Utwór i twórca w prawie autorskim.,Ryszard Markiewicz

Wydanie: 1

Liczba stron: 484

Ilustrowany przewodnik, który pomoże w ocenie, czy określony wytwór jest utworem w rozumieniu prawa autorskiego oraz w jakim zakresie można z niego korzystać bez zgody uprawnionego podmiotu.

-10%

Utwór i twórca w prawie autorskim. Zilustrowane wątpliwości

Ryszard Markiewicz

Przeczytaj fragment Zobacz spis treści

Ilustrowany przewodnik, który pomoże w ocenie, czy określony wytwór jest utworem w rozumieniu prawa autorskiego oraz w jakim zakresie można z niego korzystać bez zgody uprawnionego podmiotu.

Wydanie: 1

Liczba stron: 484

Więcej informacji

Opis publikacji Fragment dla Ciebie Informacje Spis treści Autorzy Tagi Opinie

Opis publikacji

Publikacja to przewodnik po współczesnych polskich i europejskich regulacjach dotyczących utworu na gruncie prawa autorskiego i granic jego monopolizacji. Szczegółowo przedstawia treść autorskich praw osobistych i majątkowych. Jej wyjątkowość polega na wykorzystaniu obszernego materiału ilustracyjnego, który pomaga w zrozumieniu omawianych problemów oraz śledzeniu rozumowań z orzeczeń sądowych.

Z opracowania czytelnik dowie się:
• co jest utworem,
• które elementy utworu objęte są wyłącznością prawną,
• czy istnieje „współtwórczość” człowieka i AI,
• czy można zmieniać utwór bez zgody twórcy,
• gdzie szukać podstaw dla legalnego korzystania z utworu bez zgody podmiotu praw wyłącznych.

Podstawowym celem publikacji jest ułatwienie oceny, czy określony wytwór jest utworem w rozumieniu prawa a...

Podstawowym celem publikacji jest ułatwienie oceny, czy określony wytwór jest utworem w rozumieniu prawa autorskiego, a wobec odpowiedzi pozytywnej – w jakim zakresie można z niego korzystać bez zgody uprawnionego podmiotu.

Książka jest przeznaczona dla prawników praktyków – sędziów, radców prawnych, aplikantów – oraz studentów. Sposób przedstawienia zagadnień, a także bogaty materiał ilustracyjny sprawiają, że zainteresuje również twórców, dziennikarzy i osoby zajmujące się kulturą.

Opis publikacji aktualny na dzień: 2025-12-31

Zobacz spis treści

Rozwiń opis Zwiń opis

Fragment dla Ciebie

Nie możesz się zdecydować? Przeczytaj fragment publikacji!

Przeczytaj fragment

Informacje

Wydawnictwo: Wolters Kluwer Polska

Kraj produkcji: Polska

Producent: Wolters Kluwer Polska

Rok publikacji: 2026

Wydanie: 1

Liczba stron: 484

Rodzaj: Opracowanie

Okładka: twarda

Format: B5

Towar w kategorii: Prawo własności intelektualnej , Prawo autorskie

Wersja publikacji: Książka papier

ISBN: 978-83-8438-167-0

Kod towaru: KAM-7227 W01P01

Dane producenta: Wolters Kluwer Polska sp. z o.o. | Przyokopowa 33 | 01-208 | Warszawa | PL | pl-obsluga.profinfo@wolterskluwer.com | 801 04 45 45

Spis treści

...

Spis treści „UTWÓR I TWÓRCA W PRAWIE AUTORSKIM: Zilustrowane wątpliwości”
Zawartość	Nr strony

Wykaz skrótów	13

Wstęp	17

I Wprowadzenie	19
I.1 Krótkie streszczenie prawa autorskiego	21

Spis treści „UTWÓR I TWÓRCA W PRAWIE AUTORSKIM: Zilustrowane wątpliwości”
Zawartość	Nr strony

Wykaz skrótów	13

Wstęp	17

I Wprowadzenie	19
I.1 Krótkie streszczenie prawa autorskiego	21
I.2 Źródła prawa	23
I.3 Stosowanie prawa UE	25

