<\/span>Dlaczego zosta\u0142a wprowadzona nowelizacja prawa autorskiego?<\/span><\/h2>\n\n\n\nNowelizacja ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych z 2024 roku stanowi odpowied\u017a na potrzeby cyfrowego rynku i d\u0105\u017cy do zlikwidowania luk prawnych, kt\u00f3re pojawi\u0142y si\u0119 wraz z rozwojem technologii internetowych oraz rosn\u0105c\u0105 popularno\u015bci\u0105 platform streamingowych. G\u0142\u00f3wnym celem nowelizacji by\u0142o wdro\u017cenie do polskiego systemu prawnego dw\u00f3ch dyrektyw unijnych z terminem do 7 czerwca 2021 roku. Op\u00f3\u017anienie to sprawi\u0142o, \u017ce Polska sta\u0142a si\u0119 ostatnim krajem Unii Europejskiej, kt\u00f3ry dostosowa\u0142 swoje przepisy w tym zakresie, umo\u017cliwiaj\u0105c stworzenie jednolitego rynku cyfrowego, chroni\u0105cego prawa autorskie i pokrewne w spos\u00f3b ujednolicony na terenie ca\u0142ej Wsp\u00f3lnoty.<\/p>\n\n\n\n![\"Prawo](\"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/prawo-autorskie-i-prawa-pokrewne-wprowadzenie.png\" "\\"\\"")
<\/a>„Prawo autorskie i prawa pokrewne. Wprowadzenie<\/a>” autorstwa Janusza Barta i Ryszarda Markiewicza<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\nDwie dyrektywy, kt\u00f3re zosta\u0142y wdro\u017cone do polskiego porz\u0105dku prawnego, to:<\/p>\n\n\n\n
\n- Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019\/789 z 17.4.2019 r. ustanawiaj\u0105cej przepisy dotycz\u0105ce wykonywania praw autorskich i praw pokrewnych maj\u0105ce zastosowanie do niekt\u00f3rych transmisji online prowadzonych przez organizacje radiowe i telewizyjne oraz do reemisji program\u00f3w telewizyjnych i radiowych oraz zmieniaj\u0105cej dyrektyw\u0119 Rady 93\/83\/EWG (Dz.Urz. UE L z 2019 r. Nr 130, s. 82).<\/li>\n\n\n\n
- Dyrektywy Parlamentu Europejskiego<\/a> i Rady (UE) 2019\/790 z 17.4.2019 r. w sprawie prawa autorskiego i praw pokrewnych na jednolitym rynku cyfrowym oraz zmiany dyrektyw 96\/9\/WE i 2001\/29\/WE (Dz.Urz. UE L z 2019 r. Nr 130, s. 92).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
<\/span>Kluczowe zmiany w prawie autorskim<\/span><\/h2>\n\n\n\nTantiemy za udost\u0119pnianie dzie\u0142 w Internecie<\/h3>\n\n\n\n
Tw\u00f3rcom i wykonawcom przys\u0142uguje teraz niezbywalne prawo do wynagrodzenia za udost\u0119pnianie ich dzie\u0142 w Internecie, szczeg\u00f3lnie na platformach takich jak serwisy streamingowe czy VOD. Wszystko za spraw\u0105 nowego art. 214<\/sup> ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, zgodnie z kt\u00f3rym:<\/p>\n\n\n\nTw\u00f3rcy utworu literackiego, publicystycznego, naukowego, muzycznego lub s\u0142owno-muzycznego, w tym tw\u00f3rcy opracowania takiego utworu, s\u0105 uprawnieni do stosownego wynagrodzenia z tytu\u0142u publicznego udost\u0119pniania utworu w taki spos\u00f3b, aby ka\u017cdy m\u00f3g\u0142 mie\u0107 do niego dost\u0119p w miejscu i czasie przez siebie wybranym.