{"id":1476,"date":"2021-12-13T09:31:00","date_gmt":"2021-12-13T08:31:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/?p=1476"},"modified":"2021-12-13T09:52:20","modified_gmt":"2021-12-13T08:52:20","slug":"prawo-do-azylu-oraz-status-uchodzcy-kto-moze-sie-ubiegac-i-w-jaki-sposob","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/prawo-do-azylu-oraz-status-uchodzcy-kto-moze-sie-ubiegac-i-w-jaki-sposob\/","title":{"rendered":"Prawo do azylu oraz status uchod\u017acy. Kto mo\u017ce si\u0119 ubiega\u0107 i w jaki spos\u00f3b?"},"content":{"rendered":"\n

Prawa obywateli pa\u0144stw trzecich wje\u017cd\u017caj\u0105cych do UE lub przebywaj\u0105cych na jej terytorium s\u0105 cz\u0119sto nieprzestrzegane. Wynika to czasem z niew\u0142a\u015bciwego wdra\u017cania przepis\u00f3w, niewystarczaj\u0105cej wiedzy na temat praw cz\u0142owieka, nieodpowiedniego szkolenia urz\u0119dnik\u00f3w, a w niekt\u00f3rych przypadkach z otwartej dyskryminacji i ksenofobii.<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

<\/span>Prawo do azylu \u2014 dla kogo?<\/span><\/h2>\n\n\n\n

Unia Europejska opracowa\u0142a szereg przepis\u00f3w dotycz\u0105cych wiz, granic i azylu, kt\u00f3re odnosz\u0105 si\u0119 do nielegalnej migracji oraz do procesu przyjmowania i integracji migrant\u00f3w<\/strong>. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 praw zapisanych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej<\/strong> ma zastosowanie do wszystkich ludzi, niezale\u017cnie od ich statusu imigracyjnego. Prawo do azylu jest zapisane w art. 18 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz. U. UE. C. z 2007 r. Nr 303, str. 1 z p\u00f3\u017an. zm.). Natomiast art. 19 zakazuje zbiorowych wydale\u0144, jak r\u00f3wnie\u017c deportacji os\u00f3b, je\u015bli ich \u017cyciu zagra\u017ca niebezpiecze\u0144stwo lub inna powa\u017cna krzywda.<\/p>\n\n\n\n

\"Karta<\/a><\/p>„Karta Praw Podstawowych w europejskim i krajowym porz\u0105dku prawnym<\/a>” autorstwa Andrzeja Wr\u00f3bel<\/cite><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n

<\/span>Zapewnienie prawa do azylu<\/span><\/h2>\n\n\n\n

W dniu 28 lipca 1951 r. w Genewie zosta\u0142a sporz\u0105dzona konwencja dotycz\u0105ca statusu uchod\u017ac\u00f3w i definiuj\u0105ca prawo do azylu<\/a>. Zgodnie z zawart\u0105 w niej tre\u015bci\u0105, azyl jest prawem podstawowym <\/strong>i ka\u017cdy, kto ucieka przed prze\u015bladowaniem lub innym nieludzkim i poni\u017caj\u0105cym traktowaniem w swoim kraju pochodzenia, ma prawo ubiega\u0107 si\u0119 o tak\u0105 ochron\u0119. Strony Konwencji Genewskiej, w tym pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie UE, maj\u0105 mi\u0119dzynarodowy obowi\u0105zek przyznania tego prawa ka\u017cdemu, kto spe\u0142nia kryteria okre\u015blone w konwencji.<\/p>\n\n\n\n

Chocia\u017c termin \u201euchod\u017aca\u201d w \u017cyciu codziennym jest cz\u0119sto u\u017cywany w odniesieniu do wszystkich os\u00f3b, kt\u00f3re uciek\u0142y ze swojego kraju, w prawie azylowym odnosi si\u0119 jedynie do uchod\u017ac\u00f3w uznanych na mocy Konwencji Genewskiej, tj. os\u00f3b, kt\u00f3rym przyznano ochron\u0119 uchod\u017acz\u0105 po zako\u0144czeniu procedury azylowej.<\/p>\n\n\n\n

Natomiast 19 lipca 2013 r. wesz\u0142o w \u017cycie Rozporz\u0105dzenie Parlamentu Europejskiego<\/a> i Rady UE (nr 604\/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r.) nazwane p\u00f3\u017aniej rozporz\u0105dzeniem Dublin III. Okre\u015blono w nim kryteria i mechanizmy ustalania pa\u0144stwa cz\u0142onkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony mi\u0119dzynarodowej z\u0142o\u017conego w jednym z pa\u0144stw cz\u0142onkowskich przez obywatela pa\u0144stwa trzeciego lub bezpa\u0144stwowca (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 180, str. 31).<\/p>\n\n\n\n

