgoda rodziców przysposabianego dziecka lub jego opiekuna
str. 202
IV. Dodatkowe przesłanki ustanowienia adopcji związanej z przeniesieniem dziecka za granicę
str. 204
V. Rodzaje przysposobień
str. 205
1. Przysposobienie niepełne
str. 205
2. Przysposobienie pełne
str. 207
3. Przysposobienie całkowite (nierozerwalne, blankietowe)
str. 209
VI. Rozwiązanie adopcji
str. 210
1. Uwagi wstępne
str. 210
2. "Ważne powody" rozwiązania przysposobienia
str. 211
3. Sprzeczność rozwiązania przysposobienia z dobrem dziecka
str. 212
4. Legitymacja czynna w sprawach o rozwiązanie przysposobienia
str. 212
5. Skutki rozwiązania przysposobienia
str. 212
VII. Wybrane kwestie proceduralne
str. 213
§ 27. Obowiązki alimentacyjne
str. 215
I. Funkcja społeczna obowiązków alimentacyjnych
str. 215
II. Pojęcie i charakter obowiązków alimentacyjnych
str. 217
III. Alimentacja - standardy międzynarodowe
str. 218
IV. Przesłanki obowiązku alimentacyjnego
str. 219
1. Osoby uprawnione i zobowiązane do alimentacji
str. 219
2. Kolejność obowiązku alimentacyjnego
str. 220
3. Niezaspokojone usprawiedliwione potrzeby uprawnionego
str. 224
4. Zarobkowe i majątkowe możliwości dłużnika
str. 226
5. Zgodność żądania alimentów z zasadami współżycia społecznego
str. 228
6. Dodatkowa przesłanka obowiązku alimentacyjnego pasierba lub pasierbicy względem ojczyma lub macochy
str. 229
V. Sposób realizacji obowiązków alimentacyjnych
str. 229
1. Forma świadczeń
str. 229
2. Zmiana wysokości świadczeń
str. 230
3. Zabezpieczenie wykonania obowiązków alimentacyjnych
str. 230
4. Przedawnienie roszczeń alimentacyjnych
str. 231
VI. Dochodzenie alimentów - wybrane informacje proceduralne
str. 232
VII. Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (fundusz alimentacyjny)
str. 234
VIII. Niealimentacja jako czyn karalny
str. 237

Rozdział IV. Opieka prawna i kuratela
str. 239

§ 28. Pojęcie i funkcja społeczna opieki prawnej
str. 239
§ 29. Opieka nad małoletnim
str. 242
I. Ustanowienie opieki
str. 242
II. Opiekun
str. 242
III. Sprawowanie opieki
str. 245
IV. Nadzór sądu opiekuńczego nad sprawowaniem opieki
str. 248
V. Zwolnienie opiekuna i ustanie opieki
str. 249
§ 30. Opieka nad osobą dorosłą ubezwłasnowolnioną całkowicie
str. 251
I. Wstęp
str. 251
II. Przesłanki ubezwłasnowolnienia
str. 252
III. Skutki prawne ubezwłasnowolnienia
str. 253
IV. Postępowanie w sprawach o ubezwłasnowolnienie - wybrane informacje proceduralne (art. 544-560 KPC)
str. 254
V. Sprawowanie opieki prawnej nad osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną
str. 255
§ 31. Kuratela
str. 255
Indeks rzeczowy
str. 259