{"id":816,"date":"2020-03-27T09:54:00","date_gmt":"2020-03-27T08:54:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/?p=816"},"modified":"2020-05-04T10:21:18","modified_gmt":"2020-05-04T08:21:18","slug":"zachowek-i-prawo-do-zachowku-czym-jest-kogo-obejmuje-jakie-wzbudza-kontrowersje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/zachowek-i-prawo-do-zachowku-czym-jest-kogo-obejmuje-jakie-wzbudza-kontrowersje\/","title":{"rendered":"Zachowek i prawo do zachowku. Czym jest? Kogo obejmuje? Jakie wzbudza kontrowersje?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Wsz\u0119dzie tam, gdzie w gr\u0119 wchodz\u0105 zasady dziedziczenia, mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 te\u017c kontrowersje, a nieraz i wzajemne pretensje. To samo dotyczy r\u00f3wnie\u017c instytucji zachowku, kt\u00f3ra stanowi jeden z element\u00f3w prawa spadkowego. A poniewa\u017c zachowek tylko pozornie wydaje si\u0119 by\u0107 tematem prostym, wzbudzane przez niego emocje cz\u0119sto prowadz\u0105 wr\u0119cz do poczucia niesprawiedliwo\u015bci. Czy s\u0142usznie?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Czym-jest-zachowek\"><\/span>Czym jest zachowek?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Instytucja zachowku to uprawnienie maj\u0105ce na celu ochron\u0119 os\u00f3b najbli\u017cszych spadkodawcy przed ewentualnym pomini\u0119ciem ich w jego testamencie. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w mamy do czynienia z sytuacj\u0105, w kt\u00f3rej to osoby najbli\u017csze spadkodawcy \u2013 chodzi tu o formalne wi\u0119zy pokrewie\u0144stwa, nie za\u015b o stopie\u0144 za\u017cy\u0142o\u015bci czy rzeczywistych relacji \u2013 staj\u0105 si\u0119 odbiorcami jego maj\u0105tku. <strong>Bywa jednak i tak, \u017ce spadkodawca z jakiego\u015b powodu pomija te osoby w swoim testamencie, pragn\u0105c wszystkie posiadane dobra przekaza\u0107 komu\u015b spoza tego kr\u0119gu. W\u00f3wczas w\u0142a\u015bnie pojawia si\u0119 instytucja zachowku, czyli prawa najbli\u017cszych krewnych do cz\u0119\u015bci maj\u0105tku zmar\u0142ego<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Przepisy dotycz\u0105ce dziedziczenia znajduj\u0105 si\u0119 w Ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, w ksi\u0119dze czwartej \u201eSpadki\u201d (art. 922 i kolejne).<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p>Sprawd\u017a nasze <a href=\"https:\/\/www.profinfo.pl\/hasla-lex\/zachowek,5708.html\">publikacje na temat zachowku<\/a><\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Kto-moze-starac-sie-o-zachowek\"><\/span>Kto mo\u017ce stara\u0107 si\u0119 o zachowek?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Szczeg\u00f3\u0142owe przepisy dotycz\u0105ce zachowku zebrane zosta\u0142y we wspomnianej wy\u017cej ustawie, poczynaj\u0105c od art. 991, a\u017c po art. 1011. Na osoby, kt\u00f3rym przys\u0142uguje prawo do zachowku, wskazuje \u00a71 art. 991 Kodeksu cywilnego, przyznaj\u0105c je:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>zst\u0119pnym<\/strong> \u2013 do tej grupy nale\u017c\u0105 dzieci oraz wnuki spadkodawcy,<\/li><li><strong>ma\u0142\u017conkowi<\/strong>,<\/li><li><strong>rodzicom zmar\u0142ego<\/strong>.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Oznacza to, \u017ce prawo do zachowku posiadaj\u0105 jedynie te osoby, kt\u00f3re <strong>w konkretnym przypadku dziedziczy\u0142yby po zmar\u0142ym zgodnie z zasadami dziedziczenia ustawowego<\/strong>. Nale\u017cy tu zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 w\u0142a\u015bnie na \u00f3w \u201ekonkretny przypadek\u201d, kt\u00f3ry mo\u017ce sprawi\u0107, \u017ce w niekt\u00f3rych sytuacjach prawo do zachowku b\u0119d\u0105 posiada\u0107 np. jedynie dzieci oraz \u017cona spadkodawcy. Rodzice mog\u0105 nie by\u0107 powo\u0142ani do spadku z ustawy, a wi\u0119c i nie posiada\u0107 prawa do zachowku.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Kto-i-kiedy-nie-bedzie-posiadal-prawa-do-zachowku\"><\/span>Kto i kiedy nie b\u0119dzie posiada\u0142 prawa do zachowku?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Zasada og\u00f3lna okre\u015blaj\u0105ca grup\u0119 os\u00f3b, kt\u00f3rym przys\u0142uguje prawo do zachowku, zosta\u0142a ju\u017c przedstawiona wy\u017cej. Pomijaj\u0105c wszelkie odst\u0119pstwa od niej, mog\u0105ce niekt\u00f3rych wykluczy\u0107 z owej grupy, sytuacja przedstawia si\u0119 bardzo jasno \u2013 prawo do zachowku przys\u0142uguje jedynie zst\u0119pnym, ma\u0142\u017conkowi oraz rodzicom spadkodawcy. <strong>Wszystkie osoby spoza tego kr\u0119gu prawa do zachowku nie posiadaj\u0105<\/strong>. Dotyczy to r\u00f3wnie\u017c:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>rodze\u0144stwa rodzic\u00f3w spadkodawcy oraz ich dzieci,<\/li><li>te\u015bci\u00f3w,<\/li><li>dalszych krewnych.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Prawo do zachowku trac\u0105 r\u00f3wnie\u017c osoby, kt\u00f3rym przys\u0142ugiwa\u0142oby ono ustawowo, je\u015bli:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>zosta\u0142y wydziedziczone w testamencie spadkodawcy,<\/strong><\/li><li><strong>zosta\u0142y uznane za niegodne dziedziczenia,<\/strong><\/li><li><strong>zrzek\u0142y si\u0119 spadku,<\/strong><\/li><li><strong>odrzuci\u0142y spadek.