{"id":3770,"date":"2025-04-17T13:05:50","date_gmt":"2025-04-17T11:05:50","guid":{"rendered":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/?p=3770"},"modified":"2025-05-08T13:56:07","modified_gmt":"2025-05-08T11:56:07","slug":"ai-vs-prawa-autorskie-komu-przysluguja-prawa-autorskie-do-dziela","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/ai-vs-prawa-autorskie-komu-przysluguja-prawa-autorskie-do-dziela\/","title":{"rendered":"AI vs prawa autorskie. Komu przys\u0142uguj\u0105 prawa autorskie do dzie\u0142a?"},"content":{"rendered":"\n

Rozw\u00f3j sztucznej inteligencji w ostatnich latach nie tylko odmieni\u0142 nasze codzienne \u017cycie, ale r\u00f3wnie\u017c wywo\u0142a\u0142 szereg pyta\u0144 natury prawnej. Algorytmy sztucznej inteligencji, takie jak ChatGPT, MidJourney czy DALL-E, umo\u017cliwiaj\u0105 tworzenie tre\u015bci, kt\u00f3re dawniej by\u0142y domen\u0105 wy\u0142\u0105cznie ludzi. Od tekst\u00f3w i obraz\u00f3w po muzyk\u0119 czy rozwi\u0105zania naukowe, sztuczna inteligencja daje mo\u017cliwo\u015b\u0107 generowania tre\u015bci, kt\u00f3re w wielu przypadkach trudno odr\u00f3\u017cni\u0107 od tych tworzonych przez cz\u0142owieka. Jednak to, co jest fascynuj\u0105c\u0105 nowink\u0105 technologiczn\u0105, stawia przed nami r\u00f3wnie\u017c z\u0142o\u017cone pytania dotycz\u0105ce prawa autorskiego. Kiedy algorytmy tworz\u0105 teksty, obrazy lub muzyk\u0119, komu tak naprawd\u0119 przys\u0142uguj\u0105 prawa autorskie do tych dzie\u0142? Czy mo\u017cemy uzna\u0107 AI za tw\u00f3rc\u0119, czy raczej prawa do takich dzie\u0142 powinna posiada\u0107 osoba, kt\u00f3ra z narz\u0119dzia korzysta\u0142a? Odpowied\u017a na te pytania jest kluczowa w kontek\u015bcie regulacji dotycz\u0105cych w\u0142asno\u015bci intelektualnej, szczeg\u00f3lnie w dobie rosn\u0105cego wykorzystania technologii sztucznej inteligencji w przemy\u015ble tw\u00f3rczym.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

<\/span>Definicja sztucznej inteligencji i jej rola w tworzeniu tre\u015bci<\/span><\/h2>\n\n\n\n

Sztuczna inteligencja, w kontek\u015bcie tw\u00f3rczo\u015bci, to zaawansowane systemy komputerowe, kt\u00f3re potrafi\u0105 analizowa\u0107 ogromne zbiory danych i na ich podstawie generowa\u0107 nowe dzie\u0142a. Proces \u201euczenia si\u0119\u201d przez AI polega na trenowaniu algorytm\u00f3w, kt\u00f3re na podstawie dotychczasowych danych tworz\u0105 co\u015b nowego, co na pierwszy rzut oka mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 unikalne. Narz\u0119dzia takie jak ChatGPT generuj\u0105 teksty, a MidJourney tworzy obrazy, na\u015bladuj\u0105c ludzk\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107, ale w rzeczywisto\u015bci s\u0105 wynikiem matematycznego przetwarzania informacji.<\/p>\n\n\n\n

\"Obrazy<\/a>
„Obrazy generowane z wykorzystaniem sztucznej inteligencji. Status prawnoautorski<\/a>” autorstwa Aleksandry Bar<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