<\/em><\/p>\n\n\n\nWynagrodzenia wynikaj\u0105ce z eksploatacji utwor\u00f3w b\u0119d\u0105 wyp\u0142acane tw\u00f3rcom poprzez system organizacji zbiorowego zarz\u0105dzania prawami autorskimi. W przypadku utwor\u00f3w audiowizualnych, takich jak filmy czy programy telewizyjne, tantiemy trafi\u0105 do uprawnionych tw\u00f3rc\u00f3w za po\u015brednictwem organizacji takich jak ZAiKS. Wykonania muzyczne, z kolei, mog\u0105 by\u0107 wynagradzane na kilka sposob\u00f3w \u2013 wykonawca ma wyb\u00f3r, czy \u015brodki trafi\u0105 do niego poprzez organizacje zbiorowego zarz\u0105dzania czy te\u017c przez niezale\u017cne podmioty zajmuj\u0105ce si\u0119 zarz\u0105dzaniem prawami autorskimi. Taka elastyczno\u015b\u0107 pozwala artystom na wi\u0119ksz\u0105 kontrol\u0119 nad swoimi dochodami i zapewnia mo\u017cliwo\u015b\u0107 dostosowania formy wyp\u0142aty do ich indywidualnych preferencji.<\/p>\n\n\n\n
Obowi\u0105zek informacyjny i godziwe wynagrodzenie<\/h3>\n\n\n\n
Nowe przepisy nak\u0142adaj\u0105 na podmioty korzystaj\u0105ce z utwor\u00f3w obowi\u0105zek zapewnienia tw\u00f3rcom \u201egodziwego\u201d wynagrodzenia, a tak\u017ce przejrzysto\u015bci w informowaniu o sposobie i skali wykorzystania ich dzie\u0142. Art. 43 ust. 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych precyzuje, \u017ce wynagrodzenie musi by\u0107 godziwe i odpowiednie do zakresu udzielonego prawa, charakteru i zakresu korzystania z utworu oraz korzy\u015bci, jakie wynikaj\u0105 z jego eksploatacji.<\/p>\n\n\n\n
Ustawodawca podkre\u015bla, \u017ce w sytuacji, gdy umowa mi\u0119dzy tw\u00f3rc\u0105 a u\u017cytkownikiem dzie\u0142a nie wskazuje wysoko\u015bci wynagrodzenia, musi ono odpowiada\u0107 realnym zyskanym korzy\u015bciom, a jego wysoko\u015b\u0107 powinna by\u0107 uzasadniona w odniesieniu do faktycznego wykorzystania utworu.<\/p>\n\n\n\n
Uzupe\u0142nieniem tych regulacji jest wprowadzenie obowi\u0105zku informacyjnego, kt\u00f3ry nak\u0142ada na podmioty eksploatuj\u0105ce utwory obowi\u0105zek regularnego dostarczania tw\u00f3rcom szczeg\u00f3\u0142owych informacji o przychodach i skali wykorzystywania ich dzie\u0142. Zgodnie z art. 47 ustawy, je\u017celi wynagrodzenie tw\u00f3rcy zale\u017cy od wysoko\u015bci przychod\u00f3w z korzystania z utworu, tw\u00f3rca ma prawo do:<\/em><\/p>\n\n\n\n\n- otrzymania informacji maj\u0105cej istotne znaczenie dla okre\u015blenia wysoko\u015bci tego wynagrodzenia w przypadkach, w kt\u00f3rych nie stosuje si\u0119 przepisu art. 471<\/sup>;<\/em><\/li>\n\n\n\n
- wgl\u0105du w niezb\u0119dnym zakresie do dokumentacji maj\u0105cej istotne znaczenie dla okre\u015blenia wysoko\u015bci tego wynagrodzenia.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
Nowe prawo pokrewne wydawc\u00f3w prasy<\/h3>\n\n\n\n
Prawo pokrewne dla wydawc\u00f3w prasy, zawarte w art. 997<\/sup> ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, przyznaje wydawcom wy\u0142\u0105czne prawo do korzystania z publikacji prasowych na dw\u00f3ch polach eksploatacji. Po pierwsze, umo\u017cliwia zwielokrotnianie publikacji prasowej, pozwalaj\u0105c wydawcy na jej powielanie i wykorzystywanie w celach komercyjnych. Po drugie, wydawca zyskuje prawo do publicznego udost\u0119pniania publikacji prasowej w Internecie, co oznacza, \u017ce u\u017cytkownicy mog\u0105 mie\u0107 dost\u0119p do tre\u015bci w dowolnym miejscu i czasie. Uprawnienia te obowi\u0105zuj\u0105 przez dwa lata, licz\u0105c od ko\u0144ca roku, w kt\u00f3rym publikacja zosta\u0142a po raz pierwszy rozpowszechniona.<\/p>\n\n\n\nW ramach tej regulacji wprowadzono tak\u017ce mechanizm wynagrodzenia dla tw\u00f3rc\u00f3w utwor\u00f3w zamieszczonych w publikacjach prasowych. Zgodnie z art. 999<\/sup> ustawy, tw\u00f3rcom przys\u0142uguje 50% wynagrodzenia uzyskanego przez wydawc\u0119 z tytu\u0142u korzystania z publikacji na zasadach nowego prawa pokrewnego. Wydawca ma obowi\u0105zek wyp\u0142aci\u0107 nale\u017cne wynagrodzenie w terminie 30 dni od dnia jego otrzymania.<\/p>\n\n\n\n