<\/strong><\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Ponad to prawo do zachowku traci ma\u0142\u017conek spadkodawcy, je\u015bli:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>w chwili \u015bmierci spadkodawcy pozostawa\u0142 z nim w separacji,<\/li><li>spadkodawca wni\u00f3s\u0142 wobec niego uzasadniony pozew o rozw\u00f3d z jego wy\u0142\u0105cznej winy (art. 940 \u00a7 1 Kodeksu cywilnego).<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Prawo do zachowku trac\u0105 r\u00f3wnie\u017c osoby, kt\u00f3re otrzyma\u0142y od spadkodawcy darowizny o warto\u015bci r\u00f3wnej wysoko\u015bci mo\u017cliwego, przypadaj\u0105cego im w udziale zachowku.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Jak-okresla-sie-wysokosc-zachowku\"><\/span>Jak okre\u015bla si\u0119 wysoko\u015b\u0107 zachowku?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Obliczanie wysoko\u015bci nale\u017cnego danej osobie zachowku nie jest procedur\u0105 \u0142atw\u0105, cho\u0107by ze wzgl\u0119d\u00f3w na mnogo\u015b\u0107 wszelkich czynnik\u00f3w maj\u0105cych wp\u0142yw na te obliczenia. Og\u00f3lnie jednak proces ten mo\u017cna uj\u0105\u0107 w trzech krokach:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Krok 1. Okre\u015blanie u\u0142amka warto\u015bci udzia\u0142u spadkowego nale\u017cnego osobie uprawnionej<\/strong> \u2013 na ostateczne obliczenia wp\u0142yw ma m. in. status osoby uprawnionej, jej sytuacja materialna oraz zdrowotna. Podstaw\u0105 jest zasada, wed\u0142ug kt\u00f3rej uprawnionemu do zachowku nale\u017cy si\u0119 po\u0142owa warto\u015bci potencjalnego udzia\u0142u spadkowego.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Krok 2. Obliczanie substratu zachowku<\/strong> \u2013 substrat ten to inaczej czysta warto\u015b\u0107 spadku, od kt\u00f3rej odliczane s\u0105 wszelkie pasywa (d\u0142ugi).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Krok 3. Ustalanie kwoty zachowku przys\u0142uguj\u0105cego danej osobie<\/strong> \u2013 wykonuje si\u0119 je z uwzgl\u0119dnieniem przepis\u00f3w spadkowych Kodeksu cywilnego oraz otrzymanego substratu zachowku.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Czy-zachowek-jest-instytucja-sprawiedliwa\"><\/span>Czy zachowek jest instytucj\u0105 sprawiedliw\u0105? <span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Zar\u00f3wno teoretycy, jak i praktycy prawa podkre\u015blaj\u0105, i\u017c zachowek cz\u0119sto traktowany jest jako przyczyna wielu niesprawiedliwo\u015bci. W\u015br\u00f3d zwyk\u0142ych ludzi pojawia si\u0119 nawet opinia, i\u017c zachowek s\u0142u\u017cy jedynie wy\u0142udzaniu pieni\u0119dzy od spadkobierc\u00f3w. Przyczyny tak z\u0142ej \u201eprasy\u201d instytucji zachowku eksperci dopatruj\u0105 si\u0119 w pewnym niedbalstwie, z jakim spadkodawcy podchodz\u0105 do rozporz\u0105dzania swoim maj\u0105tkiem. <strong>Brak znajomo\u015bci prawa oraz jakichkolwiek konsultacji przy sporz\u0105dzaniu testamentu prowadzi nieraz do sytuacji, w kt\u00f3rej spadkobierca musi zmaga\u0107 si\u0119 z licznymi problemami. R\u00f3wnie\u017c tymi z zachowkiem, zgodnie z prawem przys\u0142uguj\u0105cym najbli\u017cszej rodzinie spadkodawcy<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Sprawd\u017a tak\u017ce:<\/h3>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><a href=\"https:\/\/www.profinfo.pl\/sklep\/prawo-cywilne-spadki-kazusy,119859.html\">Prawo cywilne. Spadki. Kazusy, Agata Zaj\u0105c 2019<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/www.profinfo.pl\/sklep\/prawo-spadkowe,45075.html\">Prawo spadkowe, Pawe\u0142 Ksi\u0119\u017cak 2017<\/a><\/li><\/ul>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wsz\u0119dzie tam, gdzie w gr\u0119 wchodz\u0105 zasady dziedziczenia, mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 te\u017c kontrowersje, a nieraz i wzajemne pretensje. To samo dotyczy r\u00f3wnie\u017c instytucji zachowku, kt\u00f3ra stanowi jeden z element\u00f3w prawa spadkowego. A poniewa\u017c zachowek tylko pozornie wydaje si\u0119 by\u0107 tematem prostym, wzbudzane przez niego emocje cz\u0119sto prowadz\u0105 wr\u0119cz do poczucia niesprawiedliwo\u015bci. Czy s\u0142usznie?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":817,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[71],"tags":[],"class_list":["post-816","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-porady"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/816","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=816"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/816\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":818,"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/816\/revisions\/818"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/817"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=816"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=816"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.profinfo.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=816"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}