| Zawartość | Nr strony |
|---|
| | |
| Wykaz skrótów | 17 |
| | |
| Wstęp | 19 |
| | |
| Rozdział 1. Kontakty dziecka z osobami bliskimi – zasady, filozofia, regulacje prawne | 25 |
| 1. Budowanie więzi wymaga kontaktów | 25 |
| 2. Prawo do kontaktów z dzieckiem w prawie międzynarodowym | 26 |
| 3. Prawo do kontaktów z dzieckiem w prawie krajowym | 29 |
| 4. Kto z kim, czyli osoby dramatu | 31 |
| 5. Jak uregulować kontakty z dzieckiem | 31 |
| 6. Gdy dziecko przebywa u opiekuna lub w pieczy zastępczej | 35 |
| 7. Przedmiot sprawy o kontakty | 36 |
| 8. Inicjatywa sądu | 37 |
| 9. Ustalenie kontaktów z dzieckiem | 38 |
| 10. Ograniczenie kontaktów z dzieckiem | 39 |
| 11. Zakaz kontaktów z dzieckiem | 41 |
| 12. Forma kontaktów | 43 |
| 13. Działania naprawcze | 45 |
| 14. „Odrabianie” zaległych kontaktów | 46 |
| 15. Logistyka kontaktów – kto przywozi, kto odwozi | 48 |
| 16. Skąd odbierać, dokąd odwozić? | 49 |
| 17. Kto odbiera dziecko na kontakty, kto się nim opiekuje podczas kontaktów? | 50 |
| 18. Ta wredna konkubina, ten znienawidzony nowy partner matki | 52 |
| 19. Wyjazdy za granicę podczas kontaktów | 53 |
| 20. Na marginesie – kontakty z innymi osobami niż dziecko | 54 |
| Rozdział 2. Kontakty dziecka z rodzicem | 55 |
| 1. Kontakty dziecko–rodzic – prawo i obowiązek | 55 |
| 2. Prawo rodzica do kontaktów z dzieckiem jako dobro osobiste | 56 |
| 3. Kontakty z dzieckiem a władza rodzicielska | 56 |
| 4. Jak uregulować kontakty rodzica z dzieckiem? | 57 |
| 5. Kto może zainicjować sprawę o uregulowanie kontaktów rodzica z dzieckiem? | 58 |
| 6. Cienka granica między kontaktami a pieczą naprzemienną | 59 |
| 7. Kontakty z dzieckiem w razie pieczy naprzemiennej | 60 |
| 8. Na ile liczy się zdanie dziecka? | 60 |
| 9. Kontakty z dzieckiem a obowiązek alimentacyjny | 61 |
| 10. Uregulowanie kontaktów z dzieckiem w sprawie o rozwód bądź separację | 63 |
| 11. Gdy rodzic nie chce utrzymywać kontaktów z dzieckiem | 64 |
| 12. Gdy ojciec nie jest formalnie ojcem | 65 |
| Rozdział 3. Kontakty z potomstwem – węzeł gordyjski i jak go rozplątać? | 68 |
| 1. Różne postawy rodzicielskie | 68 |
| 2. Nadopiekuńcze matki | 69 |
| 3. Ojcowie, którzy odpuszczają | 69 |
| 4. Nękacz | 70 |
| 5. Alienacja rodzicielska | 70 |
| 6. Jakie są konsekwencje alienacji rodzicielskiej? | 73 |
| 7. Jak to robią inni? | 75 |
| 8. A jak to jest u nas? | 76 |
| 9. Co wybieram: krzywdę czy szczęście dziecka? | 76 |
| 10. Działania naprawcze | 77 |
| 10.1. Mediacja | 78 |
| 10.2. Psychoterapia | 81 |
| 10.3. Kurs umiejętności wychowawczych | 82 |
| 10.4. Porozumienie bez przemocy | 83 |
| 10.5. „Radykalne wybaczanie” | 84 |
| Rozdział 4. Harmonogram kontaktów z dzieckiem i sposób ich realizacji | 86 |
| 1. Harmonogram kontaktów | 86 |
| 2. Czynniki wpływające na harmonogram kontaktów | 87 |
| 3. Dynamika harmonogramu kontaktów, czyli jak kontakty „rosną” wraz z dzieckiem | 88 |
| 4. Kontakty z dzieckiem a miejsce ich wykonywania | 90 |
| 4.1. Kontakty w miejscu stałego pobytu dziecka | 91 |
| 4.2. Kontakty w miejscu stałego pobytu rodzica niemieszkającego z dzieckiem na stałe | 93 |
| 4.3. Kontakty w miejscach publicznych | 93 |
| 4.4. Kontakty w wyspecjalizowanym ośrodku | 95 |
| 4.5. Ile kosztują kontakty w wyspecjalizowanym ośrodku? | 96 |
| 5. Osoby obecne przy kontaktach | 97 |
