{"id":1564,"date":"2021-12-14T11:55:00","date_gmt":"2021-12-14T10:55:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/?p=1564"},"modified":"2025-12-12T08:59:45","modified_gmt":"2025-12-12T07:59:45","slug":"prawo-kanoniczne-najczestsze-pytania-i-odpowiedzi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/prawo-kanoniczne-najczestsze-pytania-i-odpowiedzi\/","title":{"rendered":"Prawo kanoniczne – najcz\u0119stsze pytania i odpowiedzi"},"content":{"rendered":"\n

Prawo kanoniczne (ius canonicum), zwane te\u017c prawem ko\u015bcielnym, to system norm determinuj\u0105cych funkcjonowanie Ko\u015bcio\u0142a. Nazwa \u201ePrawo kanoniczne\u201d wywodzi si\u0119 od tzw. kanonu, czyli jednostki redakcyjnej akt\u00f3w prawnych ustanawianych przez Ko\u015bci\u00f3\u0142. Samo uznanie prawa ko\u015bcielnego za prawo jako takie oznacza, \u017ce wytycza ono w\u0142asny obszar prawny, istniej\u0105cy zawsze na terenie pa\u0144stwa, czyli na terenie normowanym prawem krajowym. Dzi\u015b spr\u00f3bujemy odpowiedzie\u0107 m.in. na pytania, jak prawo kanoniczne odnosi si\u0119 do instytucji ma\u0142\u017ce\u0144stwa oraz rozwodu, jak rozwi\u0105zuje problem niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa, kogo wskazuje na chrzestnego czy te\u017c jak przebiega proces odst\u0119pstwa od wiary i wyst\u0105pienie z Ko\u015bcio\u0142a, czyli apostazja?<\/p>\n\n\n\n\n\n\n

\n
\n
\n

Czym jest Prawo kanoniczne?<\/strong><\/h3>\n
\n\n

Prawo kanonicznie jest dyscyplin\u0105 naukow\u0105, kt\u00f3r\u0105 w uj\u0119ciu podmiotowym mo\u017cna rozpatrywa\u0107 jako nauk\u0119 badaj\u0105c\u0105 szeroko poj\u0119te prawo ko\u015bcielne. Z kolei w uj\u0119ciu przedmiotowym prawo kanoniczne postrzegane jest jako zorganizowany system, dzi\u0119ki kt\u00f3remu Ko\u015bci\u00f3\u0142 mo\u017ce prawnie funkcjonowa\u0107. Co wa\u017cne, jest to poj\u0119cie to\u017csame ze zbiorem zasad, kt\u00f3rych ustanowienie przez w\u0142adz\u0119 ko\u015bcieln\u0105 wi\u0105\u017ce si\u0119 z zamiarem u\u0142atwienia osi\u0105gni\u0119cia zbawienia przez ludno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n

\"Rozwi\u0105zanie<\/a><\/p>„Rozwi\u0105zanie ma\u0142\u017ce\u0144stwa i stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa w s\u0105dach ko\u015bcielnych po reformie Papie\u017ca Franciszka<\/a>” autorstwa Seweryna \u015awiaczny<\/cite><\/blockquote><\/figure>\n\n\n

\n
\n
\n

Ma\u0142\u017ce\u0144stwo i rozw\u00f3d. Czy w prawie kanonicznym istnieje poj\u0119cie rozwodu i czy prawo ko\u015bcielne przewiduje instytucj\u0119 rozwodu?<\/strong><\/h3>\n
\n\n

