{"id":1315,"date":"2021-10-06T14:19:56","date_gmt":"2021-10-06T12:19:56","guid":{"rendered":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/?p=1315"},"modified":"2021-12-13T15:12:32","modified_gmt":"2021-12-13T14:12:32","slug":"stan-wyjatkowy-jakie-ograniczenia-kiedy-mozna-wprowadzic-i-z-czym-to-sie-wiaze","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/stan-wyjatkowy-jakie-ograniczenia-kiedy-mozna-wprowadzic-i-z-czym-to-sie-wiaze\/","title":{"rendered":"Stan wyj\u0105tkowy \u2013 jakie ograniczenia, kiedy mo\u017cna wprowadzi\u0107 i z czym to si\u0119 wi\u0105\u017ce?"},"content":{"rendered":"\n

Stan wyj\u0105tkowy jest jednym z trzech \u015brodk\u00f3w zaradczych, jakie \u2013 obowi\u0105zuj\u0105ca w naszym kraju Konstytucja \u2013 dopuszcza w ramach tzw. stan\u00f3w nadzwyczajnych. Przyczynkiem do om\u00f3wienia tego zagadnienia i przedstawienia jego specyfiki, jest rozporz\u0105dzenie Prezydenta Polski, kt\u00f3ry z pocz\u0105tkiem wrze\u015bnia 2021 roku, zdecydowa\u0142 si\u0119 na wprowadzenie stanu wyj\u0105tkowego na obszarze granicznym z Bia\u0142orusi\u0105. Czym dok\u0142adnie jest stan wyj\u0105tkowy oraz z jakimi wi\u0105\u017ce si\u0119 ograniczeniami dla mieszka\u0144c\u00f3w na terenie nim obj\u0119tym? Jakie jeszcze s\u0105 konsekwencje wprowadzenia stanu wyj\u0105tkowego, o kt\u00f3rych warto wiedzie\u0107?<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

<\/span>Kto, kiedy i na jak d\u0142ugo mo\u017ce wprowadzi\u0107 stan wyj\u0105tkowy?<\/span><\/h2>\n\n\n\n

Rozdzia\u0142 XI Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej traktuje o stanach nadzwyczajnych<\/strong>, kt\u00f3re w szczeg\u00f3lnych sytuacjach \u2013 mog\u0105 zosta\u0107 wprowadzone na terytorium naszego kraju. Obok stanu wojennego i stanu kl\u0119ski \u017cywio\u0142owej, to w\u0142a\u015bnie trzeci \u201enadzwyczajny \u015brodek zaradczy\u201d w postaci stanu wyj\u0105tkowego \u2013 sta\u0142 si\u0119 dzisiaj g\u0142\u00f3wnym przedmiotem o\u017cywionych dyskusji.<\/p>\n\n\n\n

Szczeg\u00f3\u0142owe kwestie zwi\u0105zane ze stanem wyj\u0105tkowym, unormowane zosta\u0142y w stosownej ustawie z dnia 21 czerwca 2002 roku. Stan wyj\u0105tkowy mo\u017ce by\u0107 wprowadzony na podstawie rozporz\u0105dzenia Prezydenta \u2013 na wniosek Rady Ministr\u00f3w \u2013 w razie \u201ezagro\u017cenia konstytucyjnego ustroju pa\u0144stwa, bezpiecze\u0144stwa obywateli lub porz\u0105dku publicznego\u201d<\/strong>. W za\u0142o\u017ceniu, celem stanu wyj\u0105tkowego, kt\u00f3ry mo\u017ce zosta\u0107 wyprowadzony zar\u00f3wno na wybranych obszarze, jak i na terenie ca\u0142ego kraju<\/strong>, jest przywr\u00f3cenie warunk\u00f3w do normalnego funkcjonowania pa\u0144stwa<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

\"Konstytucja<\/a><\/p>„Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Przepisy<\/a>„, stan prawny: 5 sierpnia 2021 r.<\/cite><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n

Zgodnie z zapisem w przedmiotowej ustawie, kt\u00f3ry powsta\u0142 na podstawie art. 230 Konstytucji<\/a>,  Prezydent mo\u017ce og\u0142osi\u0107 stan wyj\u0105tkowy na czas nie d\u0142u\u017cszy, ni\u017c 90 dni<\/strong>, jednak \u2013 w uzasadnionym przypadku \u2013 okres ten mo\u017ce zosta\u0107 wyd\u0142u\u017cony o kolejne 60 dni<\/strong>. Dodatkowo, zgodnie z art. 7 ustawy o stanie wyj\u0105tkowym, minister spraw zagranicznych jest zobligowany formalnie zawiadomi\u0107 (notyfikowa\u0107) o tym fakcie Sekretarza Generalnego ONZ oraz Rady Europy.<\/p>\n\n\n\n