Rozpatrywanie wniosk\u00f3w zgodnie z tzw. procedur\u0105 dubli\u0144sk\u0105 ma zastosowanie w krajach Unii Europejskiej oraz w Islandii, Liechtensteinie, Norwegii i Szwajcarii. Chodzi o to, by ka\u017cdy wniosek o azyl z\u0142o\u017cony na terytorium pa\u0144stw cz\u0142onkowskich by\u0142 rozpatrywany tylko przez jedno pa\u0144stwo, co pozwoli lepiej kontrolowa\u0107 wt\u00f3rn\u0105 migracj\u0119 w Europie.<\/p>\n\n\n\n

<\/span>Prawo do azylu w Polsce<\/span><\/h2>\n\n\n\n

Prawo azylu i status uchod\u017acy jest prawem os\u00f3b prze\u015bladowanych politycznie i prawem podstawowym, kt\u00f3re jest tak\u017ce mocno zakorzenione w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej<\/a><\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Artyku\u0142 56. stanowi, \u017ce:<\/p>\n\n\n\n

  1. Cudzoziemcy mog\u0105 korzysta\u0107 z prawa azylu w Rzeczypospolitej Polskiej na zasadach okre\u015blonych w ustawie.<\/em><\/li>
  2. Cudzoziemcowi, kt\u00f3ry w Rzeczypospolitej Polskiej poszukuje ochrony przed prze\u015bladowaniem, mo\u017ce by\u0107 przyznany status uchod\u017acy zgodnie z wi\u0105\u017c\u0105cymi Rzeczpospolit\u0105 Polsk\u0105 umowami mi\u0119dzynarodowymi<\/strong><\/em>.<\/li><\/ol>\n\n\n\n

    Cudzoziemcowi mo\u017cna, na jego wniosek, udzieli\u0107 azylu w Rzeczypospolitej Polskiej, je\u017celi jest to niezb\u0119dne do udzielenia mu ochrony lub wymaga tego wa\u017cny interes Rzeczypospolitej Polskiej. Szczeg\u00f3\u0142owe informacje o tym, jakie dane powinien zawiera\u0107 wniosek, znajduj\u0105 si\u0119 w art. 26 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1108 z p\u00f3\u017an. zm.).<\/p>\n\n\n\n

    Cudzoziemiec przebywaj\u0105cy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, kt\u00f3ry chce ubiega\u0107 si\u0119 o nadanie statusu uchod\u017acy, ma obowi\u0105zek z\u0142o\u017cenia fotografii oraz odcisk\u00f3w palc\u00f3w. Je\u017celi odbywa si\u0119 to za granic\u0105, jest obowi\u0105zany do\u0142\u0105czy\u0107 do wniosku swoje zdj\u0119cie oraz podda\u0107 si\u0119 pobraniu odcisk\u00f3w linii papilarnych po przybyciu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy krajowej. Prawo do azylu mo\u017ce zosta\u0107 cofni\u0119te, je\u015bli oka\u017ce si\u0119, \u017ce cudzoziemiec prowadzi dzia\u0142alno\u015b\u0107 skierowan\u0105 przeciwko bezpiecze\u0144stwu pa\u0144stwa i porz\u0105dkowi publicznemu.<\/p>\n\n\n\n

    Prawo polskie i unijne s\u0105 identyczne, je\u015bli chodzi o przyznawanie prawa do azylu. Jednak\u017ce w dniu 20 sierpnia 2021 r. zosta\u0142o wydane Rozporz\u0105dzenie Ministra Spraw Wewn\u0119trznych i Administracji, zmieniaj\u0105ce rozporz\u0105dzenie w sprawie czasowego zawieszenia lub ograniczenia ruchu granicznego na okre\u015blonych przej\u015bciach granicznych (Dz. U. poz. 1536). Nowe regulacje umo\u017cliwiaj\u0105 Stra\u017cy Granicznej<\/a> <\/a>zawracanie z terytorium Polski os\u00f3b, kt\u00f3re przebywaj\u0105 na nim nielegalnie.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

    \"Status<\/a><\/p>Sprawd\u017a publikacj\u0119 Doroty Pudzianowskiej pt. „Status cudzoziemca w Polsce wobec wsp\u00f3\u0142czesnych wyzwa\u0144 mi\u0119dzynarodowych<\/a>„<\/cite><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n

    <\/span>Status uchod\u017acy i procedura uchod\u017acza<\/span><\/h2>\n\n\n\n

    Ka\u017cdy, kto ucieka ze swojego kraju w obawie przed prze\u015bladowaniami, jest uchod\u017ac\u0105, a oficjalny status uchod\u017acy tylko potwierdza ten fakt. Przepisy dotycz\u0105ce udzielania cudzoziemcom ochrony na terenie RP oraz nadawania, odmowy i cofania statusu uchod\u017acy oraz nadawania, odmowy i cofania ochrony uzupe\u0142niaj\u0105cej zawarte zosta\u0142y w Ustawie z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1108 z p\u00f3\u017an. zm.).<\/p>\n\n\n\n

