{"id":1166,"date":"2021-03-29T12:18:00","date_gmt":"2021-03-29T10:18:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/?p=1166"},"modified":"2021-04-06T12:43:34","modified_gmt":"2021-04-06T10:43:34","slug":"praworzadnosc-w-polsce-i-kontrowersje-zwiazane-z-jej-lamaniem-jak-przebiega-i-na-jakiej-podstawie-zostal-wszczety-proces-trwajacy-juz-od-2017-roku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/praworzadnosc-w-polsce-i-kontrowersje-zwiazane-z-jej-lamaniem-jak-przebiega-i-na-jakiej-podstawie-zostal-wszczety-proces-trwajacy-juz-od-2017-roku\/","title":{"rendered":"Praworz\u0105dno\u015b\u0107 w Polsce i kontrowersje zwi\u0105zane z jej \u0142amaniem. Jak przebiega i na jakiej podstawie zosta\u0142 wszcz\u0119ty proces trwaj\u0105cy ju\u017c od 2017 roku?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>20 grudnia 2017 roku Komisja Europejska zarekomendowa\u0142a rozpocz\u0119cie wobec Polski procedur przewidywanych przez art. 7 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej. W\u0142a\u015bnie tak rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 trwaj\u0105cy do dzisiaj sp\u00f3r o praworz\u0105dno\u015b\u0107 w Polsce i szerzej w ca\u0142ej Europie. Sp\u00f3r, kt\u00f3ry na skutek decyzji z ostatnich miesi\u0119cy, mo\u017ce mie\u0107 powa\u017cne konsekwencje finansowe dla ka\u017cdego kraju naruszaj\u0105cego kluczowe unijne warto\u015bci.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Pierwsze-podejrzenia-o-naruszenie-praworzadnosci-przez-rzad-RP-Dzialania-Komisji-Europejskiej-wobec-Polski\"><\/span>Pierwsze podejrzenia o naruszenie praworz\u0105dno\u015bci przez rz\u0105d RP. Dzia\u0142ania Komisji Europejskiej wobec Polski<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Art. 7 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej stanowi, co nast\u0119puje:<\/p>\n\n\n\n<p><em>Na uzasadniony wniosek jednej trzeciej Pa\u0144stw Cz\u0142onkowskich, Parlamentu Europejskiego lub Komisji Europejskiej, Rada, stanowi\u0105c wi\u0119kszo\u015bci\u0105 czterech pi\u0105tych swych cz\u0142onk\u00f3w po uzyskaniu zgody Parlamentu Europejskiego, mo\u017ce stwierdzi\u0107 istnienie wyra\u017anego ryzyka powa\u017cnego naruszenia przez Pa\u0144stwo Cz\u0142onkowskie warto\u015bci, o kt\u00f3rych mowa w artykule 2. Przed dokonaniem takiego stwierdzenia Rada wys\u0142uchuje dane Pa\u0144stwo Cz\u0142onkowskie i, stanowi\u0105c zgodnie z t\u0105 sam\u0105 procedur\u0105, mo\u017ce skierowa\u0107 do niego zalecenia.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Rada regularnie bada czy powody dokonania takiego stwierdzenia pozostaj\u0105 aktualne.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ten w\u0142a\u015bnie przepis Komisja Europejska zarekomendowa\u0142a Radzie Europejskiej do uruchomienia wobec Polski, jednocze\u015bnie wskazuj\u0105c, i\u017c podstaw\u0105 do tych dzia\u0142a\u0144 jest naruszenie przez rz\u0105d RP zasady praworz\u0105dno\u015bci, w art. 2 Traktatu opisanej jako \u201eposzanowanie pa\u0144stwa prawnego\u201d<\/strong>. Dzia\u0142ania te wynika\u0142y bezpo\u015brednio z art. 7 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej, m\u00f3wi\u0105cego o tym, \u017ce:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-pullquote alignwide is-style-default\"><blockquote><p><a href=\"https:\/\/www.profinfo.pl\/sklep\/wokol-kryzysu-praworzadnosci-demokracji-i-praw-czlowieka-ksiega-jubileuszowa-profesora-miroslawa-wyrzykowskiego,141383.html\"><img decoding=\"async\" width=\"700\" height=\"272\" class=\"wp-image-1172\" style=\"width: 700px;\" src=\"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/kryzys-praworzadnosci.png\" alt=\"Kryzys