| 5.1. Kontakty w obecności rodzica pierwszoplanowego | 98 |
| 5.2. Kontakty w obecności innej osoby bliskiej | 98 |
| 5.3. Kurator sądowy a kontakty z dzieckiem | 99 |
| 5.4. Ile to kosztuje i kto płaci za udział kuratora przy kontaktach z dzieckiem? | 102 |
| 5.5. Zakaz kontaktów rodzica z dzieckiem | 102 |
| 5.6. Kontakty w obecności psychologa | 103 |
| 5.7. Kontakty z udziałem tłumacza | 103 |
| 6. Kontakty według okresów | 104 |
| 6.1. Kontakty bieżące | 104 |
| 6.2. Kontakty w okresach szczególnych | 106 |
| 6.2.1. Kontakty wakacyjne, czyli „wolisz jechać na wakacje z tatusiem czy z mamusią”? | 107 |
| 6.2.2. Ferie zimowe, czyli z kim na narty? | 109 |
| 6.2.3. Święta, święta | 109 |
| 6.2.4. Długie weekendy | 111 |
| 6.2.5. Urodziny, imieniny | 111 |
| 6.2.6. Dzień Matki, Dzień Ojca | 113 |
| 6.2.7. Dzień Dziecka | 113 |
| 6.2.8. Mikołajki | 113 |
| 6.2.9. Dzień Babci, Dzień Dziadka | 114 |
| 6.3. Kolizje terminów | 114 |
| Rozdział 5. Kontakty z dzieckiem w sprawie o rozwód bądź separację | 117 |
| 1. Regulowanie kontaktów w rozwodzie bądź separacji | 118 |
| 2. Podstawa to ugodowość i elastyczność | 119 |
| 3. Zaniechanie orzekania o kontaktach | 121 |
| 4. Kontakty w wyroku czy w porozumieniu? | 124 |
| 5. Działania naprawcze | 125 |
| 6. Mediacje w sprawie o rozwód bądź separację | 126 |
| 7. Według harmonogramu czy elastycznie? | 127 |
| 8. Kto ma wozić dziecko na kontakty? | 128 |
| 9. Kontakty obojga rodziców | 128 |
| 10. Zabezpieczenie kontaktów | 129 |
| 11. Przymusowe egzekwowanie kontaktów | 129 |
| 12. Nie mogą toczyć się dwie sprawy | 132 |
| 13. Ile to kosztuje? | 133 |
| 14. Jak uiścić opłatę sądową? | 133 |
| 15. Inne koszty | 134 |
| 16. Zwolnienie od kosztów sądowych | 134 |
| 17. Jaki sąd właściwy? | 134 |
| 18. Jakie prawo właściwe? | 135 |
| Rozdział 6. Kontakty dziecka z dziadkami i innymi osobami bliskimi | 138 |
| 1. Jak to było kiedyś, a jak to jest teraz | 138 |
| 2. Dlaczego kontakty dziadków z wnukami są tak ważne? | 140 |
| 3. Hierarchia więzi, czyli bliżsi i dalsi krewni | 141 |
| 4. Kto może zainicjować sprawę o uregulowanie kontaktów babci i/lub dziadka z dzieckiem? | 142 |
| 5. Kto może zainicjować sprawę o uregulowanie kontaktów innej osoby bliskiej (np. cioci, wujka, macochy, ojczyma, rodzeństwa) z dzieckiem? | 143 |
| 6. Gdy sprawa o rozwód jest w toku | 144 |
| 7. Strony postępowania, czyli kto bierze udział w sprawie | 144 |
| 8. Harmonogram kontaktów dziecka z innymi osobami bliskimi | 145 |
| Rozdział 7. Ugodowe rozwiązania | 148 |
| 1. Czy tylko orzeczenie sądu? | 148 |
| 2. Obowiązek realizacji kontaktów z dzieckiem a psychologia człowieka | 149 |
| 3. Walory ugodowych rozwiązań | 150 |
| 4. Porozumienie rodzicielskie (plan wychowawczy) | 151 |
| 5. Ugoda przed mediatorem | 153 |
| 6. Umowa o kontakty | 154 |
| 7. Ugoda sądowa | 154 |
| Rozdział 8. Idę do sądu, czyli kiedy ugodowo się nie da | 158 |
| 1. W jakich sprawach przed sądem można uregulować kontakty z dzieckiem | 158 |
| 2. Strony postępowania | 159 |
| 3. Wniosek i odpowiedź na wniosek | 160 |
| 4. Ile to kosztuje, czyli koszty postępowania | 160 |
| 4.1. Opłaty sądowe | 160 |
| 4.2. Jak uiścić opłatę sądową? | 162 |
| 4.3. Inne koszty | 163 |
| 4.4. Zwolnienie od kosztów sądowych | 163 |
| 5. Jaki sąd właściwy? | 165 |
| 5.1. Właściwość rzeczowa | 165 |
