Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz

Wykaz skrótów
str. 15

Słowo wstępne
str. 19

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
str. 21

Dział I
PRZEPISY OGÓLNE
str. 23

Art. 1. [Zakres regulacji]
str. 23

Art. 2. [Inne ustawy]
str. 29

Art. 3. [Organ centralny i doradczy]
str. 31

Art. 4. [Słowniczek]
str. 34

Art. 5. [Waloryzacja]
str. 54

Art. 6. [Cele publiczne]
str. 57

Art. 7. [Rzeczoznawcy majątkowi]
str. 89

Art. 8. [Zawiadamianie stron]
str. 93

Art. 9. [Wstrzymanie wykonania decyzji]
str. 96

Art. 9a. [Organ wyższego stopnia
str. 102

Dział II
GOSPODAROWANIE NIERUCHOMOŚCIAMI STANOWIĄCYMI WŁASNOŚĆ SKARBU PAŃSTWA ORAZ WŁASNOŚĆ JEDNOSTKI SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO
str. 107

Rozdział 1
Zasady ogólne
str. 107

Art. 10. [Zakres przedmiotowy]
str. 107

Art. 11. [Reprezentacja]
str. 110

Art. 11a. [Rozszerzenie stosowania]
str. 119

Art. 12. [Zasady prawidłowej gospodarki]
str. 121

Art. 13. [Obrót nieruchomościami]
str. 122

Art. 14. [Umowy ze Skarbem Państwa]
str. 130

Art. 15. [Zamiana]
str. 133

Art. 16. [Zrzeczenie się]
str. 137

Art. 17. [Nabywanie nieruchomości]
str. 139

Art. 18. [Formy używania nieruchomości publicznych]
str. 141

Art. 19. [Szczególne obszary]
str. 143

Rozdział 2
Zasoby nieruchomości
str. 149

Art. 20. [Rodzaje zasobów]
str. 149

Art. 21. [Zasób nieruchomości Skarbu Państwa]
str. 150

Art. 21a. [Wyłączenia z zasobu Skarbu Państwa]
str. 152

Art. 22. [Darowizna na rzecz gminy]
str. 152

Art. 23. [Gospodarowanie nieruchomościami]
str. 154

Art. 24. [Gminny zasób nieruchomości]
str. 169

Art. 25. [Gospodarowanie gminnym zasobem nieruchomości]
str. 172

Art. 25a. [Powiatowy zasób nieruchomości]
str. 175

Art. 25b. [Gospodarowanie powiatowym zasobem nieruchomości]
str. 176

Art. 25c. [Wojewódzki zasób nieruchomości]
str. 176

Art. 25d. [Gospodarowanie wojewódzkim zasobem nieruchomości]
str. 177

Art. 26. [Granice nieruchomości]
str. 177

Rozdział 3
Sprzedaż i oddawanie w użytkowanie wieczyste
str. 178

Art. 27. [Forma zbycia nieruchomości]
str. 178

Art. 28. [Tryb przetargowy]
str. 190

Art. 29. [Obowiązkowe postanowienia umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste]
str. 193