praworz\u0105dno\u015bci\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/kryzys-praworzadnosci.png 781w, https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/kryzys-praworzadnosci-300x116.png 300w, https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/kryzys-praworzadnosci-768x298.png 768w\" sizes=\"(max-width: 479px) 90vw, (max-width: 599px) 432px, 536px\" \/><\/a><\/p><cite>&#8222;<a href=\"https:\/\/www.profinfo.pl\/sklep\/wokol-kryzysu-praworzadnosci-demokracji-i-praw-czlowieka-ksiega-jubileuszowa-profesora-miroslawa-wyrzykowskiego,141383.html\">Wok\u00f3\u0142 kryzysu praworz\u0105dno\u015bci, demokracji i praw cz\u0142owieka. Ksi\u0119ga jubileuszowa Profesora Miros\u0142awa Wyrzykowskiego<\/a>&#8222;<\/cite><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n<p><em>Rada Europejska, stanowi\u0105c jednomy\u015blnie na wniosek jednej trzeciej Pa\u0144stw Cz\u0142onkowskich lub Komisji Europejskiej i po uzyskaniu zgody Parlamentu Europejskiego, mo\u017ce stwierdzi\u0107, po wezwaniu Pa\u0144stwa Cz\u0142onkowskiego do przedstawienia swoich uwag, powa\u017cne i sta\u0142e naruszenie przez to Pa\u0144stwo Cz\u0142onkowskie warto\u015bci, o kt\u00f3rych mowa w artykule 2.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Komunikat <a href=\"https:\/\/www.profinfo.pl\/hasla-lex\/komisja-europejska,1437.html\">Komisji Europejskiej<\/a> wskazywa\u0142 szczeg\u00f3\u0142owo, i\u017c problemem jest podporz\u0105dkowanie wymiaru sprawiedliwo\u015bci kontroli politycznej, jak\u0105 sprawuje rz\u0105dz\u0105ca wi\u0119kszo\u015b\u0107<\/strong>. Jako przyk\u0142ad takiej kontroli KE wymieni\u0142a 13 ustaw oddzia\u0142uj\u0105cych bezpo\u015brednio lub po\u015brednio na:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Trybuna\u0142 Konstytucyjny,<\/li><li>S\u0105d Najwy\u017cszy,<\/li><li>s\u0105dy powszechne,<\/li><li>Krajow\u0105 Rad\u0119 S\u0105downicz\u0105,<\/li><li>prokuratur\u0119,<\/li><li>Krajow\u0105 Szko\u0142\u0119 S\u0105downictwa.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Komisja w swoim komunikacie podkre\u015bli\u0142a, i\u017c nie ro\u015bci sobie praw do okre\u015blania, w jaki spos\u00f3b Polska stanowi sw\u00f3j model systemu wymiaru sprawiedliwo\u015bci, jednak wyb\u00f3r ten musi by\u0107 podejmowany z poszanowaniem <a href=\"https:\/\/www.profinfo.pl\/hasla-lex\/zasada-praworzadnosci,5907.html\">zasad praworz\u0105dno\u015bci<\/a>, stanowi\u0105cych jedn\u0105 z podstaw funkcjonowania Unii Europejskiej. <strong>R\u00f3wnolegle do art. 7 i zwi\u0105zanych z nim procedur, uruchomione zosta\u0142o wobec Polski post\u0119powanie przed Trybuna\u0142em Sprawiedliwo\u015bci Unii Europejskiej (TSUE) w oparciu o art. 258 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej<\/strong>, kt\u00f3ry stwierdza, i\u017c:<\/p>\n\n\n\n<p><em>Je\u015bli Komisja uznaje, \u017ce Pa\u0144stwo Cz\u0142onkowskie uchybi\u0142o jednemu z zobowi\u0105za\u0144, kt\u00f3re na nim ci\u0105\u017c\u0105 na mocy Traktat\u00f3w, wydaje ona uzasadnion\u0105 opini\u0119 w tym przedmiocie, po uprzednim umo\u017cliwieniu temu Pa\u0144stwu przedstawienia swych uwag.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Je\u015bli Pa\u0144stwo to nie zastosuje si\u0119 do opinii w terminie okre\u015blonym przez Komisj\u0119, mo\u017ce ona wnie\u015b\u0107 spraw\u0119 do Trybuna\u0142u Sprawiedliwo\u015bci Unii Europejskiej.