Prawo spadkowe

Wykaz skrótów
str. XIII

Wykaz literatury
str. XV

Przedmowa
str. XVII

Rozdział I. Pojęcie i skład spadku
str. 1
§ 1. Pojęcie spadku. Pozytywne i negatywne kryteria określenia składu spadku (art. 922 KC)
str. 2
I. Prawa i obowiązki o charakterze cywilnoprawnym
str. 2
II. Prawa i obowiązki o charakterze majątkowym
str. 4
III. Prawa i obowiązki ściśle związane z osobą spadkodawcy
str. 5
IV. Prawa przechodzące na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami
str. 7
§ 2. Prawa wchodzące w skład spadku
str. 10
§ 3. Dziedziczenie ekspektatywy
str. 11
§ 4. Dziedziczenie posiadania
str. 11
§ 5. Obowiązki wchodzące w skład spadku
str. 12
I. Obowiązki powstałe za życia spadkodawcy
str. 12
II. Obowiązki związane z otwarciem spadku
str. 13
1. Koszty pogrzebu i koszty związane z chorobą spadkodawcy
str. 13
2. Koszty postępowania spadkowego
str. 14
3. Inne długi spadkowe
str. 14

Rozdział II. Otwarcie spadku. Nabycie spadku przez spadkobierców
str. 17
§ 6. Pojęcie otwarcia spadku. Chwila otwarcia spadku
str. 18
I. Śmierć spadkodawcy
str. 18
II. Uznanie za zmarłego
str. 19
III. Sądowe stwierdzenie zgonu
str. 20
§ 7. Nabycie spadku przez spadkobierców
str. 20
I. Nabycie spadku z mocy prawa
str. 20
II. Dziedziczenie jako sukcesja uniwersalna
str. 20
III. Przesłanki nabycia spadku
str. 21
§ 8. Zdolność do dziedziczenia
str. 22
I. Pojęcie zdolności do dziedziczenia
str. 22
II. Zdolność do dziedziczenia osób fizycznych. Status prawny nasciturusa
str. 22
III. Zdolność do dziedziczenia osób prawnych
str. 23
IV. Warunkowa zdolność do dziedziczenia fundacji
str. 23
§ 9. Bezwzględna i względna niezdolność do dziedziczenia
str. 24
§ 10. Niegodność dziedziczenia
str. 25
I. Pojęcie i funkcja niegodności dziedziczenia
str. 25
II. Przyczyny niegodności dziedziczenia
str. 25
1. Ciężkie, umyślne przestępstwo przeciwko spadkodawcy
str. 25
2. Nakłonienie spadkodawcy podstępem lub groźbą do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodzenie mu w dokonaniu jednej z tych czynności
str. 26
3. Ukrycie lub zniszczenie testamentu spadkodawcy, jego podrobienie, przerobienie, bądŹ świadome skorzystanie z testamentu podrobionego lub przerobionego przez inną osobę
str. 27
III. Tryb orzekania o niegodności dziedziczenia
str. 28
1. Termin do wniesienia powództwa
str. 28
2. Legitymacja czynna i bierna w procesie o niegodność dziedziczenia.
Właściwość sądu
str. 28
3. Charakter prawny i skutki orzeczenia o niegodności dziedziczenia
str. 29
IV. Przebaczenie
str. 29
§ 11. Zrzeczenie się dziedziczenia
str. 30
I. Pojęcie zrzeczenia się dziedziczenia
str. 30
II. Strony, treść i forma umowy o zrzeczenie się dziedziczenia
str. 30
III. Skutki zrzeczenia się dziedziczenia
str. 31

Rozdział III. Dziedziczenie testamentowe
str. 35
§ 12. Testament jako tytuł powołania do dziedziczenia
str. 36
I. Testament jako czynność prawna
str. 36
1. Charakter prawny testamentu
str. 36
2. Testament bezwzględnie nieważny
str. 37
2.1. Brak zdolności testowania
str. 37
2.2. Wady oświadczenia woli
str. 37
2.2.1. Brak świadomości lub swobody w podjęciu decyzji i wyrażeniu woli
str. 39
2.2.2. Błąd
str. 40
2.2.3. Groźba
str. 41
2.2.4. Powołanie się na nieważność testamentu spowodowaną wadą oświadczenia woli
str. 42
2.3. Niedochowanie zastrzeżonej formy
str. 43
2.4. Stwierdzenie nieważności testamentu
str. 43
3. Testament bezskuteczny
str. 44
II. Testament jako dokument
str. 45
§ 13. Sporządzenie i odwołanie testamentu
str. 46
I. Zdolność testowania
str. 46
II. Swoboda testowania
str. 47
III. Wykładnia testamentu
str. 48
IV. Odwołanie testamentu
str. 49

