Wykaz skrótów
str. 19

Wstęp
str. 21

CZĘŚĆ PIERWSZA
Podstawowe pojęcia, źródła i systemy prawa lotniczego

ROZDZIAŁ 1. Przedmiot, ogólna charakterystyka i rozwój prawa lotniczego
str. 23

1. Pojęcie i zakres przedmiotowy
str. 23
2. Ewolucja prawa lotniczego i nauki tego prawa
str. 26
3. Struktura prawa lotniczego
str. 31

ROZDZIAŁ 2. Powszechnie przyjęte zasady prawa międzynarodowego
str. 33

1. Zwierzchnictwo państwa w terytorialnej przestrzeni powietrznej i wolność żeglugi w przestrzeni pozaterytorialnej
str. 34
1.1. Koncepcja i międzynarodowe uznanie
str. 34
1.2. Granice terytorialnej przestrzeni powietrznej
str. 35
1.3. Uprawnienia państwa z tytułu zwierzchnictwa powietrznego
str. 37
1.4. Obowiązki i odpowiedzialność państwa z tytułu zwierzchnictwa powietrznego
str. 37
1.5. Niezrealizowany postulat pełnej wolności - "otwartego nieba"
str. 38
1.6. Restryktywny charakter tzw. wolności lotniczych
str. 39
1.7. Wolność lotów w międzynarodowej przestrzeni powietrznej
str. 40
2. Przynależność państwowa statków powietrznych
str. 40
2.1. Szczególny status prawny statków powietrznych
str. 40
2.2. Powszechne uznanie przynależności państwowej statków powietrznych
str. 41
2.3. Rozróżnienie statków powietrznych cywilnych i państwowych
str. 42
2.4. Ewolucja statusu prawnego statków powietrznych
str. 43
3. Postępowanie w razie bezprawnego użycia statków powietrznych
str. 43
4. Inne zasady i praktyki niestanowiące zwyczajowego prawa lotniczego
str. 45

ROZDZIAŁ 3. System Chicagowski i Organizacja Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego
str. 46

1. Konwencja, układy i inne dokumenty Konferencji Chicagowskiej z 1944 roku
str. 46
2. Ogólne zasady Konwencji Chicagowskiej - bez wolności lotniczych
str. 48
2.1. Potwierdzenie i realizacja suwerenności powietrznej państw
str. 48
2.2. Potwierdzenie i realizacja zasady przynależności państwowej statków powietrznych
str. 49
2.3. Zobowiązania do zwiększania efektywności i bezpieczeństwa lotnictwa
str. 50
2.4. Zobowiązania do niedyskryminacji między stronami konwencji
str. 51
2.5. Ogólne postanowienia dotyczące międzynarodowego transportu lotniczego
str. 52
2.6. Nadużycie lotnictwa cywilnego i dozwolone środki przymusu
str. 52
2.7. Załatwianie sporów i sankcje
str. 52
2.8. Wojna i stan wyjątkowy
str. 53
2.9. Zastosowanie zasad konwencji według dodatkowych układów
str. 53
3. System chicagowskich wolności lotniczych
str. 53
3.1. Służby powietrzne regularne i nieregularne
str. 53
3.2. Wolności lotnicze chicagowskie i dodatkowo wyodrębniane
str. 54
3.3. Zróżnicowany status prawny służb i wolności lotniczych w Systemie Chicagowskim
str. 55
4. Załączniki do Konwencji Chicagowskiej
str. 56
5. Organizacja Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego
str. 57
5.1. Cele organizacji
str. 57
5.2. Struktura i funkcje głównych organów
str. 58
5.3. Status prawny organizacji wyspecjalizowanej ONZ
str. 59
5.4. Poważne osiągnięcia poza sferą ekonomiczną
str. 59
5.5. Ograniczona i "miękka" regulacja ekonomiczna
str. 60