| 5.2. Właściwość miejscowa | 165 |
| 6. Jurysdykcja krajowa | 166 |
| 7. Jakie prawo właściwe? | 167 |
| 8. Treść wniosku, czyli jak przygotować wniosek o kontakty | 169 |
| 9. Jakie wątki można połączyć w jednym wniosku? | 171 |
| 10. Wniosek o zabezpieczenie | 171 |
| 11. Załączniki do wniosku o ustalenie kontaktów | 171 |
| 12. Dowody | 173 |
| 12.1. Dokumenty | 173 |
| 12.2. Zeznania świadków | 174 |
| 12.3. Czy muszę pytać świadka, czy będzie zeznawać? | 175 |
| 12.4. Osoby najbliższe jako świadkowie | 175 |
| 12.5. Psycholog jako świadek | 176 |
| 12.6. Przesłuchanie stron | 177 |
| 12.7. Wysłuchanie małoletniego | 178 |
| 12.8. Opinie OZSS oraz opinie biegłych | 182 |
| 12.9. Co robić, gdy opinia biegłych jest dla mnie niekorzystna? | 184 |
| 12.10. Prywatna opinia | 185 |
| 12.11. Wywiad kuratora | 185 |
| 12.12. Oględziny | 185 |
| 12.13. Jak złożyć wniosek o kontakty | 187 |
| Rozdział 9. Zabezpieczenie roszczeń o kontakty | 192 |
| 1. Po co nam zabezpieczenie? | 192 |
| 2. Harmonogram kontaktów w zabezpieczeniu | 193 |
| 3. Ograniczenie kontaktów w zabezpieczeniu | 194 |
| 4. Inne żądania we wniosku o zabezpieczenia | 195 |
| 5. Rozprawa czy posiedzenie niejawne? | 197 |
| 6. „Twarde” dokumenty | 197 |
| 7. Zmiana zabezpieczenia kontaktów | 198 |
| 8. Okoliczności uzasadniające wniosek o zmianę zabezpieczenia | 203 |
| 9. Dowody na poparcie wniosku o zabezpieczenie bądź jego zmianę | 204 |
| 10. Ile to kosztuje? | 205 |
| 11. Rozpoznanie wniosku o zabezpieczenie | 206 |
| 12. Ile czasu ma sąd na rozpoznanie wniosku o zabezpieczenie? | 207 |
| 13. Zażalenie na postanowienie zabezpieczające | 208 |
| 14. Przymusowe egzekwowanie kontaktów wynikających z postanowienia zabezpieczającego | 209 |
| Rozdział 10. Postępowanie przed sądem | 212 |
| 1. Ile to wszystko potrwa? | 213 |
| 2. Rozprawy jawne | 214 |
| 3. Rozprawy zdalne | 214 |
| 4. Dbaj o swój PR | 218 |
| 5. Jak ubrać się do sądu? | 219 |
| 6. Jak zachowywać się przed sądem? | 219 |
| 7. Jak na spowiedzi | 220 |
| 8. Nieetyczne prowadzenie sprawy, czyli ciosy poniżej pasa | 221 |
| 9. Przygotowanie, przygotowanie, przygotowanie | 222 |
| 10. Kolejność zdarzeń | 225 |
| 11. Jak przygotować się do przesłuchania świadków? | 227 |
| 12. Jak zeznawać przed sądem? | 229 |
| 13. Jak przygotować się do własnych zeznań w sprawie? | 230 |
| 14. Jak przygotować się do przesłuchania drugiej strony? | 231 |
| 15. Jeśli nie stawi się wnioskodawca | 233 |
| 16. Jeśli nie stawi się druga strona postępowania | 234 |
| 17. Czy można zmusić stronę do stawiennictwa na rozprawie? | 236 |
| 18. Inne sprawy rodzinne | 237 |
| 19. Cofnięcie wniosku | 238 |
| 20. Gdy jestem uczestnikiem postępowania | 239 |
| 21. Odpowiedź na wniosek | 240 |
| 22. Najlepszą obroną jest atak? | 240 |
| 23. Wniosek wzajemny | 242 |
| Rozdział 11. Gdy jestem niezadowolony z orzeczenia sądu | 245 |
| 1. Jaki sąd rozpoznaje środek odwoławczy? | 245 |
| 2. Zapowiedź zażalenia bądź apelacji | 246 |
| 3. Odstąpienie od uzasadnienia postanowienia | 246 |
| 4. Ile mamy czasu na wniesienie zażalenia bądź apelacji? | 247 |
| 5. Treść zażalenia lub apelacji | 247 |
| 6. Nowe dowody w apelacji | 248 |
| 7. Ile to kosztuje? | 249 |
| 8. Jak uiścić opłatę sądową? | 249 |
| 9. Zwolnienie od kosztów sądowych | 249 |
| 10. Skarga kasacyjna | 249 |