Art. 30. [Ujawnienie]
str. 196

Art. 31. [Oddanie w użytkowanie wieczyste gruntu zabudowanego]
str. 198

Art. 32. [Sprzedaż użytkownikowi wieczystemu]
str. 200

Art. 33. [Wygaśnięcie użytkowania wieczystego]
str. 203

Art. 34. [Pierwszeństwo w nabyciu]
str. 210

Art. 35. [Wykaz nieruchomości]
str. 220

Art. 36. [Odpowiedzialność za naruszanie art. 34 ust. 1-5 i 7]
str. 224

Rozdział 4
Przetargi na zbycie nieruchomości
str. 225

Art. 37. [Zasada podstawowa i wyjątki]
str. 225

Art. 38. [Organizacja przetargu]
str. 242

Art. 39. [Kolejne przetargi]
str. 246

Art. 40. [Formy przetargu]
str. 247

Art. 41. [Obowiązki po przetargu]
str. 251

Art. 42. [Upoważnienie]
str. 255

Rozdział 5
Oddawanie w trwały zarząd
str. 271

Art. 43. [Pojęcie trwałego zarządu]
str. 271

Art. 44. [Czas trwania trwałego zarządu]
str. 285

Art. 45. [Ustanowienie trwałego zarządu]
str. 286

Art. 46. [Wygaśnięcie trwałego zarządu]
str. 290

Art. 47. [Wygaśnięcie trwałego zarządu na wniosek]
str. 294

Art. 48. [Przekazanie zarządu]
str. 296

Art. 49. [Wygaśnięcie trwałego zarządu w związku z likwidacją jednostki]
str. 297

Art. 49a. [Odpowiednie stosowanie przepisów]
str. 298

Art. 50. [Odesłanie]
str. 298

Rozdział 6
Przekazywanie nieruchomości na cele szczególne
str. 299

Art. 51. [Wyposażenie jednostek państwowych w nieruchomości]
str. 299

Art. 52. [Wskazanie nieruchomości]
str. 301

Art. 53. [Wyposażenie jednostek w nieruchomości]
str. 302

Art. 54. [Organ wyposażający]
str. 302

Art. 55. [Podział jednostek]
str. 303

Art. 56. [Tworzenie jednostek samorządowych]
str. 304

Art. 57. [Likwidacja i prywatyzacja]
str. 305

Art. 58. [Aporty]
str. 309

Art. 59. [Wyposażenie fundacji]
str. 313

Art. 60. [Instytucje naczelne i centralne]
str. 317

Art. 60a. [Szczególne przypadki oddania nieruchomości w trwały zarząd]
str. 320

Art. 61. [Przedstawicielstwa]
str. 323

Rozdział 7
Ustalanie sposobu i terminów zagospodarowania nieruchomości gruntowych
str. 325