ROZDZIAŁ 4. System Warszawski i Warszawsko-Montrealski
str. 62

1. Cele Konwencji Warszawskiej leżącej u podstaw systemu
str. 63
1.1. Cel podstawowy: ujednolicenie prawa z uwzględnieniem interesów stron
str. 63
1.2. Ochrona klientów przewoźnika lotniczego
str. 63
1.3. Ochrona rozwijającego się transportu lotniczego
str. 64
1.4. Nowe problemy wymagające nowych rozwiązań
str. 64
2. Ewolucja Systemu Warszawskiego i podstawowa treść kolejnych aktów
str. 65
2.1. Konwencja Warszawska z 1929 roku - najważniejsze postanowienia
str. 65
2.2. Protokół Haski z 1955 roku
str. 66
2.3. Konwencja Guadalajarska z 1961 roku
str. 67
2.4. Protokół Guatemalski z 1971 roku
str. 67
2.5. Protokoły Montrealskie z 1975 roku
str. 68
2.6. Prawa i akty państwowe uzupełniające System Warszawski
str. 69
2.7. Zobowiązania przewoźników uzupełniające System Warszawski
str. 72
3. Zakres stosowania aktów Systemu Warszawskiego i dezintegracja systemu
str. 73
3.1. Przewóz międzynarodowy podlegający Konwencji Warszawskiej
str. 73
3.2. Przewozy niekonwencyjne i zagadnienia nieunormowane w Konwencji Warszawskiej
str. 74
3.3. Zmiany w zakresie stosowania Konwencji Warszawskiej wynikające z Protokołu Haskiego i Konwencji Guadalajarskiej
str. 76
3.4. Różne reżymy prawne w ramach Systemu Warszawskiego
str. 77
4. Problem modernizacji i konsolidacji Systemu Warszawskiego
str. 79
4.1. Ogólnie uznane potrzeby i główny problem sporny: limit odszkodowań za szkody osobowe
str. 79
4.2. Wewnętrznoprawne i społeczne aspekty problemu
str. 80
4.3. Aspekty międzynarodowe
str. 81
5. Konwencja Montrealska z 1999 roku
str. 82
5.1. Prace nad nową konwencją i konferencja montrealska
str. 82
5.2. Konwencja Montrealska - kontynuacja Systemu Warszawskiego
str. 84
5.3. Zmiany w zasadach odpowiedzialności przewoźnika za szkody osobowe
str. 85
5.4. Piąta jurysdykcja w sprawach szkód osobowych
str. 87
5.5. Inne zmiany
str. 88
6. Ogólna ocena i perspektywy Systemu Warszawsko-Montrealskiego
str. 88

ROZDZIAŁ 5. System Rzymsko-Montrealski
str. 90

1. Konwencje rzymskie z lat 1933 i 1952 o szkodach na powierzchni ziemi
str. 90
2. Konwencje Montrealskie z 2009 r. o szkodach wyrządzonych osobom trzecim
str. 92
2.1. Nowe potrzeby, dwie konwencje i ich wspólne postanowienia
str. 92
2.2. Konwencja obejmująca przypadki bezprawnej ingerencji
str. 93

ROZDZIAŁ 6. System tokijsko-hasko-montrealsko-pekiński
str. 95

1. Konwencja Tokijska z 1963 roku
str. 95
2. Konwencja Haska z 1970 roku
str. 96
3. Konwencja Montrealska z 1971 roku z Protokołem z 1988 roku
str. 97
4. Wyniki Konferencji Pekińskiej z 2010 r. Zmiana Konwencji Haskiej i Konwencja Pekińska
str. 98
4.1. Protokół Pekiński zmieniający Konwencję Haską
str. 98
4.2. Konwencja Pekińska
str. 99