W momencie ustania przyczyn, dla kt\u00f3rych stan wyj\u0105tkowy zosta\u0142 wprowadzony oraz \u201ezostanie przywr\u00f3cone normalne funkcjonowanie pa\u0144stwa\u201d (art. 5 ust. 2 ustawy), Prezydent<\/a> mo\u017ce go znie\u015b\u0107 przed up\u0142ywem terminu<\/strong>, w jakim mia\u0142 on pierwotnie obowi\u0105zywa\u0107. O skr\u00f3cenie czasu trwania stanu wyj\u0105tkowego ponownie wnioskuje rz\u0105d, a w razie aprobaty Prezydenta \u2013 wydaje on stosowne rozporz\u0105dzenie.<\/p>\n\n\n\n

<\/span>Stan wyj\u0105tkowy \u2013 jakie ograniczenia wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z jego wprowadzeniem?<\/span><\/h2>\n\n\n\n

W prezydenckim rozporz\u0105dzeniu powinny znale\u017a\u0107 si\u0119 m. in. informacje dotycz\u0105ce przyczyny wprowadzenia stanu wyj\u0105tkowego, obszaru, jakim zosta\u0142 on obj\u0119ty, czasu trwania, a tak\u017ce wykaz ogranicze\u0144<\/strong> w zakresie wolno\u015bci oraz praw cz\u0142owieka i obywatela. Je\u015bli chodzi o zakres podmiotowy<\/strong>, to stan wyj\u0105tkowy dotyczy zar\u00f3wno os\u00f3b zamieszkuj\u0105cych dany obszar na sta\u0142e, jak i os\u00f3b przebywaj\u0105cych na nim czasowo. Wszystkie ograniczenia stosowane s\u0105 wobec os\u00f3b prawnych i jednostek organizacyjnych, jakie nie posiadaj\u0105 osobowo\u015bci prawnej, kt\u00f3re maj\u0105 siedzib\u0119 b\u0105d\u017a prowadz\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 na terenie obj\u0119tym stanem wyj\u0105tkowym. W my\u015bl ustawowych postanowie\u0144, skala i zakres tych ogranicze\u0144 musi by\u0107 adekwatny do stopnia zagro\u017cenia<\/strong>, jaki by\u0142 powodem wprowadzenia stanu wyj\u0105tkowego.<\/p>\n\n\n\n

W\u015br\u00f3d licznych ogranicze\u0144, jakimi mog\u0105 zosta\u0107 obj\u0119ci obywatele na terenie obj\u0119tych stanem wyj\u0105tkowym, wymieni\u0107 mo\u017cna np. zakaz organizowania zgromadze\u0144<\/strong> (za wyj\u0105tkiem obrz\u0119d\u00f3w religijnych, a tak\u017ce zgromadze\u0144 organizowanych przez organy pa\u0144stwa lub organy samorz\u0105du terytorialnego<\/a>), rejestracji nowych oraz zawieszenie dzia\u0142alno\u015bci istniej\u0105cych stowarzysze\u0144 czy partii<\/strong>. W czasie stanu wyj\u0105tkowego, mo\u017ce zosta\u0107 ponadto zastosowana cenzura prewencyjna<\/strong>, np. w zakresie publikacji prasowych, przekaz\u00f3w radiowych, telewizyjnych i internetowych. Mo\u017cliwa jest r\u00f3wnie\u017c kontrola przesy\u0142ek, paczek oraz korespondencji listowej<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Mieszka\u0144cy i osoby przebywaj\u0105ce na obszarze, na kt\u00f3rym obowi\u0105zuje stan wyj\u0105tkowy, mog\u0105 mie\u0107 narzucony nakaz posiadania przy sobie dokumentu to\u017csamo\u015bci<\/strong>. Osoby pe\u0142noletnie, co do kt\u00f3rych zachodzi podejrzenie, i\u017c nie b\u0119d\u0105 przestrzega\u0107 porz\u0105dku prawnego, a ich aktywno\u015b\u0107 mo\u017ce zagra\u017ca\u0107 ustrojowi i bezpiecze\u0144stwu pa\u0144stwa \u2013 mog\u0105 zosta\u0107 przymusowo umieszczeni w o\u015brodku odosobnienia<\/strong>. Podobnej sankcji podlegaj\u0105 osoby, kt\u00f3re uko\u0144czy\u0142 17. rok \u017cycia, w przeprowadzona z nimi rozmowa ostrzegawcza nie przynios\u0142a oczekiwanego rezultatu.<\/p>\n\n\n\n

W przypadku, je\u015bli policyjne \u015brodki przymusu bezpo\u015bredniego<\/a> okaza\u0142aby si\u0119 niewystarczaj\u0105ce, do osi\u0105gni\u0119cia cel\u00f3w mo\u017ce zosta\u0107 wykorzystany pododdzia\u0142 zwarty policji w broni\u0105 paln\u0105<\/strong>. W trakcie obowi\u0105zywania stanu wyj\u0105tkowego, do likwidacji zagro\u017cenia i przywr\u00f3cenia warunk\u00f3w do normalnego funkcjonowania pa\u0144stwa, mo\u017cna te\u017c wykorzysta\u0107 w pe\u0142ni uzbrojone Si\u0142y Zbrojne RP<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Na terenie, na kt\u00f3rym obowi\u0105zuje stan wyj\u0105tkowy, mog\u0105 zosta\u0107 wprowadzone ograniczenia w zakresie dost\u0119pu do towar\u00f3w konsumpcyjnych<\/strong>, okresowego zaniechania prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej<\/strong> czy zawieszenia aktywno\u015bci plac\u00f3wek o\u015bwiatowych<\/strong> (np. szk\u00f3\u0142). Ponadto, ograniczeniem mo\u017ce zosta\u0107 obj\u0119ty obr\u00f3t \u015brodkami p\u0142atniczymi, transport, komunikacja telefoniczna i pocztowa<\/strong>, a tak\u017ce prawo do posiadania broni palnej<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Wszelkie naruszenia<\/strong> w obr\u0119bie regulacji prawnych wynikaj\u0105cych z wprowadzonego stanu wyj\u0105tkowego \u2013 gro\u017c\u0105 aresztem albo grzywn\u0105<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