II Przedmiot praw autorskich – utwór	29
II.1 Uwagi ogólne	31
II.2 Prawo UE	31
II.3 Konieczne cechy utworu	37
II.4 Twórca utworu – tylko człowiek	38
II.5 Ustalenie utworu	43
II.6 Działalność twórcza o indywidualnym charakterze	45
II.6.1 Uwagi ogólne	45
II.6.2 Pomysł i inne elementy utworu z art. 1 ust. 21 pr. aut.	52
II.7 Utwór – kontrowersje	63
II.7.1 Sens kryterium statystycznej jednorazowości	63
II.7.2 Efekt zaskoczenia	64
II.7.3 Twórczość równoległa	65
II.7.4 Rekonstrukcja utworu	71
II.7.5 Nadmiernie liberalne podejście do stwierdzania istnienia utworu w orzecznictwie sądowym	74
II.7.5.1 Orzeczenie „pociągowe”	74
II.7.5.2 Orzeczenie papieskie	78
II.7.5.3 Orzeczenie „krasnoludkowe”	79
II.7.5.4 Smok Wawelski	83
II.7.5.5 Wyrok zniczowy	84
II.7.5.6 Okładki książek	84
II.7.5.7 Uwagi końcowe – sugestie co do bardziej restryktywnego podejścia przy stwierdzaniu istnienia utworu	86
II.7.6 Interpretacje kontrowersyjne	87
II.7.6.1 Zrealizowany pomysł jako utwór	87
II.7.6.2 Nowość obiektywna jako przesłanka istnienia indywidualnego charakteru utworu	91
II.7.7 Stwierdzenie istnienia utworu: element ustaleń faktycznych czy oceny prawnej?	93
II.8 Dopowiedzenia	95
II.8.1 Wytwory sztucznej inteligencji – współtworzone przez człowieka	95
II.8.2 Utwór i szaleństwa bananowe	106
II.8.3 Beksiński i AI	111
II.9 Poszczególne rodzaje utworów i ich elementy	115
II.9.1 Uwagi ogólne	115
II.9.2 Utwory piśmiennicze	118
II.9.3 Utwory plastyczne	124
II.9.4 Wzory przemysłowe	129
II.9.5 Fotografa	139
II.9.6 Bazy danych	148
II.9.7 Architektura	149
II.9.8 Dzieło techniczne	154
II.9.9 Programy komputerowe	157
II.10 Wyłączenia spod ochrony autorskiej	159
II.11 Dopowiedzenia	164
II.11.1 Elementy chronione w utworze – praktyka	164
II.11.2 Buty i sandały a prawo autorskie	168
II.11.3 Stwierdzanie istnienia utworu. Kontrowersyjne oceny i sugestie	178
II.11.3.1 Nieweryfikowalność autorskoprawnej przesłanki istnienia utworu szansą racjonalnego kształtowania zakresu ochrony autorskiej	178
II.11.3.2 Między „całościowym wrażeniem” a „odzwierciedleniem osobowości twórcy”	180
II.11.3.3 Sztuczna inteligencja a przesłanka „odzwierciedlenia osobowości twórcy”	182
II.12 Prawne kategorie utworów	183
II.12.1 Dzieło zależne, dzieło z zapożyczeniami i inspirowane	183
II.12.2 Utwory wyodrębniane ze względu na ich autorstwo	190
II.12.2.1 Uwagi wstępne	190
II.12.2.2 Utwory połączone	190
II.12.2.3 Utwory współautorskie	191
II.12.2.3.1 Uwagi ogólne	191
II.12.2.3.2 Zagadnienia szczególne	196

III Powstanie i czas trwania ochrony autorskiej. Terytorializm, formalności. Monizm i dualizm	201
III.1 Uwagi ogólne	203
III.2 Powstanie ochrony	205
III.3 Autorskie prawa osobiste – czas ochrony	206
III.4 Autorskie prawa majątkowe – czas ochrony	206
III.4.1 Uwagi ogólne	206
III.4.2 Czas ochrony utworów w Polsce	207
III.4.3 Nietypowe postacie przedłużania ochrony autorskiej	210
III.4.3.1 Prawo do pierwszych wydań	210
III.4.3.2 Kodeks dóbr kultury i krajobrazu Republiki Włoskiej	213
III.4.3.3 Piotruś Pan J.M. Barriego	217

IV Podmiot praw autorskich	219
IV.1 Autorskie prawa osobiste	221
IV.2 Autorskie prawa majątkowe	222
IV.2.1 Uwagi ogólne	222
IV.2.2 „Pracownicze” utwory	223
IV.2.2.1 „Standardowe” utwory pracownicze	223
IV.2.2.2 Pracownicze utwory naukowe	225
IV.2.2.3 Pracownicze programy komputerowe	227
IV.2.2.4 Utwory „studenckie”	227