ROZDZIAŁ 7. Układ Ogólny w Sprawie Handlu Usługami
str. 100

1. Włączenie usług w struktury GATT
str. 100
2. Główne zasady i mechanizmy układu GATS
str. 101
2.1. Przedmiot układu
str. 101
2.2. Klauzula największego uprzywilejowania (KNU) i inne zobowiązania ogólne
str. 101
2.3. Szczegółowe zobowiązania narodowe
str. 102
2.4. Stopniowa liberalizacja
str. 103
2.5. Postanowienia instytucjonalne
str. 103
2.6. Postanowienia końcowe
str. 104
3. Załącznik dotyczący odstępstw od KNU
str. 104
4. Załącznik dotyczący usług transportu lotniczego - bez praw przewozowych
str. 104
5. Wstępne listy narodowych zobowiązań i wyłączenia KNU
str. 106
6. Wstępna ocena
str. 106
7. Prace nad rozszerzeniem zakresu stosowania GATS w transporcie lotniczym
str. 107

ROZDZIAŁ 8. Umowy wielostronne o znaczeniu historycznym lub partykularnym
str. 108

1. Umowy o zamierzonym zasięgu ponadregionalnym
str. 108
1.1. Konwencje o historycznym znaczeniu: paryska, madrycka i hawańska
str. 108
1.2. Konwencje niewprowadzone w życie
str. 108
1.3. Konwencja Rzymska z 1933 r. o zwolnieniu statków powietrznych od zajęcia
str. 109
1.4. Konwencja Genewska z 1948 r. o prawach na statkach powietrznych
str. 109
1.5. Konwencja Montrealska z 1991 r. o oznaczaniu środków wybuchowych
str. 110
1.6. Konwencja Kapsztadzka z 2001 r. z protokołem lotniczym
str. 110
1.7. Inne konwencje częściowo dotyczące lotnictwa cywilnego
str. 110
2. Umowy i organizacje regionalne - przegląd ogólny
str. 111
2.1. Tendencje do tworzenia układów regionalnych w dziedzinie lotnictwa
str. 111
2.2. Ważniejsze układy regionalne poza Europą
str. 111
2.2.1. Afryka
str. 111
2.2.2. Ameryka Łacińska
str. 112
2.2.3. Państwa arabskie
str. 112
2.2.4. Historia porozumień lotniczych RWPG
str. 113
2.3. Układy europejskie - wielotorowy rozwój umów i instytucji
str. 114
2.3.1. Europejska Komisja Lotnictwa Cywilnego
str. 115
2.3.2. Eurocontrol - współpraca w zakresie ruchu lotniczego
str. 116
2.3.3. Zrzeszenie Władz Lotniczych (JAA)
str. 116
2.3.4. Unia Europejska - ogólnie
str. 117

ROZDZIAŁ 9. Prawo Unii Europejskiej
str. 118

1. Ogólna charakterystyka
str. 118
2. Prawo traktatowe i pochodne - lotnicze acquis communautaire
str. 120
3. Trzy kolejne pakiety aktów liberalizacyjnych
str. 122
4. Scalone podstawowe przepisy liberalizujące wspólnotowy transport lotniczy
str. 124
4.1. Przepisy ogólne
str. 124
4.2. Licencje przewoźników lotniczych
str. 124
4.3. Dostęp do tras wewnątrz Wspólnoty
str. 126
4.4. Ustalanie taryf
str. 127
4.4. Przepisy końcowe
str. 128
5. Dodatkowe warunki liberalizacji rynku
str. 128
5.1. Przydział czasów operacji w portach lotniczych
str. 128
5.2. Obsługa naziemna
str. 129
5.3. Skomputeryzowane systemy rezerwacyjne
str. 132
5.4. Zastosowanie wspólnotowego prawa konkurencji w transporcie lotniczym . 133
6. Inne przepisy wspólnotowe dotyczące lotnictwa
str. 134
6.1. Harmonizacja przepisów technicznych i zwiększanie bezpieczeństwa lotów 134
6.2. Zarządzanie przestrzenią powietrzną
str. 135
6.3. Badanie wypadków lotniczych
str. 136
6.4. Personel lotniczy - uznawanie licencji i warunki pracy
str. 136
6.5. Ochrona środowiska
str. 137
6.6. Ochrona lotnictwa
str. 138
6.7. Odpowiedzialność przewoźników lotniczych za szkody osobowe
str. 138
6.8. Odpowiedzialność przewoźnika w razie nieprzewiezienia pasażera
str. 139
6.9. Ubezpieczenie odpowiedzialności
str. 141
6.10. Zastosowanie ogólnych przepisów o ochronie konsumenta
str. 143
6.11. Inne przepisy
str. 143
7. Problemy związane ze stosowaniem Traktatu w niektórych sprawach nieunormowanych prawem pochodnym
str. 143
8. Stosunki z państwami trzecimi i ekstraterytorialne stosowanie prawa unijnego
str. 144
8.1. Zagadnienia ogólne
str. 144
8.2. Dążenie do koordynacji działań
str. 146
8.3. Przykłady wcześniejszych umów z państwami spoza Wspólnoty
str. 148
8.4. Umowa UE-USA z 2007 r
str. 149