Art. 62. [Obowiązki użytkownika wieczystego]
str. 325

Art. 63. [Dodatkowe terminy i opłaty]
str. 328

Art. 64. [Termin wnoszenia opłat dodatkowych]
str. 331

Art. 65. [Wyjątki od pobierania opłat dodatkowych]
str. 332

Art. 66. [Odpowiednie stosowanie]
str. 333

Rozdział 8
Ceny, opłaty i rozliczenia za nieruchomości
str. 334

Art. 67. [Cena nieruchomości i jej związek z wartością nieruchomości]
str. 334

Art. 68. [Bonifikaty w cenie]
str. 339

Art. 68a. [Bonifikaty w przypadku partnerstwa publiczno-prywatnego]
str. 363

Art. 69. [Zaliczenie na poczet ceny]
str. 365

Art. 70. [Termin zapłaty i rozłożenie jej na raty]
str. 368

Art. 71. [Opłaty za użytkowanie wieczyste]
str. 374

Art. 72. [Wysokość opłat za użytkowanie wieczyste]
str. 382

Art. 73. [Sytuacje szczególne]
str. 388

Art. 74. [Obligatoryjne bonifikaty]
str. 395

Art. 75. [Zbieg praw do bonifikat]
str. 396

Art. 76. [Zmiana stawek procentowych i zwolnienie od opłat rocznych]
str. 397

Art. 77. [Aktualizacja opłat rocznych]
str. 399

Art. 78. [Wypowiedzenie opłaty]
str. 404

Art. 79. [Wniosek o ustalenie opłaty]
str. 408

Art. 80. [Sprzeciw]
str. 414

Art. 81. [Żądanie obniżenia opłaty]
str. 418

Art. 82. [Opłaty z tytułu trwałego zarządu]
str. 421

Art. 83. [Wysokość opłat, wyłączenia]
str. 422

Art. 84. [Sytuacje szczególne]
str. 426

Art. 85. [Pozbawienie bonifikaty i zmiana wysokości opłaty rocznej]
str. 429

Art. 86. [Podwyższenie stawki procentowej]
str. 431

Art. 87. [Aktualizacja opłat z tytułu trwałego zarządu]
str. 432

Art. 88. [Nakłady na budowę]
str. 435

Art. 89. [Opłaty za zarząd z mocy prawa]
str. 437

Art. 90. [Przekazanie i wygaśnięcie trwałego zarządu]
str. 438

Art. 91. [Upoważnienie]
str. 441

Dział III
WYKONYWANIE, OGRANICZANIE LUB POZBAWIANIE PRAW DO NIERUCHOMOŚCI
str. 442

Rozdział 1
Podziały nieruchomości
str. 442

Art. 92. [Zakres stosowania]
str. 442

Art. 93. [Ograniczenia podziału]
str. 452

Art. 94. [Podział w razie braku planu miejscowego]
str. 468

Art. 95. [Niestosowanie ograniczeń]
str. 473

Art. 96. [Formalne podstawy podziału]
str. 481

Art. 97. [Podział na wniosek i z urzędu]
str. 488

Art. 97a. [Procedury podziału z urzędu]
str. 502

Art. 98. [Wydzielenie działek pod drogi]
str. 505

Art. 98a. [Opłata adiacencka]
str. 518

Art. 98b. [Połączenie i ponowny podział]
str. 525

Art. 99. [Droga konieczna]
str. 527

Art. 100. [Delegacja do wydania rozporządzenia]
str. 529

Rozdział 2
Scalanie i podział nieruchomości
str. 533

Art. 101. [Zakres przedmiotowy i wyłączenia]
str. 533

Art. 102. [Kompetencje gminy i przesłanki postępowania]
str. 536

Art. 103. [Uczestnicy postępowania]
str. 544

Art. 104. [Uchwała o scaleniu i podziale nieruchomości]
str. 549

Art. 105. [Wydzielenie działek pod drogi]
str. 559

Art. 106. [Odszkodowanie]
str. 562

Art. 107. [Opłaty adiacenckie]
str. 565

Art. 108. [Delegacja ustawowa]
str. 569

Rozdział 3
Prawo pierwokupu nieruchomości
str. 569

Art. 109. [Prawo pierwokupu gminy]
str. 569

Art. 110. [Skutki i wykonanie prawa pierwokupu]
str. 586

Art. 111. [Cena w przypadku pierwokupu]
str. 591

Rozdział 4
Wywłaszczanie nieruchomości
str. 592

Art. 112. [Wywłaszczenie nieruchomości]
str. 592

Art. 113. [Beneficjanci wywłaszczenia i nieuregulowany stan prawny nieruchomości]
str. 599

Art. 114. [Rokowania o nabycie, ogłoszenie zamiaru wywłaszczenia]
str. 605

Art. 115. [Wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego]
str. 609

Art. 116. [Wniosek o wywłaszczenie]
str. 615

Art. 117. [Wpis w księdze wieczystej]
str. 620

Art. 118. [Rozprawa administracyjna]
str. 622

Art. 118a. [Wywłaszczenie w przypadku nieuregulowanego stanu nieruchomości]
str. 623

Art. 119. [Decyzja o wywłaszczeniu]
str. 626

Art. 120. [Wywłaszczenie a nieruchomości sąsiednie]
str. 630

Art. 121. [Przejście własności, wygaśnięcie użytkowania wieczystego, dzierżawa]
str. 635

Art. 122. [Niezwłoczne zajęcie nieruchomości]
str. 637

Art. 122a. [Zrealizowanie celu publicznego a niezakończenie postępowania]
str. 639

Art. 123. [Wpis w księdze wieczystej]
str. 640

Art. 124. [Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości]
str. 642

Art. 124a. [Ograniczenie korzystania z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym]
str. 662

Art. 124b. [Udostępnianie nieruchomości w celu wykonania konserwacji, remontu lub usunięcia awarii]
str. 664

Art. 125. [Zezwolenie na prowadzenie działalności związanej z wydobyciem kopalin]
str. 667

Art. 126. [Ograniczenie praw do nieruchomości w przypadku siły wyższej i zagrożenia powstaniem szkody]
str. 669