AI w tw\u00f3rczo\u015bci mo\u017ce obejmowa\u0107 r\u00f3\u017cnorodne techniki, takie jak uczenie maszynowe, przetwarzanie j\u0119zyka naturalnego, generowanie obraz\u00f3w, muzyki czy tekstu. Celem jest wspieranie lub rozszerzanie ludzkich zdolno\u015bci tw\u00f3rczych, oferowanie nowych narz\u0119dzi do eksploracji artystycznej oraz automatyzacja pewnych aspekt\u00f3w procesu tw\u00f3rczego. AI mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 jako wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca, narz\u0119dzie do inspiracji, czy te\u017c jako samodzielny tw\u00f3rca, generuj\u0105c nowe dzie\u0142a na podstawie dostarczonych danych i algorytm\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

<\/span>Przegl\u0105d prawa autorskiego \u2013 zasady og\u00f3lne<\/span><\/h2>\n\n\n\n

Zanim przejdziemy do kwestii, kto mo\u017ce ro\u015bci\u0107 sobie prawa do dzie\u0142 tworzonych przez AI, warto przypomnie\u0107 podstawowe zasady prawa autorskiego<\/a> obowi\u0105zuj\u0105ce w Polsce. Zgodnie z ustaw\u0105 z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 24 z p\u00f3\u017an. zm.) art.\u00a0 1.<\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. Przedmiotem prawa autorskiego jest ka\u017cdy przejaw dzia\u0142alno\u015bci tw\u00f3rczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezale\u017cnie od warto\u015bci, przeznaczenia i sposobu wyra\u017cenia (utw\u00f3r).<\/em><\/li>\n\n\n\n
  2. W szczeg\u00f3lno\u015bci przedmiotem prawa autorskiego s\u0105 utwory:<\/em>\n
      \n
    1. wyra\u017cone s\u0142owem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe);<\/em><\/li>\n\n\n\n
    2. plastyczne;<\/em><\/li>\n\n\n\n
    3. fotograficzne;<\/em><\/li>\n\n\n\n
    4. lutnicze;<\/em><\/li>\n\n\n\n
    5. wzornictwa przemys\u0142owego;<\/em><\/li>\n\n\n\n
    6. architektoniczne, architektoniczno-urbanistyczne i urbanistyczne;<\/em><\/li>\n\n\n\n
    7. muzyczne i s\u0142owno-muzyczne;<\/em><\/li>\n\n\n\n
    8. sceniczne, sceniczno-muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne;<\/em><\/li>\n\n\n\n
    9. audiowizualne (w tym filmowe).<\/em><\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

      Aby dzie\u0142o mog\u0142o by\u0107 chronione prawem autorskim, musz\u0105 zosta\u0107 spe\u0142nione dwa podstawowe warunki:<\/p>\n\n\n\n

        \n
      1. Nowo\u015b\u0107 subiektywna (przejaw dzia\u0142alno\u015bci tw\u00f3rczej) \u2013 dzie\u0142o jest uznawane za wynik dzia\u0142alno\u015bci tw\u00f3rczej, gdy jest nowe przynajmniej dla autora. Oznacza to, \u017ce nie mo\u017ce zosta\u0107 skopiowane w ca\u0142o\u015bci z ju\u017c istniej\u0105cych dzie\u0142. Nowo\u015b\u0107 odnosi si\u0119 do tw\u00f3rcy, tzn. dzie\u0142o jest nowe dla niego, nawet je\u015bli nie jest ca\u0142kowicie unikalne w sensie og\u00f3lnym.<\/li>\n\n\n\n
      2. Indywidualny charakter (obiektywna przes\u0142anka) \u2013 dzie\u0142o musi by\u0107 na tyle oryginalne, aby wyr\u00f3\u017cnia\u0142o si\u0119 spo\u015br\u00f3d innych dzie\u0142. Chodzi o to, by by\u0142o rozpoznawalne jako tw\u00f3r konkretnej osoby i mia\u0142o indywidualny charakter. Je\u015bli utw\u00f3r jest bardzo podobny do innych, istnieje ryzyko, \u017ce nie spe\u0142nia tej przes\u0142anki i nie zostanie obj\u0119te ochron\u0105.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