ROZDZIAŁ 10. Dwustronne międzynarodowe umowy lotnicze
str. 151

1. Ogólna charakterystyka
str. 151
1.1. Rodzaje dwustronnych umów lotniczych
str. 151
1.2. Umowy o służbach powietrznych - komunikacji lotniczej
str. 152
2. Wzorcowe i typowe klauzule umów o komunikacji lotniczej
str. 153
2.1. Wzór chicagowski
str. 153
2.2. Wzór sztrasburski
str. 154
2.3. Różne klauzule wzorcowe i zbiory klauzul typowych
str. 154
3. Praktyka państw i ważniejsze typy umów o komunikacji lotniczej
str. 155
4. Dwustronne umowy o komunikacji lotniczej zawierane przez Polskę
str. 157
4.1. Ogólna charakterystyka i ewolucja
str. 157
4.2. Wzorce stosowane przez władze polskie
str. 160
5. Ocena dwustronnych umów o komunikacji lotniczej i nowe tendencje
str. 160

ROZDZIAŁ 11. Prawa wewnętrzne - polskie prawo lotnicze
str. 162

1. Wprowadzenie
str. 162
2. Historia polskiego prawa lotniczego
str. 162
3. Podstawowe cele realizowane przez nowe prawo
str. 163
3.1. Uwzględnienie nowych konwencji lotniczych i przepisów ICAO
str. 163
3.2. Dostosowanie prawa lotniczego do potrzeb integracji europejskiej
str. 164
3.3. Określenie trybu wdrażania umów i przepisów międzynarodowych
str. 165
3.4. Regulowana wolność wykonywania międzynarodowych lotów i przewozów lotniczych przez obce statki powietrzne i obcych przewoźników
str. 166
3.5. Wolność korzystania z polskiej przestrzeni powietrznej z zachowaniem ograniczeń ustanowionych przez prawo
str. 167
3.6. Liberalizacja lotniczej działalności gospodarczej w kraju
str. 168
3.7. Nowe uregulowania dotyczące lotnisk, lądowisk i lotniczych urządzeń naziemnych
str. 169
3.8. Przejściowe rozwiązania dotyczące organizacji zarządzania ruchem lotniczym
str. 170
3.9. Przewozy lotnicze i odpowiedzialność przewoźnika - według reguł międzynarodowych zamiast stosowanych w przewozie naziemnym
str. 171
3.10. Ochrona konkurencji oraz interesów konsumentów i osób trzecich
str. 172
3.11. Ochrona środowiska przed zagrożeniami ze strony lotnictwa
str. 172
3.12. Ochrona przed aktami bezprawnymi i uzupełnienie przepisów karnych
str. 173
3.13. Inne zmiany związane z rozwojem techniki i nowych form operacji lotniczych
str. 173
3.14. Reforma administracji i umocnienie nadzoru państwowego nad zdecentralizowanym i zliberalizowanym lotnictwem cywilnym
str. 174
3.15. Niezmienione w zasadzie normy kolizyjne
str. 176
4. Wstępne oceny nowego polskiego prawa lotniczego
str. 176
5. Zasadnicze zmiany i uzupełnienia ustawy z 2002 r
str. 177
5.1. Zmiany związane z wdrażaniem prawa wspólnotowego
str. 177
5.2. Inne zmiany - w tym jedna niezgodna z Konstytucją RP
str. 179