Art. 127. (uchylony)
str. 674

Rozdział 5
Odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości
str. 675

Art. 128. [Odszkodowania za wywłaszczenie - podstawowe zasady]
str. 675

Art. 129. [Ustalenie odszkodowania]
str. 684

Art. 130. [Wysokość odszkodowania]
str. 688

Art. 131. [Nieruchomość zamienna]
str. 692

Art. 132. [Zapłata odszkodowania]
str. 696

Art. 133. [Wypłata odszkodowania do depozytu sądowego]
str. 710

Art. 134. [Wartość rynkowa podstawą ustalenia odszkodowania]
str. 712

Art. 135. [Ustalenie odszkodowania na podstawie wartości odtworzeniowej]
str. 717

Rozdział 6
Zwrot wywłaszczonych nieruchomości
str. 719

Art. 136. [Zwrot wywłaszczonej nieruchomości]
str. 719

Art. 137. [Zbędność na cel wywłaszczenia]
str. 747

Art. 138. [Wygaśnięcie praw do nieruchomości]
str. 755

Art. 139. [Stan zwracanej nieruchomości]
str. 757

Art. 140. [Zwrot odszkodowania]
str. 758

Art. 141. [Rozłożenie należności na raty]
str. 763

Art. 142. [Orzekanie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości]
str. 766

Rozdział 7
Udział w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej
str. 769

