Prawne granice wolności sumienia i wyznania

Wykaz skrótów
str. 11

Wprowadzenie
str. 17

Prawne granice wolności sumienia i wyznania. Rozmowa z Haliną Bortnowską
str. 21

Część I
Wolność religijna a państwo
str. 31

Jarosław Szymanek
Obecność symboli religijnych w przestrzeni publicznej
str. 33

Michał Kowalski
Symbole religijne w przestrzeni publicznej - w poszukiwaniu standardów europejskich
str. 47

1. Wprowadzenie - sytuacje konfliktowe
str. 47

2. Dyskusja wokół sprawy Lautsi
str. 50

3. Symbolika religijna a neutralność państwa
str. 53

4. Neutralność państwa a rozłamy światopoglądowe współczesnej Europy
str. 56

Tadeusz J. Zieliński
Zakaz indoktrynacji światopoglądowej w szkolnictwie według wyroku Lautsi przeciwko Włochom
str. 65

1. Cechy szkoły związane z ochroną wolności światopoglądowej
str. 66

2. Przesłanki i cele zakazu indoktrynacji światopoglądowej
str. 68

3. Przejawy indoktrynacji światopoglądowej
str. 68

4. Podsumowanie
str. 74

Jakub Jaraczewski
Nawiązywanie stosunków między państwem a związkami wyznaniowymi - głos w dyskusji nad interpretacją art. 25 ust. 5 Konstytucji
str. 75

Przemysław Florjanowicz-Błachut
Luterański model otwartego państwa (quasi) wyznaniowego w Europie - od powiązania do przyjaznego rozdziału - kazus państw skandynawskich
str. 85

1. Wstęp
str. 85

2. Teologiczne podstawy luterańskiej wizji relacji państwo - Kościół
str. 88

3. Model kościoła państwowego na wzór skandynawski - model otwartego państwa wyznaniowego. Analiza regulacji prawnowyznaniowych Norwegii, Danii, Islandii i Finlandii
str. 91

3.1. Norwegia
str. 93

Konstytucyjne klauzule prawnowyznaniowe
str. 93

Status prawny kościoła oficjalnego
str. 94

Sytuacja mniejszościowych związków wyznaniowych
str. 95

Finansowanie związków wyznaniowych
str. 96

Dyskusja nad przyszłością statusu kościoła oficjalnego
str. 96

3.2. Królestwo Danii
str. 101

Konstytucyjne klauzule prawnowyznaniowe
str. 102

Status prawny kościoła ofi cjalnego
str. 102

Status mniejszościowych związków wyznaniowych
str. 104

Finansowanie związków wyznaniowych
str. 105

Konsekwencje prawnomiędzynarodowe systemu kościoła państwowego w Danii
str. 106

3.3. Islandia
str. 107

Konstytucyjne klauzule prawnowyznaniowe
str. 107

Status prawny kościoła oficjalnego
str. 108

Status prawny mniejszościowych związków wyznaniowych
str. 108

Finansowanie kościołów i związków wyznaniowych
str. 109

Stan aktualny i perspektywy na przyszłość
str. 110

3.4. Finlandia
str. 110

Konstytucyjne klauzule prawnowyznaniowe
str. 112

Status kościoła (ów) oficjalnego (narodowego)
str. 112

Status mniejszościowych związków wyznaniowych
str. 115

Finansowanie kościołów i związków wyznaniowych
str. 116

4. Konkluzje
str. 117

Paweł Borecki
Problem prawa własności a funkcjonowanie kościołów i innych związków wyznaniowych w Polsce
str. 121

Ewa Łętowska
Nieodzowność wykładni dynamicznej przy ocenie reżimu prawnego Kościelnej Komisji Majątkowej (przyczynek do braków w metodach prawniczej analizy problemu)
str. 141

1. Wprowadzenie: ocena reżimu prawnego KM jako ilustracja zawodności statycznych (ahistorycznych) metod prawniczej analizy
str. 141

2. Pierwsza przyczyna dynamicznego pogarszania się "ratingu" ustawy normującej funkcjonowanie KM: podwyższanie standardów oceny prawa
str. 146

3. Podwyższanie standardu wzorców oceny reżimu prawnego kształtującego kompetencje i procedury KM
str. 148

Problem źródeł prawa
str. 149

Konwencja i Konstytucja
str. 149

4. Druga przyczyna dynamicznego pogarszania się "ratingu" ustawy normującej działanie KM: brak szans na ukształtowanie się prawidłowej wykładni ustawy dzięki praktyce stosowania
str. 155

5. Trzecia przyczyna dynamicznego pogarszania się ratingu ustawy normującej działanie KM: obniżenie standardu reżimu prawnego Komisji (nowelizacje jawne i ukryte, pogarszanie standardów praktyki funkcjonowania)
str. 158