<\/em><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Polska-jako-pierwsza-choc-nie-jedyna-Procedura-art-7-Traktatu-o-Unii-Europejskiej-i-zarzuty-o-lamanie-praworzadnosci-wobec-innych-panstw\"><\/span>Polska jako pierwsza, cho\u0107 nie jedyna. Procedura art. 7 Traktatu o Unii Europejskiej i zarzuty o \u0142amanie praworz\u0105dno\u015bci wobec innych pa\u0144stw<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Wprawdzie Polska dzier\u017cy niechlubn\u0105 palm\u0119 pierwsze\u0144stwa po\u015br\u00f3d pa\u0144stw, wobec kt\u00f3rych postanowiono wszcz\u0105\u0107 procedury art. 7 Traktatu, nie jest jednak jedynym krajem, wobec kt\u00f3rego KE lub <a href=\"https:\/\/www.profinfo.pl\/hasla-lex\/rada-europy,3696.html\">RE<\/a> wysuwa\u0142y zarzuty \u0142amania praworz\u0105dno\u015bci. <strong>Po raz pierwszy oskar\u017cenie to pad\u0142o pod adresem Austrii i to ju\u017c w roku 2000, po niespodziewanym sukcesie w wyborach do tamtejszego parlamentu radykalnej partii FP\u00d6 i utworzeniu z jej udzia\u0142em koalicji rz\u0105dz\u0105cej<\/strong>. Poniewa\u017c jednak nie istnia\u0142y w\u00f3wczas jeszcze \u017cadne narz\u0119dzia prawne pozwalaj\u0105ce wp\u0142yn\u0105\u0107 oficjalnie na wydarzenia w Austrii, pa\u0144stwa UE ograniczy\u0142y si\u0119 do politycznego i raczej kr\u00f3tkotrwa\u0142ego bojkotu.<\/p>\n\n\n\n<p>W kolejnych latach zarzuty o brak praworz\u0105dno\u015bci wysuwane by\u0142 r\u00f3wnie\u017c wobec:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Bu\u0142garii,<\/li><li>Chorwacji,<\/li><li>Rumunii,<\/li><li>Malty,<\/li><li>oraz W\u0119gier.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>W przypadku Rumunii i Malty chodzi\u0142o o sprawy korupcyjne oraz o powi\u0105zania polityk\u00f3w ze zorganizowan\u0105 przest\u0119pczo\u015bci\u0105, W\u0119gry natomiast znalaz\u0142y si\u0119 na celowniku KE po reformach wymiaru sprawiedliwo\u015bci, medi\u00f3w i szkolnictwa wy\u017cszego.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"%E2%80%9EPrzytlaczajace-dowody%E2%80%9D-lamania-zasad-panstwa-prawa-w-Polsce-Komisja-Wolnosci-Obywatelskich-zwraca-uwage-na-poziom-poszanowania-praw-podstawowych\"><\/span>\u201ePrzyt\u0142aczaj\u0105ce dowody\u201d \u0142amania zasad pa\u0144stwa prawa w Polsce. Komisja Wolno\u015bci Obywatelskich zwraca uwag\u0119 na poziom poszanowania praw podstawowych<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Procedura z art. 7, rozpocz\u0119ta w 2017 roku, zosta\u0142a rok p\u00f3\u017aniej zawieszona, jednak w lipcu ubieg\u0142ego roku (2020) <strong>Komisja Wolno\u015bci Obywatelskich na skutek \u2013 jak stwierdzono w sprawozdaniu okresowym \u2013 \u201eprzyt\u0142aczaj\u0105cych dowod\u00f3w\u201d \u0142amania zasad pa\u0144stwa prawa w Polsce, zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 do RE oraz KE o jej wznowienie<\/strong>. Wed\u0142ug s\u0142\u00f3w zawartych w sprawozdaniu, Komisja Wolno\u015bci Obywatelskich wzywa RE do <em>podj\u0119cia ostatecznego dzia\u0142ania [&#8230;] poprzez stwierdzenie, \u017ce istnieje wyra\u017ane ryzyko powa\u017cnego naruszenia przez Rzeczpospolit\u0105 Polsk\u0105 warto\u015bci, o kt\u00f3rych mowa w art. 2 TUE, w \u015bwietle przyt\u0142aczaj\u0105cych dowod\u00f3w na ich istnienie.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>W ostatniej ods\u0142onie sporu pomi\u0119dzy KE i RE a Polsk\u0105 dosz\u0142o do powi\u0105zania wyp\u0142at pieni\u0119dzy z funduszy unijnych z przestrzeganiem zasad praworz\u0105dno\u015bci przez poszczeg\u00f3lne pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie<\/strong>. Rozporz\u0105dzenie wprowadzaj\u0105ce podobny mechanizm po d\u0142ugich negocjacjach zaw\u0119\u017cono do spraw zwi\u0105zanych z:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>korupcj\u0105,<\/li><li>konfliktem interes\u00f3w,<\/li><li>malwersacjami finansowymi.