Rozdział IV. Treść testamentu
str. 53
§ 14. Uwagi ogólne
str. 54
§ 15. Powołanie spadkobiercy
str. 55
I. Indywidualizacja spadkobiercy
str. 55
II. Zakaz powołania spadkobiercy pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu
str. 55
III. Powołanie kilku spadkobierców. Zasady ustalania wielkości udziałów
str. 56
1. Podstawienie
str. 56
1.1. Podstawienie zwykłe
str. 56
1.2. Podstawienie powiernicze
str. 57
2. Przyrost
str. 57
IV. Testament negatywny
str. 58
§ 16. Inne rozrządzenia testamentowe
str. 59
I. Zapis
str. 59
1. Zapis zwykły
str. 60
1.1. Pojęcie i przedmiot zapisu zwykłego
str. 60
1.2. Zapis bezskuteczny
str. 62
1.3. Roszczenie o wykonanie zapisu
str. 62
2. Zapis windykacyjny
str. 64
2.1. Pojęcie i przedmiot zapisu windykacyjnego
str. 64
2.2. Bezskuteczność zapisu windykacyjnego
str. 65
2.3. Sytuacja prawna zapisobiercy windykacyjnego
str. 65
II. Polecenie
str. 66
1. Pojęcie polecenia
str. 66
2. Wykonanie polecenia
str. 67
III. Wykonawca testamentu
str. 68
1. Powołanie wykonawcy lub wykonawców testamentu
str. 68
2. Prawa i obowiązki wykonawcy testamentu
str. 68

Rozdział V. Forma testamentu
str. 73
§ 17. Uwagi ogólne
str. 74
§ 18. Testamenty zwykłe
str. 76
I. Testament holograficzny (własnoręczny)
str. 76
1. Własnoręczność pisma testatora
str. 76
2. Podpis testatora
str. 77
3. Datowanie testamentu
str. 79
II. Testament notarialny
str. 79
1. Testament jako akt notarialny
str. 79
2. Obowiązki notariusza
str. 80
III. Testament allograficzny (administracyjny)
str. 82
1. Oświadczenie woli testatora
str. 82
2. Organy uprawnione do odebrania oświadczenia woli testatora
str. 83
3. Świadkowie testamentu allograficznego
str. 83
4. Protokół ze sporządzenia testamentu allograficznego
str. 84
§ 19. Testamenty szczególne
str. 85
I. Testament ustny
str. 85
1. Przesłanki ważności testamentu ustnego
str. 85
1.1. Okoliczności uzasadniające sporządzenie testamentu ustnego
str. 85
1.1.1. Obawa rychłej śmierci spadkodawcy
str. 85
1.1.2. Niemożność lub znaczna trudność w zachowaniu zwykłej formy testamentu spowodowana szczególnymi okolicznościami
str. 87
1.2. Oświadczenie woli testatora
str. 88
1.3. Świadkowie testamentu ustnego
str. 88
2. Przesłanki skuteczności testamentu ustnego
str. 89
2.1. Stwierdzenie treści testamentu ustnego przez spisanie treści oświadczenia testatora
str. 90
2.2. Stwierdzenie treści testamentu ustnego przed sądem
str. 90
II. Testament podczas podróży na polskim statku morskim lub powietrznym
str. 91
1. Dopuszczalność sporządzenia testamentu podróżnego
str. 91
2. Podmioty uprawnione do odebrania oświadczenia woli testatora
str. 92
3. Spisanie woli testatora
str. 92
III. Testament wojskowy
str. 93
1. Dopuszczalność sporządzenia testamentu wojskowego
str. 93
2. Formy testamentu wojskowego
str. 93