Nie.<\/strong> Od 25 kwietnia 1998 r. obowi\u0105zuje w Polsce Konkordat zawarty ze Stolic\u0105 Apostolsk\u0105, dzi\u0119ki kt\u00f3remu nie ma potrzeby zawierania ma\u0142\u017ce\u0144stwa dwukrotnie – przed kierownikiem urz\u0119du stanu cywilnego i przed Bogiem w ko\u015bciele. Je\u017celi nupturienci pragn\u0105 wzi\u0105\u0107 \u015blub ko\u015bcielny, to nie maj\u0105 potrzeby czyni\u0107 tego r\u00f3wnie\u017c w urz\u0119dzie stanu cywilnego. Aby by\u0142o to mo\u017cliwe, duchowny przed up\u0142ywem pi\u0119ciu dni od daty zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa musi przes\u0142a\u0107 odpowiednie za\u015bwiadczenia do urz\u0119du stanu cywilnego i po sporz\u0105dzeniu aktu ma\u0142\u017ce\u0144stwa zostanie ono r\u00f3wnie\u017c zawarte w \u015bwietle polskiego prawa. Mimo tego, \u017ce ma\u0142\u017ce\u0144stwo zosta\u0142o zawarte zgodnie z prawem kanonicznym (kt\u00f3re nie uznaje rozwod\u00f3w), to nie zmienia faktu, \u017ce ma\u0142\u017conkowie podlegaj\u0105 jednocze\u015bnie prawu powszechnemu, co poci\u0105ga za sob\u0105 szereg konsekwencji.
Prawo powszechne traktuje instytucj\u0119 ma\u0142\u017ce\u0144stwa w spos\u00f3b zdecydowanie mniej rygorystyczny ni\u017c ma to miejsce w przypadku prawa kanonicznego. I cho\u0107 doktryna prawnicza na podstawie Kodeksu rodzinnego i opieku\u0144czego uznaje ma\u0142\u017ce\u0144stwo za trwa\u0142y stosunek prawny \u0142\u0105cz\u0105cy zwykle do\u017cywotnio m\u0119\u017cczyzn\u0119 i kobiet\u0119, to inaczej ni\u017c prawo ko\u015bcielne podchodzi do kwestii rozwi\u0105zania ma\u0142\u017ce\u0144stwa.<\/p>\n

W ramach prawa powszechnego, w przypadku zaistnienia trwa\u0142ego i zupe\u0142nego rozk\u0142adu po\u017cycia ma\u0142\u017ce\u0144skiego oraz niewyst\u0105pienia przes\u0142anek negatywnych, takich jak zagro\u017cenie dobra wsp\u00f3lnych ma\u0142oletnich dzieci, wina ma\u0142\u017conka \u017c\u0105daj\u0105cego rozwodu oraz sprzeczno\u015b\u0107 \u017c\u0105dania rozwodu z zasadami wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego, s\u0105d mo\u017ce orzec rozw\u00f3d.<\/p>\n

W prawie ko\u015bcielnym ma\u0142\u017ce\u0144stwo i rozw\u00f3d to sprawy o wiele bardziej z\u0142o\u017cone. W tym przypadku nie ma \u017cadnych przes\u0142anek, poniewa\u017c nie istnieje instytucja rozwodu. Prawo kanoniczne stoi bowiem na stra\u017cy dozgonnego w\u0119z\u0142a ma\u0142\u017ce\u0144skiego, kt\u00f3rego celem jest zrodzenie, wychowanie potomstwa, wzajemne wsparcie, mi\u0142o\u015b\u0107, dawanie przyk\u0142adu innym, co wyklucza mo\u017cliwo\u015b\u0107 rozwod\u00f3w, w my\u015bl zasady – \u201eCo B\u00f3g z\u0142\u0105czy\u0142, cz\u0142owiek niech nie rozdziela\u201d.<\/p>\n

Skoro mi\u0142o\u015b\u0107 jest podstaw\u0105 ma\u0142\u017ce\u0144stwa, a dwie osoby, kt\u00f3re podejmuj\u0105 tak wa\u017cn\u0105 decyzj\u0119 i zostaj\u0105 z\u0142\u0105czone w\u0119z\u0142em ma\u0142\u017ce\u0144skim, wypowiadaj\u0105c z pe\u0142n\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 oraz odpowiedzialno\u015bci\u0105 s\u0142owa przysi\u0119gi ma\u0142\u017ce\u0144skiej, to praktyka niedopuszczaj\u0105ca rozwod\u00f3w wydaje si\u0119 mie\u0107 sens. Jednak trzeba r\u00f3wnie\u017c wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 sytuacje, kiedy jeden z ma\u0142\u017conk\u00f3w zmienia zupe\u0142nie swoje zachowanie, staje si\u0119 zupe\u0142nie inny ni\u017c by\u0142 przed ma\u0142\u017ce\u0144stwem, a ma\u0142\u017ce\u0144stwo jest wa\u017cne i dope\u0142nione. Prawo m\u00f3wi, \u017ce nawet w\u00f3wczas w\u0119ze\u0142 ma\u0142\u017ce\u0144ski jest dozgonny.<\/p>\n\n<\/div>\n<\/div>\n

\n

Czy prawo kanoniczne przewiduje mo\u017cliwo\u015b\u0107 uznania niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa?<\/strong><\/h3>\n
\n\n

Tak.<\/strong> Za niedopuszczalno\u015bci\u0105 rozwod\u00f3w w prawie kanonicznym przemawia fakt, \u017ce ma\u0142\u017ce\u0144stwo musi by\u0107 trwa\u0142e, aby mog\u0142o zrealizowa\u0107 swoje cele, o czym wyra\u017anie mowa w kan. 1055 \u00a7 1 Kodeksu Prawa Kanonicznego z dnia 4 grudnia 1983 r.<\/p>\n