<\/span>Stan wyj\u0105tkowy \u2013 o czym jeszcze nale\u017cy wiedzie\u0107?<\/span><\/h2>\n\n\n\n

W przypadku wprowadzenia stanu wyj\u0105tkowego na obszarze tylko jednego wojew\u00f3dztwa, obowi\u0105zki koordynacji spoczywaj\u0105 na wojewodzie<\/strong>. Je\u015bli okoliczno\u015bci wymusz\u0105 obj\u0119cie stanem wyj\u0105tkowym wi\u0119kszego terenu, to koordynatorem dzia\u0142a\u0144 staje si\u0119 Premier<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Podczas stanu wyj\u0105tkowego nie mo\u017cna wprowadza\u0107 \u017cadnych zmian m .in. w Konstytucji oraz w ordynacjach wyborczych<\/strong>. W czasie trwania stanu wyj\u0105tkowego, a tak\u017ce w ci\u0105gu 90 dni od jego zako\u0144czenia \u2013 zakazane jest ponadto przeprowadzanie krajowego referendum oraz wybor\u00f3w<\/strong>, a kadencje Prezydenta, Sejmu i Senatu ulegaj\u0105 odpowiedniemu wyd\u0142u\u017ceniu. W sytuacji, kiedy organy samorz\u0105du terytorialnego<\/strong> (gmina, powiat, samorz\u0105d wojew\u00f3dztwa) s\u0105 nieskuteczne w zakresie realizowania powierzonych zada\u0144 publicznych i\/lub zalece\u0144 zwi\u0105zanych ze stanem wyj\u0105tkowym, mog\u0105 one zosta\u0107 zast\u0105pione przez komisarza rz\u0105dowego<\/strong> (zarz\u0105d komisaryczny).<\/p>\n\n\n\n

Nie ka\u017cdy ma \u015bwiadomo\u015b\u0107 tego, \u017ce ograniczenia zwi\u0105zane ze stanem wyj\u0105tkowym, otwieraj\u0105 drog\u0119 do roszcze\u0144 o odszkodowanie<\/strong>. Kwestie ubiegania si\u0119 o rekompensat\u0119 z tytu\u0142u szkody b\u0119d\u0105cej nast\u0119pstwem obowi\u0105zuj\u0105cego stanu wyj\u0105tkowego, unormowane s\u0105 w ustawie o wyr\u00f3wnywaniu strat maj\u0105tkowych wynikaj\u0105cych z ograniczenia w czasie stanu nadzwyczajnego wolno\u015bci i praw cz\u0142owieka i obywatela<\/strong> z dnia 22 listopada 2002 roku. Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce odszkodowania te mog\u0105 dotyczy\u0107 wy\u0142\u0105cznie tzw. szkody rzeczywistej<\/strong> (damnum emergens<\/em>), poniewa\u017c ustawa nie przewiduje ubiegania si\u0119 ju\u017c o zwrot koszt\u00f3w utraconych korzy\u015bci, jakie poni\u00f3s\u0142 obywatel b\u0105d\u017a firma.<\/p>\n\n\n\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Stan wyj\u0105tkowy jest jednym z trzech \u015brodk\u00f3w zaradczych, jakie \u2013 obowi\u0105zuj\u0105ca w naszym kraju Konstytucja \u2013 dopuszcza w ramach tzw. stan\u00f3w nadzwyczajnych. Przyczynkiem do om\u00f3wienia tego zagadnienia i przedstawienia jego specyfiki, jest rozporz\u0105dzenie Prezydenta Polski, kt\u00f3ry z pocz\u0105tkiem wrze\u015bnia 2021 roku, zdecydowa\u0142 si\u0119 na wprowadzenie stanu wyj\u0105tkowego na obszarze granicznym z Bia\u0142orusi\u0105. Czym dok\u0142adnie jest … <\/p>\n

Czytaj wi\u0119cej „Stan wyj\u0105tkowy \u2013 jakie ograniczenia, kiedy mo\u017cna wprowadzi\u0107 i z czym to si\u0119 wi\u0105\u017ce?”<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1321,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[71,70],"tags":[],"class_list":["post-1315","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-porady","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1315","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1315"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1315\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1502,"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1315\/revisions\/1502"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1321"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1315"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1315"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1315"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}