Art. 143. [Budowa urządzeń infrastruktury technicznej]
str. 769

Art. 144. [Opłaty adiacenckie]
str. 772

Art. 145. [Ustalenie opłaty adiacenckiej]
str. 778

Art. 146. [Wysokość opłaty adiacenckiej]
str. 784

Art. 147. [Rozłożenie opłaty adiacenckiej na raty]
str. 788

Art. 148. [Terminy wnoszenia, waloryzacja, zaliczanie nakładów]
str. 789

Art. 148a. (uchylony)
str. 791

Art. 148b. [Warunki podłączenia do urządzeń infrastruktury technicznej]
str. 792

Dział IV
WYCENA NIERUCHOMOŚCI
str. 794

Rozdział 1
Określanie wartości nieruchomości
str. 794

Art. 149. [Zakres przedmiotowy wyceny nieruchomości]
str. 794

Art. 150. [Wycena]
str. 795

Art. 151. [Wartość rynkowa i wartość odtworzeniowa]
str. 798

Art. 152. [Podejścia do wyceny]
str. 801

Art. 153. [Podejścia: porównawcze, dochodowe, kosztowe]
str. 802

Art. 154. [Wybór podejścia, metody i techniki szacowania nieruchomości]
str. 810

Art. 155. [Dane o nieruchomościach]
str. 817

Art. 156. [Operat szacunkowy]
str. 820

Art. 157. [Oceny operatu]
str. 828

Art. 158. [Informacje do katastru i wyciąg z operatu]
str. 836

Art. 159. [Upoważnienie ustawowe]
str. 837

Rozdział 2
Powszechna taksacja nieruchomości
str. 844

Art. 160. [Zakres powszechnej taksacji]
str. 844

Art. 161. [Cel i podstawa taksacji]
str. 845

Art. 162. [Wartości katastralne]
str. 848

Art. 163. [Okresy i terminy powszechnej taksacji nieruchomości]
str. 850

Art. 164. [Zasady taksacji]
str. 851

Art. 165. [Wartość katastralna]
str. 852

Art. 166. [Wartość katastralna gruntu]
str. 852

Art. 167. [Wartość katastralna części składowych gruntu]
str. 853

Art. 168. [Ponowne ustalenie wartości]
str. 853

Art. 169. [Mapy i tabele taksacyjne]
str. 854

Art. 170. [Decyzja o ustaleniu wartości katastralnej]
str. 857

Art. 171. [Obowiązek dostarczenia organowi informacji i dokumentów]
str. 860

Art. 172. [Kontrola taksacji]
str. 861

Art. 173. [Upoważnienie ustawowe]
str. 863

Rozdział 3
Badanie rynku nieruchomości
str. 864

Art. 173a. [Zakres badania rynku]
str. 864

Art. 173b. [Udostępnianie informacji]
str. 866

Art. 173c. [Zakres informacji o rynku nieruchomości]
str. 867

Dział V
DZIAŁALNOŚĆ ZAWODOWA W DZIEDZINIE GOSPODAROWANIA NIERUCHOMOŚCIAMI
str. 868

Rozdział 1
Rzeczoznawstwo majątkowe
str. 868

Art. 174. [Rzeczoznawstwo majątkowe i rzeczoznawca majątkowy]
str. 868

Art. 175. [Zasady wykonywania zawodu rzeczoznawcy]
str. 877

Art. 176. [Wyłączenie rzeczoznawcy od udziału w szacowaniu nieruchomości]
str. 884

Art. 177. [Wymagania wobec kandydatów na rzeczoznawców majątkowych]
str. 885

Art. 178. [Odpowiedzialność zawodowa]
str. 891

Rozdział 2
Pośrednictwo w obrocie nieruchomościami
str. 897

Art. 179. [Pośrednictwo i pośrednik w obrocie nieruchomościami]
str. 897

Art. 180. [Czynności pośrednictwa]
str. 899

Art. 181. [Zasady wykonywania pośrednictwa]
str. 915

Art. 182. [Wymagania wobec kandydatów na pośredników w obrocie nieruchomościami]
str. 921

Art. 183. [Odpowiedzialność zawodowa]
str. 926

Art. 183a. (uchylony)
str. 927

Rozdział 3
Zarządzanie nieruchomościami
str. 928

Art. 184. [Zarządzanie nieruchomością i zarządca nieruchomości]
str. 928

Art. 185. [Zarządzanie nieruchomością i zakres czynności zarządcy]
str. 929

Art. 186. [Zasady wykonywania zarządzania nieruchomościami]
str. 955

Art. 186a. [Przekazywanie informacji o czynszach]
str. 957

Art. 187. [Licencje zawodowe zarządców nieruchomości]
str. 959

Art. 188. [Odpowiedzialność zawodowa zarządcy nieruchomości]
str. 961

Art. 189. [Powierzanie zarządzania publicznymi zasobami nieruchomości]
str. 962

Art. 190. [Wyłączenie stosowania przepisów o zarządzaniu nieruchomościami]
str. 972

Rozdział 4
Nadawanie uprawnień i licencji zawodowych rzeczoznawcom majątkowym, pośrednikom w obrocie nieruchomościami i zarządcom nieruchomości oraz orzekanie w sprawach odpowiedzialności zawodowej
str. 974

Art. 191. [Nadawanie uprawnień i licencji i postępowanie kwalifikacyjne]
str. 974

Art. 192. [Stwierdzenie nadania uprawnień zawodowych]
str. 986

Art. 193. [Rejestry rzeczoznawców, pośredników i zarządców]
str. 987

Art. 193a. (uchylony)
str. 991

Art. 194. [Postępowanie z tytułu odpowiedzialności zawodowej]
str. 991

Art. 195. [Postępowanie wyjaśniające]
str. 995

Art. 195a. [Zastosowanie kar dyscyplinarnych]
str. 999

Art. 196. [Programy studiów podyplomowych i kursów specjalistycznych]
str. 1001

Art. 196a. [Dokumentowanie doskonalenia kwalifikacji zawodowych]
str. 1004

Art. 197. [Delegacja]
str. 1006

Dział VI
PRZEPISY KARNE
str. 1008

Art. 198. [Kary]
str. 1008

Dział VII
PRZEPISY PRZEJŚCIOWE, ZMIANY W PRZEPISACH OBOWIĄZUJĄCYCH I PRZEPISY KOŃCOWE
str. 1011

Rozdział 1
Przepisy przejściowe
str. 1011

Art. 199. [Nabycie własności i nabycie trwałego zarządu]
str. 1011

Art. 200. [Niezakończone sprawy o stwierdzenie nabycia praw]
str. 1014

Art. 201. [Postępowanie względem przedsiębiorstw państwowych utworzonych na podstawie zarządzeń Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej]
str. 1031