<\/a>Dwie dyrektywy, kt\u00f3re zosta\u0142y wdro\u017cone do polskiego porz\u0105dku prawnego, to:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019\/789 z 17.4.2019 r. ustanawiaj\u0105cej przepisy dotycz\u0105ce wykonywania praw autorskich i praw pokrewnych maj\u0105ce zastosowanie do niekt\u00f3rych transmisji online prowadzonych przez organizacje radiowe i telewizyjne oraz do reemisji program\u00f3w telewizyjnych i radiowych oraz zmieniaj\u0105cej dyrektyw\u0119 Rady 93\/83\/EWG (Dz.Urz. UE L z 2019 r. Nr 130, s. 82).<\/li>\n\n\n\n
- Dyrektywy Parlamentu Europejskiego<\/a> i Rady (UE) 2019\/790 z 17.4.2019 r. w sprawie prawa autorskiego i praw pokrewnych na jednolitym rynku cyfrowym oraz zmiany dyrektyw 96\/9\/WE i 2001\/29\/WE (Dz.Urz. UE L z 2019 r. Nr 130, s. 92).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
<\/span>Kluczowe zmiany w prawie autorskim<\/span><\/h2>\n\n\n\n
Tantiemy za udost\u0119pnianie dzie\u0142 w Internecie<\/h3>\n\n\n\n
Tw\u00f3rcom i wykonawcom przys\u0142uguje teraz niezbywalne prawo do wynagrodzenia za udost\u0119pnianie ich dzie\u0142 w Internecie, szczeg\u00f3lnie na platformach takich jak serwisy streamingowe czy VOD. Wszystko za spraw\u0105 nowego art. 214<\/sup> ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, zgodnie z kt\u00f3rym:<\/p>\n\n\n\n
Tw\u00f3rcy utworu literackiego, publicystycznego, naukowego, muzycznego lub s\u0142owno-muzycznego, w tym tw\u00f3rcy opracowania takiego utworu, s\u0105 uprawnieni do stosownego wynagrodzenia z tytu\u0142u publicznego udost\u0119pniania utworu w taki spos\u00f3b, aby ka\u017cdy m\u00f3g\u0142 mie\u0107 do niego dost\u0119p w miejscu i czasie przez siebie wybranym.<\/em><\/p>\n\n\n\n
Wynagrodzenia wynikaj\u0105ce z eksploatacji utwor\u00f3w b\u0119d\u0105 wyp\u0142acane tw\u00f3rcom poprzez system organizacji zbiorowego zarz\u0105dzania prawami autorskimi. W przypadku utwor\u00f3w audiowizualnych, takich jak filmy czy programy telewizyjne, tantiemy trafi\u0105 do uprawnionych tw\u00f3rc\u00f3w za po\u015brednictwem organizacji takich jak ZAiKS. Wykonania muzyczne, z kolei, mog\u0105 by\u0107 wynagradzane na kilka sposob\u00f3w \u2013 wykonawca ma wyb\u00f3r, czy \u015brodki trafi\u0105 do niego poprzez organizacje zbiorowego zarz\u0105dzania czy te\u017c przez niezale\u017cne podmioty zajmuj\u0105ce si\u0119 zarz\u0105dzaniem prawami autorskimi. Taka elastyczno\u015b\u0107 pozwala artystom na wi\u0119ksz\u0105 kontrol\u0119 nad swoimi dochodami i zapewnia mo\u017cliwo\u015b\u0107 dostosowania formy wyp\u0142aty do ich indywidualnych preferencji.<\/p>\n\n\n\n
Obowi\u0105zek informacyjny i godziwe wynagrodzenie<\/h3>\n\n\n\n