6. Konsekwencje
str. 162

7. Podsumowanie
str. 164

Część II
Wolność religijna a religia
str. 165

Roman Wieruszewski
Nauczanie religii w szkołach publicznych oraz finansowanie szkół religijnych w świetle orzecznictwa Komitetu Praw Człowieka ONZ
str. 167

1. Uwagi wstępne
str. 167

2. Obowiązkowe nauczanie religii w szkołach
str. 170

3. Zasada niedyskryminacji w zakresie finansowania szkół religijnych
str. 173

4. Konkluzje
str. 177

Witold Sobczak
Finansowanie szkół wyznaniowych ze środków publicznych w Polsce
str. 179

Aleksandra Gliszczyńska-Grabias
Znieważanie religii - dyskusja na forum ONZ
str. 197

1. Wprowadzenie
str. 197

2. Forum ONZ
str. 199

3. "Proces Durban"
str. 204

4. Ochrona przed dyskryminacją i szerzeniem nienawiści na tle religijnym w instrumentach uniwersalnego systemu ochrony praw człowieka
str. 207

5. Stanowiska przeciwne penalizacji znieważania religii
str. 210

6. Podsumowanie
str. 213

Część III
Wolność religijna a jednostka
str. 215

Ireneusz C. Kamiński
Wolność myśli, sumienia i wyznania a swoboda wypowiedzi
str. 217

1. Wprowadzenie
str. 217

2. Swoboda wypowiedzi oraz wolność myśli, sumienia i wyznania w tekście konwencji
str. 219

3. Swoboda wypowiedzi oraz wolność myśli, sumienia i wyznania w orzecznictwie ETPC - podstawowe wyroki
str. 222

4. Wolność sumienia i wyznania po wyrokach Kokkinakis i Otto-Preminger-Institut
str. 226

5. Wypowiedź obrażająca uczucia religijne - konflikt swobody wypowiedzi i wolności przekonań oraz wyznania
str. 229

5.1. Tworzenie standardu
str. 229

5.2. Dokonywanie odróżnień
str. 234

5.3. Inne możliwości prawne
str. 238

6. Ochrona wolności przekonań i sumienia jednostki a "wypowiedź państwa"
str. 240

Adam Wiśniewski
Wolność zrzeszania się a granice wolności sumienia i wyznania
str. 243

1. Wprowadzenie
str. 243

2. Charakterystyka zastosowania art. 9 i 11 EKPC do grup i organizacji wyznaniowych
str. 244

3. Podłoże aksjologiczne - znaczenie koncepcji społeczeństwa demokratycznego
str. 246

4. Rejestracja kościołów i związków wyznaniowych
str. 251

5. Zasada autonomii wspólnot wyznaniowych
str. 253

6. Wnioski
str. 257

Mateusz M. Bieczyński
Wolność twórczości artystycznej a granice wolności sumienia i wyznania
str. 259

1. Wprowadzenie
str. 259

2. Charakterystyka przestępstwa obrazy uczuć religijnych
str. 260

3. Przypadki obrazy uczuć religijnych przez dzieła sztuk wizualnych
str. 264

4. Wnioski
str. 268

Wojciech Brzozowski
Uzewnętrznianie przynależności religijnej. Zagadnienia systemowe
str. 271

1. Przekonania religijne a przynależność religijna
str. 271

2. Świeckość versus wolność sumienia i wyznania
str. 273

3. Symbole religijne w miejscu publicznym
str. 276

4. Postępowanie w zgodzie z nakazami religii
str. 278

5. Uzewnętrznianie przekonań religijnych przez osoby nienależące do związków wyznaniowych
str. 282

Monika Płatek
Zabójstwa na tle honoru. Problem wyznania czy dyskryminacji ze względu na płeć
str. 287

1. Wprowadzenie
str. 287

2. Metoda
str. 288

5. Zabójstwa tłumaczone przymusem kulturowym i religią
str. 290

6. Prawnokarne odcienie śmierci
str. 295

7. Zabójstwo w Urfie - za daleko, by pojąć
str. 300

8. Zabójstwo w Będlewie - za blisko, by pamiętać
str. 303

9. Kultura, religia i ofiarna śmierć - podsumowanie
str. 309

Małgorzata Sosnowska
Prawo karne jako ultima ratio w ochronie wolności sumienia i wyznania człowieka
str. 313

1. Wstęp
str. 313

2. Przyczynek do rozważań
str. 314

3. Problem wolności sumienia i wyznania w prawie karnym "kiedyś i dziś"
str. 315

4. Wybrane zagadnienia przestępstw przeciwko wolności sumienia i wyznania w polskim kodeksie karnym z 1997 r.
str. 323

5. Zakończenie
str. 328

Autorzy i redaktorzy naukowi
str. 333