AI w branży prawnej. Jakie zastosowania w pracy prawnika ma sztuczna inteligencja?

Współczesny, dynamiczny rozwój technologii opartych na sztucznej inteligencji wpływa radykalnie na sposób funkcjonowania większości zawodów. Branża prawna nie jest w tej kwestii wyjątkiem. Według raportu Future Ready Lawyer 2024 autorstwa Wolters Kluwer, aż 76% prawników zatrudnionych w działach prawnych oraz 68% prawników pracujących w kancelariach korzysta z rozwiązań generatywnej AI co najmniej raz w tygodniu. Dane te jasno pokazują, że AI nie jest już futurystyczną wizją, ale realnym „partnerem” w codziennej praktyce prawniczej.

Jakie konkretne zastosowania w pracy prawnika ma sztuczna inteligencja? Na to pytanie postaramy się odpowiedzieć w tym artykule.

Zastosowania AI w codziennej praktyce prawnika

Sztuczna inteligencja nie zastąpi prawników, ale prawnicy, którzy wykorzystują AI, zastąpią tych, którzy tego nie robią.

Te słowa Richarda Susskinda idealnie ukazują, jak wiele do zaoferowania ma AI w zawodzie prawnika i jak wiele korzyści płynie z racjonalnego wykorzystania nowych technologii opartych na sztucznej inteligencji.

W jakich dziedzinach zawodu prawniczego może pomóc AI? Jakie zastosowania w pracy prawnika mają narzędzia sztucznej inteligencji?

Automatyzacja analizy dokumentów i badań due diligence

Nie ulega wątpliwości, że jednym z najbardziej czasochłonnych i wymagających zadań w pracy prawnika jest przegląd i analiza olbrzymich zbiorów dokumentów. A gdyby tak owe powtarzalne zadania wykonywać szybciej i efektywniej? Taki scenariusz jest jak najbardziej możliwy i to dzięki wykorzystaniu narzędzi opartych na sztucznej inteligencji. Zaawansowane systemy AI potrafią błyskawicznie przeglądać setki, a nawet tysiące stron, odnajdując kluczowe klauzule, niezgodności z obowiązującymi przepisami czy podsumowując obszerne dokumenty prawne.

Zastosowanie AI jest także niezwykle efektywne także w badaniach due diligence, gdzie tradycyjnie analizowano jedynie losową próbkę dokumentów. W tym momencie AI umożliwia przeprowadzenie kompleksowej analizy całego zbioru dokumentacji w ułamku czasu potrzebnego na ręczny przegląd. Algorytmy uczenia maszynowego porównują analizowane dokumenty z bazą wzorców, wskazując na nietypowe zapisy, brakujące elementy czy klauzule mogące generować ryzyko prawne.

Tworzenie i automatyzacja dokumentacji prawnej

Kolejną mocną stroną AI w branży prawniczej jest wsparcie prawników w przygotowywaniu różnorodnych dokumentów. Współczesne narzędzia potrafią bowiem generować profesjonalne pisma procesowe na podstawie dostarczonych dokumentów i wytycznych, tj.: pozwy, odpowiedzi na pozwy, wnioski procesowe, a nawet całe opinie prawne. Automatyzacja dokumentacji prawnej w wykonaniu AI obejmuje także weryfikację dokumentów pod kątem zgodności z przepisami, monitorowanie zmian w prawie oraz uzupełnianie baz danych.

Ponadto zaawansowane systemy rozpoznawania mowy przekształcają w czasie rzeczywistym nagrania audio z rozpraw sądowych czy spotkań z klientami w tekst pisany, co eliminuje potrzebę ręcznego sporządzania notatek i zwiększa dokładność dokumentacji.

Inteligentny research prawniczy i analiza orzecznictwa

Sztuczna inteligencja rewolucjonizuje sposób, w jaki prawnicy mogą przeprowadzać badania prawne. Systemy AI potrafią w „mgnieniu oka” przeszukać ogromne bazy danych prawniczych, wyszukując znaczące przepisy, orzeczenia i interpretacje, które – nie ukrywajmy – mogłyby umknąć ludzkiej uwadze podczas tradycyjnego researchu.

Narzędzia takie jak LEX Kompas Orzeczniczy 2.0 czy LEX Kompas Interpretacje Podatkowe wspierane przez sztuczną inteligencję, pozwalają szybciej i efektywniej analizować kluczowe dane, wykorzystują algorytmy machine learning:

• LEX Kompas Orzeczniczy 2.0 pozwala na automatyzację researchu orzeczniczego, oferując funkcje takie jak: autoTEZA (funkcjonalność, która wskazuje fragment orzeczenia zawierający informację o zagadnieniu poruszanym w orzeczeniu) czy graficzne wyróżnianie w tekście orzeczenia kluczowych fragmentów (rozstrzygnięć, roszczeń, argumentacji prawnej i faktów);
• LEX Kompas Interpretacje Podatkowe dzięki takim funkcjonalnościom jak: Podsumowanie pisma urzędowego oraz Streszczenie pisma urzędowego, pozwala przeszukiwać zasoby interpretacji i analizować je na potrzeby aktualnie prowadzonej sprawy.