V Autorskie dobra osobiste	229
V.1 Uwagi ogólne	231
V.2 Zagadnienia szczególne	232
V.2.1 Relacja do dóbr osobistych prawa powszechnego	232
V.2.2 Więź twórcy z utworem	233
V.2.3 Dozwolony użytek jako normatywna podstawa ograniczenia ochrony autorskich dóbr osobistych	234
V.2.4 Autorskie dobra osobiste wobec nietwórczych elementów utworu	236
V.2.5 Zasada proporcjonalności a ochrona autorskich dóbr osobistych	238
V.3 Prawo do autorstwa	240
V.3.1 Uwagi ogólne	240
V.3.2 Plagiat	242
V.4 Prawo do integralności i rzetelnego wykorzystania utworu	249
V.4.1 Prawo do integralności	249
V.4.2 Prawo do rzetelnego wykorzystania utworu	261
V.4.3 Prawo do integralności a dzieło zależne i z zapożyczeniami	264
V.4.4 Eksploatacja elementów utworu niespełniających przesłanki osobistej twórczości	268
V.5 Prawo decydowania o pierwszym udostępnieniu utworu	271
V.6 Inne autorskie prawa osobiste	273
V.6.1 Prawo do nadzoru nad sposobem korzystania z utworu	273
V.6.2 Prawo do odstąpienia od umowy lub do jej wypowiedzenia ze względu na istotne interesy twórcze	275
V.6.3 Prawo dostępu do utworu	276

VI Autorskie prawa majątkowe	277
VI.1 Uwagi ogólne	279
VI.2 Korzystanie z utworu	279
VI.2.1 Uwagi ogólne	279
VI.2.2 Prawo do reprodukcji utworu (utrwalanie i zwielokrotnianie)	281
VI.2.2.1 Uwagi ogólne	281
VI.2.2.2 Reprodukcja utworu przez AI	286
VI.2.3 Prawo do dystrybucji (obrót oryginałem lub egzemplarzem)	289
VI.2.3.1 Uwagi ogólne	289
VI.2.3.2 Działania poprzedzające dystrybucję egzemplarzy utworu	291
VI.2.3.3 Wyczerpanie prawa	291
VI.2.3.3.1 Uwagi ogólne	291
VI.2.3.3.2 Wyczerpanie prawa wobec udostępnienia utworu on-line	296
VI.2.3.3.3 Ograniczenia umowne zbywcy egzemplarza programu komputerowego a wyczerpanie prawa	298
VI.2.3.3.4 Wyczerpanie prawa w UE, gdy prawa autorskie do tego samego utworu przysługują różnym podmiotom	298
VI.2.4 Rozpowszechnianie w inny sposób niż przez obrót egzemplarzem dzieła	299
VI.2.4.1 Uwagi ogólne	299
VI.2.4.2 Publiczne udostępnianie utworu	300
VI.2.4.2.1 Publiczne udostępnienie utworu w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości	300
VI.2.4.2.2 Hosting „zwykły”	301
VI.2.4.2.3 Hosting „kwalifikowany”	304
VI.2.4.2.4 Linkowanie	305
VI.2.4.2.5 Odpowiedzialność za wyszukiwarki w sieciach peer-to-peer	305
VI.2.4.2.6 Podmiot odpowiedzialny za korzystanie z wytworów AI, w których bezprawnie wykorzystano cudze utwory	307
VI.2.4.2.7 Stosowanie w polskim prawie unijnych ocen w sprawie publicznego udostępniania utworów	307
VI.3 Prawo do wynagrodzenia	310
VI.4 Droit de suite	314
VI.5 „Prawo” do rozporządzania utworem	316
VI.6 Ochrona przed usuwaniem zabezpieczeń	317