ROZDZIAŁ 12. Organizacje, porozumienia i przepisy pozarządowe
str. 180

1. Zrzeszenie Międzynarodowego Transportu Lotniczego - IATA
str. 180
1.1. Status prawny i organizacja
str. 180
1.2. Konferencje Przewozowe
str. 181
1.3. Rządowe uznanie i ograniczenia regulacyjnych funkcji IATA
str. 183
2. Porozumienia przewoźników lotniczych
str. 186
2.1. Porozumienia nakazane przez prawo
str. 186
2.2. Porozumienia zakazane i objęte ograniczeniami
str. 188
2.3. Porozumienia dozwolone
str. 189
3. Regulaminy przewoźników lotniczych
str. 190

ROZDZIAŁ 13. Problemy właściwości prawa i jurysdykcji w dziedzinie lotnictwa
str. 192

1. Właściwość prawa i jurysdykcji państw w świetle prawa międzynarodowego
str. 192
1.1. Pojęcia ogólne
str. 192
1.2. Określenie właściwości prawa i władz w umowach międzynarodowych
str. 193
1.3. Problem rozgraniczenia, hierarchii lub uznania konkurujących kompetencji państw nieokreślonych umową międzynarodową
str. 195
1.4. Problem ekstraterytorialnego stosowania prawa
str. 197
1.5. Szczególne problemy kolizyjne w zakresie przewozu lotniczego
str. 197
2. Normy kolizyjne i kompetencyjne w polskim prawie lotniczym
str. 198
2.1. Zasady ogólne
str. 198
2.2. Szczególne normy kolizyjne w polskim prawie lotniczym
str. 198

CZĘŚĆ DRUGA
Prawo lotnicze w układzie przedmiotowym

Dział I. ŻEGLUGA POWIETRZNA
str. 201

ROZDZIAŁ 14. Ogólne pojęcia, zasady i warunki wykonywania żeglugi powietrznej
str. 201

1. Ogólne pojęcia
str. 201
1.1. Żegluga powietrzna w ścisłym znaczeniu jako przedmiot regulacji
str. 201
1.2. Zróżnicowane reżymy prawne
str. 202
2. Reżym prawny przestrzeni i zakres wolności żeglugi powietrznej
str. 203
2.1. Reżym prawny przestrzeni powietrznej
str. 203
2.2. Wolność żeglugi krajowej w zakresie nieograniczonym przez prawo
str. 204
2.3. Wolność żeglugi międzynarodowej - tylko w zakresie dozwolonym przez prawo
str. 204
2.4. Przestrzeń powietrzna kontrolowana i niekontrolowana
str. 205
3. Warunki wykonywania żeglugi powietrznej
str. 206
3.1. Wymagane zezwolenia na określone rodzaje lotów
str. 206
3.2. Wymagania dotyczące statków powietrznych, ich załóg, użytkowników i eksploatacji
str. 206
3.3. Szczególne zakazy i ograniczenia lotów
str. 210
3.4. Miejsca obowiązkowego lub dozwolonego lądowania i trasy przelotów
str. 211
3.5. Reguły ruchu lotniczego
str. 212
3.6. Polecenia organów państwowych i służb ruchu lotniczego
str. 215
3.7. Zakaz nadużywania lotnictwa cywilnego
str. 217