Rozdział VI. Dziedziczenie ustawowe
str. 99
§ 20. Spadkobiercy uprawnieni do dziedziczenia z ustawy
str. 100
I. Uwagi ogólne
str. 100
II. Spadkobiercy ustawowi I grupy
str. 101
1. Dzieci i dalsi zstępni spadkodawcy. Dzieci przysposobione
str. 101
2. Małżonek
str. 104
III. Spadkobiercy ustawowi II grupy
str. 107
1. Małżonek
str. 107
2. Rodzice
str. 108
IV. Spadkobiercy ustawowi III grupy. Dziedziczenie przez rodzeństwo i zstępnych rodze?stwa spadkodawcy
str. 109
V. Spadkobiercy ustawowi IV grupy. Dziadkowie spadkodawcy i ich zstępni
str. 111
VI. Spadkobiercy ustawowi V grupy. Pasierbowie spadkodawcy
str. 112
VII. Spadkobiercy ustawowi VI grupy
str. 113
1. Gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy
str. 113
2. Skarb Pa?stwa
str. 113
§ 21. Ustawowy zapis naddziałowy
str. 114
I. Treść roszczenia o ustawowy zapis naddziałowy
str. 114
II. Przesłanki roszczenia o ustawowy zapis naddziałowy
str. 114
§ 22. Wyłączenie małżonka spadkodawcy od dziedziczenia
str. 115
I. Przesłanki wyłączenia małżonka spadkodawcy od dziedziczenia
str. 115
II. Legitymacja czynna w procesie o wyłączenie małżonka spadkodawcy od dziedziczenia. Właściwość sądu
str. 115
III. Charakter prawny i skutki orzeczenia o wyłączeniu małżonka spadkodawcy od dziedziczenia
str. 116
§ 23. Uprawnienia dziadków spadkodawcy w dziedziczeniu ustawowym
str. 117

Rozdział VII. Status prawny spadkobiercy
str. 123
§ 24. Sytuacja prawna spadkobiercy do chwili przyjęcia spadku
str. 124
§ 25. Przyjęcie lub odrzucenie spadku
str. 125
I. Termin do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku
str. 125
II. Transmisja
str. 126
III. Treść i forma oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku
str. 127
IV. Skutki oświadczenia o odrzuceniu spadku. Odrzucenie spadku z pokrzywdzeniem wierzycieli
str. 129
V. Wady oświadczenia woli przy przyjęciu lub odrzuceniu spadku
str. 130
VI. Częściowe przyjęcie lub odrzucenie spadku
str. 131
§ 26. Sposoby dokumentowania praw do spadku
str. 132
I. Stwierdzenie nabycia spadku
str. 133
1. Właściwość sądu
str. 133
2. Legitymacja czynna
str. 133
3. Postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku
str. 135
4. Charakter prawny i skutki postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku
str. 137
5. Uchylenie lub zmiana postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku
str. 139
II. Akt poświadczenia dziedziczenia
str. 140
§ 27. Ochrona dziedziczenia
str. 144

Rozdział VIII. Odpowiedzialność za długi spadkowe
str. 147
§ 28. Uwagi ogólne
str. 147
§ 29. Odpowiedzialność za długi spadkowe do chwili przyjęcia spadku
str. 148
§ 30. Treść oświadczenia o przyjęciu spadku a zakres odpowiedzialności spadkobiercy za długi spadkowe
str. 149
I. Oświadczenie o przyjęciu spadku wprost
str. 149
II. Oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza
str. 149
1. Skutki oświadczenia o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza
str. 149
2. Spis inwentarza
str. 150
3. Zasady spłacania długów spadkowych przez spadkobiercę, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza
str. 152
4. Bezskuteczność oświadczenia o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza
str. 153
§ 31. Odpowiedzialność spadkobierców za długi spadkowe przed i po dziale spadku
str. 153
§ 32. Odpowiedzialność zapisobierców windykacyjnych za długi spadkowe
str. 154