        Co istotne, zgodnie z przepisami prawa autorskiego, tw\u00f3rc\u0105 mo\u017ce by\u0107 wy\u0142\u0105cznie osoba fizyczna<\/a>, poniewa\u017c tylko cz\u0142owiek jest w stanie \u015bwiadomie podj\u0105\u0107 akt tw\u00f3rczy. To oznacza, \u017ce maszyna, cho\u0107by najbardziej zaawansowana, nie mo\u017ce by\u0107 uznana za tw\u00f3rc\u0119.<\/p>\n\n\n\n

        W \u015bwietle tego zapisu powstaje pytanie: czy dzie\u0142a stworzone przez sztuczn\u0105 inteligencj\u0119 mog\u0105 podlega\u0107 ochronie prawno-autorskiej? Wiemy, \u017ce prawo autorskie ma na celu ochron\u0119 tw\u00f3rczo\u015bci ludzkiej, jednak w kontek\u015bcie AI odpowied\u017a na to pytanie nie jest ju\u017c tak oczywista.<\/p>\n\n\n\n

        <\/span>Czy AI mo\u017ce by\u0107 uznane za tw\u00f3rc\u0119?<\/span><\/h2>\n\n\n\n

        AI, mimo \u017ce generuje tre\u015bci o wysokiej jako\u015bci artystycznej, nie jest w stanie podejmowa\u0107 \u015bwiadomego aktu tw\u00f3rczego, kt\u00f3ry wi\u0105za\u0142by si\u0119 z osobistym zaanga\u017cowaniem. Algorytmy sztucznej inteligencji s\u0105 zaprogramowane do wykonywania okre\u015blonych zada\u0144, w tym do przetwarzania danych oraz generowania tre\u015bci na ich podstawie, ale ich dzia\u0142ania s\u0105 w pe\u0142ni zautomatyzowane i nie obejmuj\u0105 intencji tw\u00f3rczej. Nie posiadaj\u0105 one r\u00f3wnie\u017c zdolno\u015bci do refleksji czy subiektywnego warto\u015bciowania, co jest istotnym elementem procesu tw\u00f3rczego cz\u0142owieka. Zatem, zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105cymi przepisami, AI nie mo\u017ce by\u0107 uznana za tw\u00f3rc\u0119 w rozumieniu prawa autorskiego. Co wi\u0119cej, brak jakiejkolwiek formy tw\u00f3rczo\u015bci ludzkiej w procesie generowania dzie\u0142a oznacza, \u017ce dzie\u0142a stworzone przez AI nie spe\u0142niaj\u0105 wymog\u00f3w \u201eutworu\u201d w rozumieniu prawa autorskiego, przez co nie s\u0105 one obj\u0119te jego ochron\u0105.<\/p>\n\n\n\n

        \"RODO<\/a>
        „RODO dla AI . Zgodno\u015b\u0107 z zasadami godnej zaufania sztucznej inteligencji w modelu data protection by design<\/a>” autorstwa Dominika Lubasz<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

        <\/span>Prawa autorskie do dzie\u0142 stworzonych przez AI<\/span><\/h2>\n\n\n\n

        Skoro AI nie mo\u017ce by\u0107 uznana za tw\u00f3rc\u0119, pojawia si\u0119 pytanie, komu przys\u0142uguj\u0105 prawa autorskie do wygenerowanych tre\u015bci. Zgodnie z polskim prawem, kt\u00f3re pod\u0105\u017ca za mi\u0119dzynarodowymi standardami, prawa autorskie mog\u0105 przys\u0142ugiwa\u0107 wy\u0142\u0105cznie osobom fizycznym. W przypadku tw\u00f3rczo\u015bci wygenerowanej przez sztuczn\u0105 inteligencj\u0119 sytuacja staje si\u0119 problematyczna, poniewa\u017c nie ma jednoznacznego tw\u00f3rcy, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by ro\u015bci\u0107 sobie prawa do takiego dzie\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