Nowe przepisy nak\u0142adaj\u0105 na podmioty korzystaj\u0105ce z utwor\u00f3w obowi\u0105zek zapewnienia tw\u00f3rcom \u201egodziwego\u201d wynagrodzenia, a tak\u017ce przejrzysto\u015bci w informowaniu o sposobie i skali wykorzystania ich dzie\u0142. Art. 43 ust. 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych precyzuje, \u017ce wynagrodzenie musi by\u0107 godziwe i odpowiednie do zakresu udzielonego prawa, charakteru i zakresu korzystania z utworu oraz korzy\u015bci, jakie wynikaj\u0105 z jego eksploatacji.<\/p>\n\n\n\n
Ustawodawca podkre\u015bla, \u017ce w sytuacji, gdy umowa mi\u0119dzy tw\u00f3rc\u0105 a u\u017cytkownikiem dzie\u0142a nie wskazuje wysoko\u015bci wynagrodzenia, musi ono odpowiada\u0107 realnym zyskanym korzy\u015bciom, a jego wysoko\u015b\u0107 powinna by\u0107 uzasadniona w odniesieniu do faktycznego wykorzystania utworu.<\/p>\n\n\n\n
Uzupe\u0142nieniem tych regulacji jest wprowadzenie obowi\u0105zku informacyjnego, kt\u00f3ry nak\u0142ada na podmioty eksploatuj\u0105ce utwory obowi\u0105zek regularnego dostarczania tw\u00f3rcom szczeg\u00f3\u0142owych informacji o przychodach i skali wykorzystywania ich dzie\u0142. Zgodnie z art. 47 ustawy, je\u017celi wynagrodzenie tw\u00f3rcy zale\u017cy od wysoko\u015bci przychod\u00f3w z korzystania z utworu, tw\u00f3rca ma prawo do:<\/em><\/p>\n\n\n\n
- \n
- otrzymania informacji maj\u0105cej istotne znaczenie dla okre\u015blenia wysoko\u015bci tego wynagrodzenia w przypadkach, w kt\u00f3rych nie stosuje si\u0119 przepisu art. 471<\/sup>;<\/em><\/li>\n\n\n\n
- wgl\u0105du w niezb\u0119dnym zakresie do dokumentacji maj\u0105cej istotne znaczenie dla okre\u015blenia wysoko\u015bci tego wynagrodzenia.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
Nowe prawo pokrewne wydawc\u00f3w prasy<\/h3>\n\n\n\n
Prawo pokrewne dla wydawc\u00f3w prasy, zawarte w art. 997<\/sup> ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, przyznaje wydawcom wy\u0142\u0105czne prawo do korzystania z publikacji prasowych na dw\u00f3ch polach eksploatacji. Po pierwsze, umo\u017cliwia zwielokrotnianie publikacji prasowej, pozwalaj\u0105c wydawcy na jej powielanie i wykorzystywanie w celach komercyjnych. Po drugie, wydawca zyskuje prawo do publicznego udost\u0119pniania publikacji prasowej w Internecie, co oznacza, \u017ce u\u017cytkownicy mog\u0105 mie\u0107 dost\u0119p do tre\u015bci w dowolnym miejscu i czasie. Uprawnienia te obowi\u0105zuj\u0105 przez dwa lata, licz\u0105c od ko\u0144ca roku, w kt\u00f3rym publikacja zosta\u0142a po raz pierwszy rozpowszechniona.<\/p>\n\n\n\n
W ramach tej regulacji wprowadzono tak\u017ce mechanizm wynagrodzenia dla tw\u00f3rc\u00f3w utwor\u00f3w zamieszczonych w publikacjach prasowych. Zgodnie z art. 999<\/sup> ustawy, tw\u00f3rcom przys\u0142uguje 50% wynagrodzenia uzyskanego przez wydawc\u0119 z tytu\u0142u korzystania z publikacji na zasadach nowego prawa pokrewnego. Wydawca ma obowi\u0105zek wyp\u0142aci\u0107 nale\u017cne wynagrodzenie w terminie 30 dni od dnia jego otrzymania.<\/p>\n\n\n\n
- wgl\u0105du w niezb\u0119dnym zakresie do dokumentacji maj\u0105cej istotne znaczenie dla okre\u015blenia wysoko\u015bci tego wynagrodzenia.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
- otrzymania informacji maj\u0105cej istotne znaczenie dla okre\u015blenia wysoko\u015bci tego wynagrodzenia w przypadkach, w kt\u00f3rych nie stosuje si\u0119 przepisu art. 471<\/sup>;<\/em><\/li>\n\n\n\n