Rozdział IX. Zachowek
str. 157
§ 33. Funkcja i pojęcie zachowku
str. 158
I. Funkcja zachowku
str. 158
II. Uprawnienie do zachowku. Powstanie roszczenia z tytułu zachowku
str. 158
§ 34. Podmioty uprawnione do zachowku
str. 159
§ 35. Wysokość zachowku
str. 160
I. Udział stanowiący podstawę do obliczania zachowku
str. 161
II. Substrat zachowku
str. 161
1. Pojęcie substratu zachowku
str. 161
2. Czysta wartość spadku
str. 161
3. Zasady doliczania darowizn oraz zapisów windykacyjnych do czystej wartości spadku
str. 162
§ 36. Podmioty zobowiązane z tytułu zachowku
str. 163
I. Odpowiedzialność spadkobierców za zachowek
str. 164
II. Odpowiedzialność zapisobierców windykacyjnych za zachowek
str. 166
III. Odpowiedzialność obdarowanych za zachowek
str. 166
§ 37. Realizacja roszczenia o zachowek
str. 167
I. Treść roszczenia o zachowek. Zaliczanie darowizn, zapisów windykacyjnych i innych przysporze? na poczet należnego zachowku
str. 167
II. Postępowanie sądowe w sprawach o zachowek
str. 168
III. Przedawnienie roszczenia o zachowek
str. 170
IV. Dziedziczenie roszczenia o zachowek
str. 171
§ 38. Wydziedziczenie
str. 172
I. Pojęcie wydziedziczenia
str. 172
II. Przyczyny wydziedziczenia
str. 172
1. Uporczywe postępowanie wbrew woli spadkodawcy w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego
str. 172
2. Umyślne przestępstwo przeciwko zdrowiu, życiu, wolności lub rażącej obrazy czci względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób
str. 173
3. Uporczywe niedopełnianie względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych
str. 173
III. Tryb wydziedziczenia
str. 173
IV. Przebaczenie
str. 174

Rozdział X. Sytuacja prawna współspadkobierców. Dział spadku
str. 177
§ 39. Wspólność majątku spadkowego
str. 178
I. Uwagi ogólne
str. 178
II. Rozporządzanie udziałem w spadku
str. 179
III. Rozporządzanie udziałem w przedmiocie należącym do spadku
str. 179
§ 40. Dział spadku
str. 180
I. Pojęcie i przedmiot działu spadku
str. 180
II. Sposoby działu spadku
str. 181
1. Podział fizyczny
str. 182
2. Przyznanie przedmiotów spadkowych jednemu spadkobiercy z obowiązkiem spłaty pozostałych
str. 182
3. Podział cywilny
str. 183
III. Tryby działu spadku
str. 183
1. Umowny dział spadku
str. 183
1.1. Strony umowy o dział spadku
str. 183
1.2. Treść i forma umowy o dział spadku
str. 183
1.3. Wady oświadczenia woli przy umowie o dział spadku
str. 184
2. Sądowy dział spadku
str. 185
2.1. Postępowanie sądowe o dział spadku
str. 185
2.2. Uczestnicy postępowania o dział spadku
str. 186
2.3. Charakter prawny i skutki orzeczenia o dziale spadku
str. 186
IV. Zaliczanie darowizn oraz zapisów windykacyjnych na schedy spadkowe 187
1. Uwagi ogólne
str. 187
2. Podmioty zobowiązane do zaliczenia darowizn i zapisów windykacyjnych na schedę spadkową
str. 188
3. Darowizny podlegające zaliczeniu na schedę spadkową
str. 189
4. Zasady obliczania wartości przedmiotu darowizny i przedmiotu zapisu windykacyjnego
str. 190

Rozdział XI. Umowy dotyczące spadku
str. 193
§ 41. Zakaz zawierania umów o spadek po osobie żyjącej
str. 193
§ 42. Umowa o zbycie spadku lub udziału w spadku
str. 193
I. Strony, treść i forma umowy o zbycie spadku lub udziału w spadku
str. 194
II. Charakter prawny umowy o zbycie spadku lub udziału w spadku
str. 194
III. Skutki umowy o zbycie spadku lub udziału w spadku
str. 195

Rozdział XII. Dziedziczenie gospodarstw rolnych
str. 197
§ 43. Uwagi ogólne
str. 197
§ 44. Znaczenie wyroku TK z 31.1.2001 r. dla porządku dziedziczenia gospodarstw rolnych
str. 199
§ 45. Dziedziczenie gospodarstw rolnych wchodzących w skład spadków otwartych przed 14.2.2001 r.
str. 199

Indeks rzeczowy
str. 205