W prawie kanonicznym ma\u0142\u017conkowie mog\u0105 zosta\u0107 roz\u0142\u0105czeni, je\u017celi stwierdzona zostanie niewa\u017cno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Nie jest to jednak r\u00f3wnoznaczne z rozwodem funkcjonuj\u0105cym w prawie powszechnym, poniewa\u017c prawo kanoniczne nie operuje tym poj\u0119ciem.<\/p>\n

Stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa to nic innego jak skonstatowanie, \u017ce ma\u0142\u017ce\u0144stwo by\u0142o niewa\u017cne od samego jego pocz\u0105tku. Orzeczenie niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa musi si\u0119 opiera\u0107 na konkretnym tytule prawnym. Do grupy tytu\u0142\u00f3w prawnych nale\u017c\u0105 takie, kt\u00f3re wynikaj\u0105 z istnienia w chwili zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skiego przeszkody kanonicznej, od kt\u00f3rej nie zosta\u0142a udzielona dyspensa. S\u0105 nimi:<\/p>\n

1.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 przeszkoda wieku;
2.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 przeszkoda niemocy p\u0142ciowej;
3.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 przeszkoda w\u0119z\u0142a ma\u0142\u017ce\u0144skiego;
4.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 przeszkoda r\u00f3\u017cnej religii;
5.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 przeszkoda \u015bwi\u0119ce\u0144;
6.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 przeszkoda publicznego, wieczystego \u015blubu czysto\u015bci;
7.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 przeszkoda uprowadzenia;
8.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 przeszkoda zab\u00f3jstwa wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conka;
9.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 przeszkoda pokrewie\u0144stwa;
10.\u00a0 przeszkoda powinowactwa;
11.\u00a0 przeszkoda przyzwoito\u015bci publicznej;
12.\u00a0 przeszkoda pokrewie\u0144stwa prawnego.<\/p>\n

Wy\u017cej wymienione przeszkody s\u0105 jednocze\u015bnie przes\u0142ankami stwierdzenia niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Cho\u0107 rozw\u00f3d jest instytucj\u0105 nieznan\u0105 prawu kanonicznemu, to nawet w prawie \u015bwieckim oznacza on ustanie ma\u0142\u017ce\u0144stwa wcze\u015bniej zawartego w spos\u00f3b prawid\u0142owy, a wi\u0119c ma\u0142\u017ce\u0144stwa istniej\u0105cego. Z kolei stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa w prawie kanonicznym oznacza to, \u017ce ma\u0142\u017ce\u0144stwo by\u0142o niewa\u017cne od samego pocz\u0105tku, czyli nigdy nie istnia\u0142o.<\/p>\n\n<\/div>\n<\/div>\n

\n

Czy zdrada mo\u017ce by\u0107 przes\u0142ank\u0105 do stwierdzenia niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa wg prawa kanonicznego?<\/strong><\/h3>\n
\n\n

Nie.<\/strong> W przes\u0142ankach stwierdzenia niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa w prawie kanonicznym brakuje poj\u0119cia zdrady. Zgodnie z og\u00f3lnym pogl\u0105dem, zdrada ma\u0142\u017ce\u0144ska daje ma\u0142\u017conkowi zdradzonemu mo\u017cliwo\u015b\u0107 odej\u015bcia od ma\u0142\u017conka, kt\u00f3ry dopu\u015bci\u0142 si\u0119 zdrady. Jednak prawo kanoniczne nie pos\u0142uguje si\u0119 tym tokiem my\u015blenia. W prawie ko\u015bcielnym zdrada sama w sobie nie powoduje stwierdzenia niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa sakramentalnego, chocia\u017c jest cz\u0119sto traktowana przez strony jako bardzo powa\u017cny argument. Zdrada ma\u0142\u017ce\u0144ska mo\u017ce jednak w pewnych okoliczno\u015bciach przyczyni\u0107 si\u0119 do stwierdzenia niewa\u017cno\u015bci sakramentu ma\u0142\u017ce\u0144stwa.<\/p>\n\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n

\"Ko\u015bcielne<\/a><\/p>W ofercie publikacja „Ko\u015bcielne modele ochrony danych osobowych<\/a>” autorstwa Bernarda \u0141uka\u0144ko<\/cite><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n

\n
\n

Spis tre\u015bci<\/p>\nToggle<\/span><\/path><\/svg><\/svg><\/span><\/span><\/span><\/a><\/span><\/div>\n