Wykaz skrótów 13
Słowo wstępne 15
Wprowadzenie 25
1. Podstawowe pojęcia związane z materialnym ujęciem przestępstwa w polskich ustawach karnych 252. Geneza wprowadzenia materialnego ujęcia przestępstwa do ustawodawstwa karnego PRL 293. Zmiany wprowadzone w materialnym określeniu przestępstwa w Konstytucji RP i kodeksie karnym 36
CZĘŚĆ IW poszukiwaniu definicji społecznej treści przestępstwa
Pojęcie społecznej szkodliwości a definicja przestępstwa 45
Wstęp 47
Rozdział ISpołeczna szkodliwość (społeczne niebezpieczeństwo) jako termin opisowy 49
1. Próby dekodowania definicji materialnej treści przestępstwa z semantycznego znaczenia w języku potocznym pojęć "społecznej szkodliwości" i "społecznego niebezpieczeństwa" 492. Krytyka przedstawionych koncepcji 533. Społeczne niebezpieczeństwo jako obiektywnie istniejące zjawisko społeczne (niezależne od oceny prawodawcy). Próby dekodowania definicji materialnej treści przestępstwa przez poszukiwanie cech zjawisk społecznie szkodliwych (niebezpiecznych) w języku socjologii 554. Krytyka przedstawionej koncepcji 625. Materialna a formalna definicja przestępstwa - zasada analogii 67
Rozdział IISpołeczna szkodliwość (społeczne niebezpieczeństwo) jako termin oceniający 72
1. Uwagi wstępne 722. Społeczna szkodliwość (społeczne niebezpieczeństwo) . jako ocena zrelatywizowana instrumentalnie 743. Społeczna szkodliwość (społeczne niebezpieczeństwa) jako ocena zrelatywizowana systemowo w oparciu o pozaprawny system aksjologiczny. Prawo karne a moralność 753.1. Zagadnienia wstępne 753.2. Koncepcja tzw. neutralności moralnej prawa 793.3. Próba relatywizacji systemowej 884. Pojęcie społecznej szkodliwości - stanowisko własne 944.1. Uwagi wprowadzające 944.2. Dobro prawne jako podstawa definicji pojęcia "społecznej szkodliwości" 984.3. Koncepcja norm sprzężonych a zasady państwa prawnego i społeczna treść przestępstwa 1024.4. Konstytucja RP a materialne ujęcie definicji przestępstwa 1034.5. Artykuł 31 ust. 3 Konstytucji RP a materialne ujęcie przestępstwa 1074.6. Ocena stopnia społecznej szkodliwości na płaszczyźnie stanowienia prawa - pytanie o kwantyfikatory 1144.7. Pojęcie karygodności na płaszczyźnie stanowienia prawa 116
Rozdział IIIMaterialne ujęcie definicji przestępstwa w okresie zmiany ustroju. Ułomności: chlubić się czy przezwyciężać? 119
1. Uwagi wstępne 1192. Zmiana systemu aksjologicznego a ocena stopnia społecznej szkodliwości 1223. Zmiana stosunków społecznych a ocena stopnia społecznej szkodliwości 1294. Zmiana systemu aksjologicznego i zasada lex poenali retro non agit a materialne ujęcie przestępstwa 1315. Upływ czasu a materialne ujęcie przestępstwa 133
Rozdział IVO dwóch znaczeniach społecznej szkodliwości - z problematyki pogranicza płaszczyzny stanowienia i stosowania prawa 136
1. Artykuł 1 § 1 oraz § 2 k.k. a art. 1 § 1 d.k.k. 1362. Przedstawienie problemów teoretycznych towarzyszących nieostremu oddzieleniu płaszczyzny stanowienia i stosowania prawa w kontekście oceny stopnia społecznego niebezpieczeństwa przed wejściem w życie kodeksu karnego z 1997 r. 1402.1. "Czy zbrodnię można uznać za bagatelkę?" Koncepcja W. Woltera dotycząca zastosowania i wzajemnych związków art. 26 i 27 d.k.k. 1402.2. Wypadek mniejszej wagi a materialne ujęcie przestępstwa 1462.3. Prywatnoskargowy tryb ścigania a materialne ujęcie przestępstwa 1512.4. Przestępstwo a wykroczenie: kryterium deliminacji a materialne ujęcie przestępstwa 1552.4.1. Społeczna treść przestępstwa i wykroczenia: różnica ilościowa czy jakościowa? 1552.4.2. Czy karygodność to element struktury jedynie czynu przestępnego? Model struktury i społeczna treść wykroczenia, przewinienia dyscyplinarnego i deliktu administracyjnego 1632.4.3. Społeczna treść tzw. typów przepołowionych 1683. Materialne określenie przestępstwa na płaszczyźnie generalno-abstrakcyjnej: uwagi końcowe 172