    Zar\u00f3wno status azylanta, jak i uchod\u017acy mo\u017ce uzyska\u0107 ka\u017cda osoba, kt\u00f3ra jest obywatelem innego pa\u0144stwa lub jest bezpa\u0144stwowcem. Jednak tego statusu nie uzyskuje si\u0119 automatycznie, nale\u017cy si\u0119 o niego ubiega\u0107 przed organami pa\u0144stwa. Ponadto, cudzoziemiec ubiegaj\u0105cy si\u0119 o ochron\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105 nie mo\u017ce przekroczy\u0107 granicy Polski i wyjecha\u0107 do innego kraju, dop\u00f3ki procedura nie zostanie zako\u0144czona. Je\u015bli jednak zdecyduje si\u0119 na wyjazd z kraju, bardzo mo\u017cliwe, \u017ce zostanie odes\u0142any do Polski jako pa\u0144stwa odpowiedzialnego za rozpatrzenie jego wniosku w ramach procedury dubli\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n

    Gdy osoba ubiegaj\u0105ca si\u0119 o ochron\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105 przybywa na granic\u0119 np. z Polsk\u0105, powinna wyja\u015bni\u0107 funkcjonariuszom stra\u017cy granicznej powody, dla kt\u00f3rych opu\u015bci\u0142a kraj pochodzenia. Je\u017celi stwierdzi, \u017ce obawia si\u0119 powrotu do swojego kraju, s\u0142u\u017cby graniczne s\u0105 zobowi\u0105zane zapewni\u0107 jej mo\u017cliwo\u015b\u0107 ubiegania si\u0119 o ochron\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105. W Polsce stra\u017c graniczna jest odpowiedzialna za przyjmowanie takich wniosk\u00f3w, ale pe\u0142ni jedynie rol\u0119 po\u015brednika. Ostateczn\u0105 decyzj\u0119 o nadaniu lub odmowie nadania statusu uchod\u017acy, lub udzielenia ochrony uzupe\u0142niaj\u0105cej podejmuje centralny organ cywilny, tj. Szef Urz\u0119du do Spraw Cudzoziemc\u00f3w<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

    <\/span>Kto nie jest uchod\u017ac\u0105?<\/span><\/h2>\n\n\n\n

    Status uchod\u017acy nadawany jest ka\u017cdemu,  kto na skutek uzasadnionej obawy przed prze\u015bladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowo\u015bci, przekona\u0144 politycznych lub przynale\u017cno\u015bci do okre\u015blonej grupy spo\u0142ecznej nie mo\u017ce, lub nie chce korzysta\u0107 z ochrony tego kraju.<\/p>\n\n\n\n

    Istniej\u0105 r\u00f3wnie\u017c przes\u0142anki, na podstawie kt\u00f3rych cudzoziemcowi odmawia si\u0119 nadania statusu uchod\u017acy. S\u0105 one szczeg\u00f3\u0142owo opisane w art. 19 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1108, ze zm.). Dotycz\u0105 one m.in. os\u00f3b, kt\u00f3re z kraju azylu pope\u0142ni\u0142y zbrodni\u0119 przeciwko pokojowi, kontynuuj\u0105 dzia\u0142ania zbrojne przeciwko swojemu krajowi pochodzenia, lub pope\u0142ni\u0142y zbrodni\u0119 o charakterze innym ni\u017c polityczny. R\u00f3wnie\u017c w przypadku gdy nie zachodzi uzasadniona obawa przed prze\u015bladowaniem w kraju pochodzenia lub gdy cudzoziemiec korzysta ju\u017c z ochrony, lub pomocy organ\u00f3w, lub agencji Organizacji Narod\u00f3w Zjednoczonych<\/a> innych ni\u017c Wysoki Komisarz Narod\u00f3w Zjednoczonych ds. Statusu uchod\u017acy. Status uchod\u017acy nie zostanie r\u00f3wnie\u017c przyznany osobie, kt\u00f3ra jest odpowiedzialna za dzia\u0142ania niezgodne z celami i zasadami Organizacji Narod\u00f3w Zjednoczonych okre\u015blonymi w preambule i art. 1 i 2 Karty Narod\u00f3w Zjednoczonych, lub kt\u00f3ra pope\u0142ni\u0142a przest\u0119pstwo o charakterze innym ni\u017c polityczne poza terytorium Polski.<\/p>\n\n\n\n

    Sprawd\u017a tak\u017ce:<\/h3>\n\n\n\n