        Czy zatem u\u017cytkownik narz\u0119dzia AI mo\u017ce ro\u015bci\u0107 sobie prawa do tre\u015bci, kt\u00f3re zosta\u0142y przez niego wygenerowane? Zasadniczo nie jest on uznawany za tw\u00f3rc\u0119 dzie\u0142a wygenerowanego przez AI. Cho\u0107 u\u017cytkownik wprowadza komendy, czyli tzw. \u201eprompty\u201d, kt\u00f3re kieruj\u0105 procesem tw\u00f3rczym, sama tw\u00f3rczo\u015b\u0107 jest wynikiem dzia\u0142ania algorytm\u00f3w dzia\u0142aj\u0105cych automatycznie i bez aktywnego wk\u0142adu cz\u0142owieka. W tym sensie jego rola jest po\u015brednia, a dzie\u0142o generowane przez AI jest efektem technologicznego przetwarzania danych.<\/p>\n\n\n\n

        Jednak w praktyce istniej\u0105 sytuacje, w kt\u00f3rych u\u017cytkownik, maj\u0105cy kluczowy wp\u0142yw na finalny kszta\u0142t dzie\u0142a, mo\u017ce by\u0107 uznany za tw\u00f3rc\u0119. Je\u015bli aktywnie anga\u017cuje si\u0119 on w proces tw\u00f3rczy, np. wielokrotnie dopracowuj\u0105c i dostosowuj\u0105c prompt, decyduj\u0105c o formie, tre\u015bci, stylu czy szczeg\u00f3\u0142ach generowanego dzie\u0142a, jego wk\u0142ad mo\u017ce by\u0107 na tyle istotny, \u017ce mo\u017ce zosta\u0107 uznany za tw\u00f3rc\u0119. W takim przypadku u\u017cytkownik nie tylko wskazuje kierunek, ale tak\u017ce nadaje dzie\u0142u ostateczny kszta\u0142t, wykorzystuj\u0105c narz\u0119dzie AI jako medium, kt\u00f3re wspomaga jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107, podobnie jak programy graficzne czy edytory tekstu.<\/p>\n\n\n\n

        Ksi\u0105\u017cki dot. sztucznej inteligencji<\/a><\/p>dowiedz si\u0119 czym jest i jakie ma zastosowania<\/cite><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n

        Z kolei tw\u00f3rcy samych narz\u0119dzi AI \u2013 firm odpowiedzialnych za rozw\u00f3j tych technologii \u2013 nie mog\u0105 ro\u015bci\u0107 sobie praw do dzie\u0142 wygenerowanych przez ich systemy. Cho\u0107 programy komputerowe, w tym algorytmy AI, s\u0105 obj\u0119te ochron\u0105 prawno-autorsk\u0105, to dotyczy ona samego oprogramowania, a nie rezultat\u00f3w jego dzia\u0142ania. Oznacza to, \u017ce firma stoj\u0105ca za narz\u0119dziem AI ma pe\u0142ne prawo do ochrony samego narz\u0119dzia, ale nie do tre\u015bci, kt\u00f3re zosta\u0142y stworzone dzi\u0119ki jego dzia\u0142aniu.<\/p>\n\n\n\n

        <\/span>Dzie\u0142a AI a domena publiczna \u2013 ograniczenia licencyjne i prawa do u\u017cywania tre\u015bci<\/span><\/h2>\n\n\n\n

        Dzie\u0142a generowane przez sztuczn\u0105 inteligencj\u0119, kt\u00f3re nie zawieraj\u0105 istotnego wk\u0142adu tw\u00f3rczego cz\u0142owieka, mog\u0105 nie podlega\u0107 ochronie prawnoautorskiej i zosta\u0107 uznane za nale\u017c\u0105ce do domeny publicznej, co pozwala na ich swobodne wykorzystywanie w celach prywatnych i komercyjnych. Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce wiele narz\u0119dzi AI jest obj\u0119tych okre\u015blonymi umowami licencyjnymi, kt\u00f3re mog\u0105 wprowadza\u0107 ograniczenia w zakresie korzystania z wygenerowanych tre\u015bci. Nawet je\u015bli dzie\u0142o nie jest chronione prawami autorskimi, u\u017cytkownicy mog\u0105 by\u0107 zobowi\u0105zani do przestrzegania warunk\u00f3w licencji, takich jak zakaz komercyjnego wykorzystania, konieczno\u015b\u0107 przypisania autorstwa, czy inne zasady dotycz\u0105ce rozpowszechniania.<\/p>\n\n\n\n