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Ustalono r\u00f3wnie\u017c, i\u017c mechanizm ten nie b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 by\u0107 u\u017cyty, zanim TSUE nie oceni jego zgodno\u015bci z unijnym prawem (czyli de facto za oko\u0142o dwa lata). Jednak ju\u017c w marcu tego roku (2021) Parlament Europejski zapowiedzia\u0142 skierowanie do TSUE wniosku o przy\u015bpieszenie rozpatrywania zg\u0142oszonej przez Polsk\u0119 skargi i szybkie rozstrzygni\u0119cie, czy wspominany mechanizm \u201epieni\u0105dze za praworz\u0105dno\u015b\u0107\u201d jest zgodny z prawem. <strong>Je\u015bli TSUE na ten wniosek przystanie, nale\u017cy si\u0119 spodziewa\u0107, \u017ce powi\u0105zanie wyp\u0142at z fundusz\u00f3w europejskich i uzale\u017cnienie ich od stanu praworz\u0105dno\u015bci pa\u0144stw cz\u0142onkowskich b\u0119dzie mo\u017cliwe nie za 2 lata, ale ju\u017c za kilka miesi\u0119cy<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Sprawd\u017a tak\u017ce:<\/h4>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><a href=\"https:\/\/www.profinfo.pl\/sklep\/konstytucja-praworzadnosc-wladza-sadownicza-aktualne-problemy-trzeciej-wladzy-w-polsce,112740.html\">Konstytucja. Praworz\u0105dno\u015b\u0107. W\u0142adza s\u0105downicza. Aktualne problemy trzeciej w\u0142adzy w Polsce, \u0141ukasz Bojarski, Krzysztof Grajewski, Jan Kremer, Gabriela Ott, Waldemar \u017burek 2019<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/www.profinfo.pl\/sklep\/mechanizmy-ochrony-praworzadnosci-panstw-czlonkowskich-w-prawie-unii-europejskiej,110560.html\">Mechanizmy ochrony praworz\u0105dno\u015bci pa\u0144stw cz\u0142onkowskich w prawie Unii Europejskiej, Maciej Taborowski 2019<\/a><\/li><\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>20 grudnia 2017 roku Komisja Europejska zarekomendowa\u0142a rozpocz\u0119cie wobec Polski procedur przewidywanych przez art. 7 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej. W\u0142a\u015bnie tak rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 trwaj\u0105cy do dzisiaj sp\u00f3r o praworz\u0105dno\u015b\u0107 w Polsce i szerzej w ca\u0142ej Europie. Sp\u00f3r, kt\u00f3ry na skutek decyzji z ostatnich miesi\u0119cy, mo\u017ce mie\u0107 powa\u017cne konsekwencje finansowe dla ka\u017cdego kraju naruszaj\u0105cego &hellip; <\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/praworzadnosc-w-polsce-i-kontrowersje-zwiazane-z-jej-lamaniem-jak-przebiega-i-na-jakiej-podstawie-zostal-wszczety-proces-trwajacy-juz-od-2017-roku\/\" class=\"more-link\">Czytaj wi\u0119cej<span class=\"screen-reader-text\"> &#8222;Praworz\u0105dno\u015b\u0107 w Polsce i kontrowersje zwi\u0105zane z jej \u0142amaniem. Jak przebiega i na jakiej podstawie zosta\u0142 wszcz\u0119ty proces trwaj\u0105cy ju\u017c od 2017 roku?&#8221;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1171,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[71],"tags":[],"class_list":["post-1166","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-porady"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1166","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1166"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1166\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1174,"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1166\/revisions\/1174"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1171"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1166"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1166"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1166"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}