Art. 202. [Uwłaszczenie instytucji kultury]
str. 1033

Art. 203. [Zabezpieczanie zobowiązań]
str. 1046

Art. 204. [Roszczenie o użytkowanie wieczyste]
str. 1047

Art. 205. [Stosowanie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami do roszczeń spółdzielni, związków spółdzielczych i innych osób prawnych]
str. 1053

Art. 206. [Upoważnienie do określenia szczegółowych zasad nabywania praw do nieruchomości]
str. 1055

Art. 207. [Uprawnienia posiadaczy nieruchomości Skarbu Państwa lub gminy]
str. 1056

Art. 207a. [Zakres stosowania art. 207]
str. 1063

Art. 208. [Decyzje lokalizacyjne i pozwolenia na budowę jako przesłanki uwłaszczenia]
str. 1064

Art. 209. [Przekształcenie prawa zabudowy w użytkowanie wieczyste]
str. 1071

Art. 209a. [Roszczenie o nabycie własności lub użytkowania wieczystego nieruchomości przyległej związane z własnością lokali]
str. 1076

Art. 210. [Użytkowanie]
str. 1083

Art. 211. [Nabycie garażu]
str. 1085

Art. 212. (uchylony)
str. 1090

Art. 213. [Wyłączenie stosowania przepisów ustawy do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa]
str. 1090

Art. 214. [Grunty warszawskie - zwrot nieruchomości]
str. 1091

Art. 215. [Odszkodowania za gospodarstwo rolne lub dom jednorodzinny na gruntach warszawskich]
str. 1095

Art. 216. [Odpowiednie stosowanie przepisów ustawy]
str. 1102

Art. 216a. [Wyłączenia pierwszeństwa w nabyciu]
str. 1110

Art. 217. [Ponowne nabycie własności nieruchomości]
str. 1112

Art. 218. [Zaliczenie nakładów na poczet ceny]
str. 1114

Art. 219. [Rozkładanie na raty i umarzanie zaległych opłat oraz umarzanie odsetek]
str. 1116

Art. 220. [Termin zagospodarowania nieruchomości gruntowej]
str. 1118

Art. 221. [Określanie stawek procentowych opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste]
str. 1119

Art. 222. [Zmiana stawek procentowych opłat rocznych z tytułu zarządu]
str. 1123

Art. 223. [Przekazanie dokumentacji nieruchomości przeznaczonych na potrzeby instytucji państwowych; oddanie w trwały zarząd nieruchomości zajętych pod drogi krajowe]
str. 1124

Art. 224. [Przekształcenie ewidencji gruntów i budynków]
str. 1125

Art. 225. [Wartość katastralna gruntów rolnych]
str. 1126

Art. 226. [Pierwsza powszechna taksacja nieruchomości]
str. 1127

Art. 227. [Wskaźniki waloryzacji]
str. 1127

Art. 228. [Wyjątki w zakresie ewidencjonowania nieruchomości z zasobu nieruchomości Skarbu Państwa]
str. 1128

Art. 229. [Wyłączenie roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości]
str. 1129

Art. 229a. (utracił moc)
str. 1133

Art. 230. [Termin wykonywania zawodu przez osoby niemające licencji i uproszczony tryb uzyskiwania licencji]
str. 1133

Art. 231. [Uznawanie uprawnień zawodowych]
str. 1136

Art. 232. [Regulacje przejściowe dotyczące pośredników w obrocie nieruchomościami]
str. 1138

Art. 233. [Przepisy intertemporalne]
str. 1139

Rozdział 2
Zmiany w przepisach obowiązujących
str. 1141

Art. 234-239. (pominięte)
str. 1141

Rozdział 3
Przepisy końcowe
str. 1141

Art. 240. [Wyjaśnienia i odesłania]
str. 1141

Art. 241. [Utrata mocy prawnej ustaw]
str. 1142

Art. 242. [Wejście w życie ustawy]
str. 1143

Skorowidz rzeczowy
str. 1145

Literatura
str. 1161