CZĘŚĆ IIKarygodność jako element struktury przestępstwa 175
Wstęp 177
Rozdział ISpołeczna treść czynów prawnokarnie irrelewantnych, okoliczności wyłączających bezprawność i czynów o znikomym stopniu szkodliwości społecznej 185
1. Uwagi wstępne 1852. Przedstawienie poglądów doktryny i ich krytyka 1863. Stanowisko stworzone w oparciu o przyjętą w opracowaniu strukturę przestępstwa 2033.1. Wprowadzenie 2033.2. Społeczna treść zachowań "formalnie bezprawnych - realizujących pozornie znamiona typu" 2073.3. Rodzaj i stopień naruszonych reguł ostrożności (reguł postępowania z dobrem) jako jeden z faktorów wpływających na ocenę stopnia społecznej szkodliwości czynu (art. 115 § 2 k.k.) 2103.4. Społeczna treść zachowań podjętych w warunkach "ryzyka dnia codziennego" 2143.5. Społeczna treść okoliczności wyłączających bezprawność 2223.6. Społeczna treść kontratypów pozaustawowych 2253.7. Charakter i społeczna treść czynów zabronionych o znikomym stopniu społecznej szkodliwości 2283.8. Społeczna treść przestępstw niesprowadzających zagrożenia dla dobra prawnego 2293.8.1 Wprowadzenie 2293.8.2. Społeczna treść przestępstw abstrakcyjnego narażenia na niebezpieczeństwo 2303.8.3. Społeczna treść postaci stadialnych przestępstwa: usiłowanie nieudolne i bezwzględnie nieudolne 233
Rozdział IIMaterialne ujęcie przestępstwa a zagadnienie winy: czysta normatywna teoria winy i praktyczne konsekwencje jej przyjęcia dla problematyki społecznej treści przestępstwa 236
1. Uwagi wstępne 2362. Obiektywistyczne, kompleksowe oraz całościowe ujęcie faktorów wyznaczających stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu 2403. "Kwadrat świadomości i woli" i inne problemy związane z brakiem oddzielenia pojęć społecznej szkodliwości i winy a kompleksowe ujęcie faktorów wyznaczających stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu 2444. Praktyczne konsekwencje ujęcia płaszczyzny winy jako elementu następującego po stwierdzeniu wystąpienia cechy karygodności czynu zabronionego 2475. Wina a stopień społecznej szkodliwości czynu na przykładzie art. 94 i 66 § 1 k.k. 249
Rozdział IIIFaktory wyznaczające stopień społecznej szkodliwości czynu 252
1. Próby odnalezienia obiektywnych mierników ilościowych stopnia społecznej szkodliwości czynu 2522. Relacje między faktorami społecznej szkodliwości czynu. Zależność między elementem przedmiotowym a podmiotowym w aspekcie ich stopniowania 2543. Recydywa a stopień społecznej szkodliwości czynu 2564. Nagminność a stopień społecznej szkodliwości czynu 2575. Upływ czasu a stopień społecznej szkodliwości czynu 2586. Chuligański charakter występku a stopień społecznej szkodliwości czynu 2597. Konstytucja RP i kodeks karny z 1997 r. a ocena stopnia społecznej szkodliwości czynu 2617.1.Wprowadzenie 2617.2. Katalog artykułu 115 § 2 k.k.: de lege lata i de lege ferenda 2637.3. Katalog okoliczności z art. 115 § 2 k.k. - charakter otwarty czy zamknięty? Relacje między pojęciami "stopnia społecznej szkodliwości czynu" i "karygodności": w ramach czynów realizujących znamiona tego samego typu oraz różnych typów czynów zabronionych 270
Rozdział IVUwagi dotyczące wpływu rozpracowania teoretycznego instytucji na praktykę wymiaru sprawiedliwości 276
Podsumowanie 288
Orzecznictwo 297
Bibliografia 307