Analiza predykcyjna i przewidywanie wyników spraw

Kolejną niewątpliwą zaletą AI jest pomoc w podejmowaniu bardziej świadomych decyzji strategicznych. Platformy do analizy predykcyjnej wykorzystują algorytmy uczenia maszynowego do prognozowania wyników sporów sądowych, dostarczając prawnikom cennych informacji na temat prawdopodobieństwa sukcesu w danej sprawie. Modele AI mogą analizować tysiące zakończonych spraw, identyfikować wzorce oraz trendy orzecznicze, a także oszacować prawdopodobne ramy finansowe ugody lub zasądzonego odszkodowania.

Oczywiście należy pamiętać, że analiza predykcyjna nie daje pewności co do wyniku konkretnej sprawy, ale dostarcza cennych danych wspierających budowanie strategii procesowej.

Profesjonalne narzędzia AI dla polskich prawników

Eksperymentowanie z ogólnodostępnymi modelami generatywnej sztucznej inteligencji jest w praktyce prawniczej coraz częściej zastępowane przez specjalistyczne narzędzia, tworzone z myślą o realiach krajowego systemu prawa. Kluczowe bowiem staje się nie tylko to, co „potrafi” AI, ale na jakich źródłach pracuje, jak zapewnia poufność danych oraz w jaki sposób umożliwia prawnikowi weryfikację wygenerowanych odpowiedzi. Z tych właśnie względów dużą rolę zaczynają odgrywać rozwiązania tworzone przez wyspecjalizowanych dostawców informacji prawnej, takich jak Wolters Kluwer. Rozwiązania łączące „moc” sztucznej inteligencji z wiarygodnymi, zweryfikowanymi zasobami i wysokimi standardami bezpieczeństwa.

LEX Expert AI – zaufany czat dla prawników

LEX Expert AI to zaawansowany czat oparty na generatywnej sztucznej inteligencji, stworzony specjalnie dla prawników pracujących z polskim prawem przez Wolters Kluwer Polska.

Czym wyróżnia się niniejsze narzędzie?

• Znacznie skraca czas researchu prawniczego, pozwalając zadawać pytania w naturalnym języku i umożliwiając pogłębianie analizy w formie konwersacji;
• Każda wygenerowana odpowiedź opiera się wyłącznie na zweryfikowanych zasobach Systemu Informacji Prawnej LEX, czyli aktach prawnych, orzeczeniach, komentarzach, monografiach i autorskich publikacjach. Takie rozwiązanie ogranicza w możliwie najlepszy sposób tzw. „halucynacje” AI, a więc generowanie informacji fałszywych lub powoływanie się na nieistniejące źródła. Każda odpowiedź jest weryfikowalna dzięki linkom do źródeł i fragmentów treści w LEX, na których została oparta, co gwarantuje transparentność i wiarygodność treści;
• Działa w zamkniętym, bezpiecznym ekosystemie LEX, co gwarantuje poufność zapytań i danych. Oznacza to, że nie są one przekazywane do publicznych modeli AI. Serwery są zlokalizowane na terenie Unii Europejskiej, a rozwiązanie spełnia najwyższe standardy bezpieczeństwa, w tym certyfikację SOC 2.

LEX Prawo Sztucznej Inteligencji – specjalistyczna baza wiedzy dla prawników

Dynamicznie rozwijające się regulacje dotyczące AI, sprawiają, że współczesny prawnik potrzebuje dostępu do aktualnej i kompleksowej wiedzy w tym zakresie. Wychodząc naprzeciw tym potrzebom Wolters Kluwer stworzyło specjalistyczny produkt – LEX Prawo Sztucznej Inteligencji.

Produkt realnie wspiera prawników w interpretacji przepisów dotyczących sztucznej inteligencji, w tym unijnego AI Act oraz przepisów krajowych. Umożliwia śledzenie zmian w prężnie rozwijającym się prawie AI oraz zapewnia dostęp do eksperckich komentarzy i analiz.

AI jako wsparcie, nie substytut prawnika

Według badań McKinsey Global Institute około 20% czynności wykonywanych przez prawników można zautomatyzować dzięki technologii AI, przy czym odsetek ten będzie wzrastać wraz z rozwojem generatywnej sztucznej inteligencji.

Tego typu dane rodzą obawy o przyszłość zawodu prawnika w dobie AI. Jednak specjaliści podkreślają, że sztuczna inteligencja będzie raczej narzędziem wspomagającym pracę prawników, niż ich konkurencją. Na całe szczęście tam, gdzie liczy się doświadczenie, intuicja, empatia i odpowiedzialność za strategiczne decyzje, ludzie – a w tym przypadku prawnicy, pozostają niezastąpieni.​

Co więcej, rozwój AI może prowadzić do powstania nowych specjalizacji prawniczych, takich jak prawo sztucznej inteligencji czy doradztwo w zakresie zgodności z AI Act. Prawnicy stają się więc ekspertami w obszarze regulacji dotyczących AI, doradzając firmom w zakresie zgodności ich systemów sztucznej inteligencji z obowiązującymi przepisami. Kluczem do sukcesu jest świadome i odpowiedzialne podejście do technologii, czyli wykorzystanie jej potencjału przy jednoczesnym zachowaniu najwyższych standardów etycznych i zawodowych.

Raz jeszcze warto podkreślić, że AI nie zmienia fundamentów zawodu prawnika, lecz dostarcza narzędzi pozwalających pracować efektywniej, precyzyjniej i z większą wartością dla Klientów.​