VII Dozwolony użytek	319
VII.1 Uwagi ogólne	321
VII.2 Test trójstopniowy z dyrektywy 2001/29/WE i art. 35 pr. aut.	325
VII.3 Wymienienie imienia i nazwiska twórcy oraz źródła	328
VII.4 Uprzednie rozpowszechnienie utworu	329
VII.5 Wynagrodzenie twórcy	330
VII.6 Legalność źródła dostępu do utworu	332
VII.7 Dopowiedzenia – dozwolony użytek i AI	333
VII.8 Postacie dozwolonego użytku	340
VII.8.1 Dozwolony użytek osobisty	340
VII.8.2 Cytat	344
VII.8.2.1 Uwagi ogólne	344
VII.8.2.2 Czy tylko „dosłowny” cytat?	351
VII.8.2.3 Przykłady rzeczywistych i możliwych sporów sądowych	353
VII.8.3 Parodia	360
VII.8.3.1 Uwagi ogólne	360
VII.8.3.2 Oceny w świetle orzeczenia w sprawie Deckmyn	362
VII.8.3.3 Dalsze wątpliwości w sprawie parodii	372
VII.8.4 Pastisz	376
VII.8.5 Karykatura	382
VII.8.6 Niezamierzone włączenie utworu do innego utworu	383
VII.8.7 Dopowiedzenia: pastisz, parodia, cytat i prawo panoramy	386
VII.8.7.1 Spętany Eros Igora Mitoraja i prawo panoramy	386
VII.8.7.1.1 Uwagi ogólne	386
VII.8.7.1.2 Problemy z brakiem ujednoliconej regulacji w krajach UE	387
VII.8.7.1.3 „Miejsce dostępu” do utworu	388
VII.8.7.1.4 Wystawienie na stałe w miejscu publicznym	390
VII.8.7.1.5 Sposób eksploatacji	392
VII.8.7.1.6 Inne postacie dozwolonego użytku legalizujące eksploatację utworu podobną do objętej prawem panoramy	394
VII.8.7.2 Fotele: utwór, pastisz, parodia, cytat?	395
VII.8.7.3 Guernica Pabla Picassa i dozwolony użytek	399
VII.8.7.4 Ja Potockiej i prawo autorskie	405
VII.8.7.5 Problem z plakatem wyborczym	407
VII.8.7.6 Przyporządkowanie eksploatacji utworu określonej postaci dozwolonego użytku	409
VII.8.7.7 Parodia, pastisz i cytat w tabeli	413
VII.8.8 Przedruk	414
VII.8.9 Licencja dla zilustrowania treści przekazywanych w celach dydaktycznych lub w celu prowadzenia badań naukowych	416
VII.8.10 „Licencja dla bibliotek”	418
VII.8.11 Publiczne odtwarzanie programu radiowego lub telewizyjnego	422
VII.8.12 Dzieła osierocone	423
VII.8.13 Utwory niedostępne w handlu	425
VII.8.14 Licencja z art. 231 pr. aut.	426
VII.8.15 Eksploracja tekstów i danych	428
VII.8.15.1 Uwagi ogólne	428
VII.8.15.2 Trenowanie AI w UE	431
VII.8.16 Licencja dla osób niepełnosprawnych	437
VII.8.17 Inne postacie licencji	438
VII.9 Dopowiedzenia – poza dozwolonym użytkiem	440
VII.9.1 Uwagi ogólne	440
VII.9.2 Niemieckie orzeczenia o fototapetach	442
VII.9.3 Wnioski	444

VIII Autorskie prawa majątkowe do programu komputerowego	447
VIII.1 Uwagi ogólne	449
VIII.2 Status gier komputerowych i multimediów oraz ich ochrona autorska	451

IX Zamiast zakończenia – zwichnięcie zawodowe, czyli o prawnoautorskich problemach z mozaiką w parku	455

Bibliografia	465

O autorze	481

Rozwiń spis treści Zwiń spis treści

Autorzy

Ryszard Markiewicz

Ryszard Markiewicz – profesor nauk prawnych, były wieloletni kierownik Katedry Prawa Własności Intelektualnej na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego; autor wielu prac naukowych z zakresu prawa autorskiego, w tym: Dzieło literackie i jego twórca (1984), Ochrona prac naukowych (1990), Ilustrowane prawo autorskie (2018), Prawo autorskie na jednolitym rynku cyfrowym (2021), Ustawy autorskie. Komentarze, t. I i II (redakcja, 2021), Zabawy z prawem autorskim dawne i nowe (2022), Zasada proporcjonalności w prawie autorskim w Unii Europejskiej (2023), oraz wspólnie z Januszem Bartą: Główne problemy prawa komputerowego (1993), Internet a prawo (1998), Ustawa o ochronie baz danych. Komentarz (2002), Prawo mediów (redakcja wspólnie z A. Matlakiem i współautorstwo, 2005), Telewizja interaktywna a prawo autorskie (2007), Media a dobra osobiste (redakcja i współautorstwo, 2009), Prawo autorskie i prawa pokrewne. Komentarz (redakcja i współautorstwo, wyd. 5, 2011), Ochrona danych osobowych. Komentarz (wyd. 6, 2015 – wspólnie z P. Fajgielskim), Prawo autorskie (wyd. 4, 2016), Prawo autorskie i prawa pokrewne. Wprowadzenie (wyd. 10, 2024). Jest radcą prawnym – wspólnikiem w Kancelarii Markiewicz, Sroczyński, Mioduszewski.