        <\/span>Potencjalne zagro\u017cenia i wyzwania zwi\u0105zane z prawami autorskimi do dzie\u0142 AI<\/span><\/h2>\n\n\n\n

        Cho\u0107 dzie\u0142a wygenerowane przez AI trafiaj\u0105 do domeny publicznej, nie oznacza to, \u017ce nie wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z nimi \u017cadne zagro\u017cenia prawne. Jednym z najistotniejszych problem\u00f3w jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 naruszenia praw autorskich, je\u015bli dzie\u0142o stworzone przez AI b\u0119dzie zbyt podobne do ju\u017c istniej\u0105cego utworu. AI przetwarza ogromne zbiory danych, kt\u00f3re obejmuj\u0105 utwory chronione prawem autorskim, co mo\u017ce prowadzi\u0107 do sytuacji wygenerowania tre\u015bci naruszaj\u0105cej prawa innych tw\u00f3rc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

        W takich przypadkach odpowiedzialno\u015b\u0107 za potencjalne naruszenie spoczywa na osobie, kt\u00f3ra zdecyduje si\u0119 opublikowa\u0107 lub wykorzysta\u0107 dzie\u0142o stworzone przez AI, a nie na samym narz\u0119dziu. Warto wi\u0119c z du\u017c\u0105 ostro\u017cno\u015bci\u0105 podchodzi\u0107 do wykorzystywania tre\u015bci generowanych przez AI, aby unikn\u0105\u0107 nie\u015bwiadomego plagiatu.<\/p>\n\n\n\n

        Warto r\u00f3wnie\u017c na bie\u017c\u0105co \u015bledzi\u0107 informacje dotycz\u0105ce sztucznej inteligencji. W Internecie pojawia si\u0119 du\u017co publikacji na ten temat, ale jak wiadomo, z ich wiarygodno\u015bci\u0105 bywa r\u00f3\u017cnie. Du\u017co bezpieczniej wybiera\u0107 publikacje naukowe np. ksi\u0105\u017ck\u0119 Obrazy generowane z wykorzystaniem sztucznej inteligencji, <\/em>kt\u00f3ra prezentuje warto\u015bciowe spojrzenie na kwestie prawne zwi\u0105zane z wykorzystaniem sztucznej inteligencji w tworzeniu wizualnych dzie\u0142 sztuki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

        Rozw\u00f3j sztucznej inteligencji w ostatnich latach nie tylko odmieni\u0142 nasze codzienne \u017cycie, ale r\u00f3wnie\u017c wywo\u0142a\u0142 szereg pyta\u0144 natury prawnej. Algorytmy sztucznej inteligencji, takie jak ChatGPT, MidJourney czy DALL-E, umo\u017cliwiaj\u0105 tworzenie tre\u015bci, kt\u00f3re dawniej by\u0142y domen\u0105 wy\u0142\u0105cznie ludzi. Od tekst\u00f3w i obraz\u00f3w po muzyk\u0119 czy rozwi\u0105zania naukowe, sztuczna inteligencja daje mo\u017cliwo\u015b\u0107 generowania tre\u015bci, kt\u00f3re w wielu … <\/p>\n

        Czytaj wi\u0119cej „AI vs prawa autorskie. Komu przys\u0142uguj\u0105 prawa autorskie do dzie\u0142a?”<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3776,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[71],"tags":[125],"class_list":["post-3770","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-porady","tag-prawo-wlasnosci-intelektualnej"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3770","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3770"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3770\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3777,"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3770\/revisions\/3777"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3776"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3770"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3770"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3770"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}