Rachunkowość zaawansowana

4

Instrumenty zabezpieczające

Waldemar Gos

Istota i zakres instrumentów finansowych

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 23 ustawy o rachunkowości1 przez pojęcie instrumentufinansowego rozumie się kontrakt, który powoduje powstanie aktywówfinansowych u jednej ze stron i zobowiązania finansowego albo instrumentukapitałowego u drugiej, pod warunkiem że z kontraktu zawartego międzydwiema lub więcej stronami jednoznacznie wynikają skutki gospodarcze - bezwzględu na to, czy wykonanie praw lub zobowiązań wynikających z kontraktuma charakter bezwarunkowy, czy warunkowy2. Z tejdefinicji instrumentu finansowego wynikają jego następującecechy:
1. Instrument finansowy jest kontraktem (umową). W praktyce umowy związanez instrumentami finansowymi są zawierane na piśmie.
2. Skutkiem zastosowania instrumentu finansowego jest powstanie aktywówfinansowych u jednej ze stron umowy i zobowiązania finansowego lub instrumentukapitałowego u drugiej ze stron kontraktu. Na przykład emitującobligacje, jednostka zawiera umowę z inwestorami. Nabywcy obligacji ujmująje jako aktywa finansowe, a emitent obligacji wykazuje to jako zobowiązaniafinansowe.
3. Z zawarciem umowy o instrument finansowy muszą się wiązać skutki gospodarcze,niezależnie od tego, czy kontrakt ma charakter warunkowy, czybezwarunkowy. Z tą cechą instrumentu finansowego wiążą się elementyumowy: powinna ona zawierać postanowienia dotyczące kwoty, terminui stopnia pewności wpływów i wydatków, czyli określać skutki gospodarcze.Skutki gospodarcze to korzyści ekonomiczne (aktywa), obowiązek wykonaniaświadczeń (pasywa) oraz ryzyko z nimi związane.