| Rozdział 12. Nic nie jest wieczne, czyli kiedy można domagać się zmiany kontaktów | 252 |
| 1. Kiedy można wnosić o zmianę orzeczenia o kontaktach? | 252 |
| 2. Jakiej zmiany można się domagać? | 253 |
| 3. Co to znaczy, że dobro dziecka wymaga zmiany kontaktów? | 254 |
| 4. Jakie rozstrzygnięcia w sprawie kontaktów mogą podlegać zmianom? | 255 |
| 5. Cel roszczenia o zmianę rozstrzygnięcia w sprawie kontaktów | 255 |
| 6. Wniosek o zmianę rozstrzygnięcia w sprawie kontaktów | 257 |
| 7. Okoliczności uzasadniające wniosek o zmianę rozstrzygnięcia o kontaktach | 258 |
| 8. Co, jeśli druga strona złoży wniosek wzajemny o zmianę kontaktów? | 259 |
| 9. Zmiana zabezpieczenia kontaktów | 260 |
| 10. Jak wykazać, że dobro dziecka wymaga zmiany rozstrzygnięcia o kontaktach? | 260 |
| 11. Zabezpieczenie roszczenia o zmianę kontaktów | 260 |
| 12. Gdy druga strona wniosła o zmianę kontaktów | 260 |
| Rozdział 13. Przymusowe egzekwowanie kontaktów | 263 |
| 1. Jak to było dawniej? | 263 |
| 2. A jak to jest teraz? | 264 |
| 3. Trybunał Konstytucyjny „namieszał” | 266 |
| 4. Czy system przymusowej egzekucji kontaktów jest skuteczny? | 270 |
| 5. Etapy postępowania o egzekucję kontaktów | 270 |
| 6. Różne podstawy prawne | 274 |
| 7. Czym kieruje się sąd, wydając postanowienie o zagrożeniu nakazaniem zapłaty sumy pieniężnej? | 275 |
| 8. Jak wykazać utrudnianie bądź brak realizacji kontaktów? | 278 |
| 9. Jakie są kwoty zagrożenia? | 279 |
| 10. Rodzajowe wycenianie naruszeń | 279 |
| 11. Czym kieruje się sąd, wydając postanowienie o nakazaniu zapłaty sumy pieniężnej? | 280 |
| 12. Mechanizm działa w dwie strony | 282 |
| 13. Rola policji przy egzekucji kontaktów | 284 |
| 14. Egzekucja kontaktów w sprawie o rozwód bądź separację | 284 |
| 15. Niezbędne dokumenty | 284 |
| 16. Opłata sądowa | 286 |
| 17. Rozpoznanie wniosku przez sąd | 286 |
| 18. Zwrot uzasadnionych wydatków i inne wychowawcze oddziaływania sądu | 287 |
| 19. Zażalenie | 290 |
| 20. Egzekucja zasądzonych kwot za brak realizacji kontaktów | 290 |
| 21. Utrudnianie kontaktów a władza rodzicielska | 291 |
| Rozdział 14. Inne środki ochrony prawnej związane z prawem do kontaktów z dzieckiem | 294 |
| 1. Ochrona prawna kontaktów z dzieckiem jako dobra osobistego | 294 |
| 1.1. Prawo rodzica do kontaktów z dzieckiem jako dobro osobiste | 295 |
| 1.2. Pozew o ochronę dóbr osobistych | 296 |
| 1.3. Ile to kosztuje? | 296 |
| 2. Ochrona prawa do kontaktów z dzieckiem jako jednego z praw człowieka | 297 |
| 2.1. Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności | 297 |
| 2.2. Europejski Trybunał Praw Człowieka | 298 |
| 2.3. Skarga do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka | 298 |
| 2.4. Kontakty z dzieckiem w orzecznictwie ETPC | 298 |
| 2.5. Wymogi formalne skargi do ETPC | 300 |
| 2.6. Ile to kosztuje? | 300 |
| Kontakty z dziećmi w oczach ekspertów | 303 |
| Kluczowe są szkolenia dla sędziów – rozmowa z Dorotą Hildebrand-Mrowiec, sędzią Sądu Rejonowego, prezes Stowarzyszenia Sędziów Rodzinnych w latach 2015–2021, w 2018 r. wyróżnioną przez fundację Court Watch Polska tytułem „Obywatelskiego Sędziego Roku” | 303 |
| Mechanizmy przymuszające nie przynoszą efektów – rozmowa z Beatą Skoczelas, kuratorem sądowym | 321 |
| Konflikt to nie koniec, ale początek nowej jakości – rozmowa z Sylwią Kulbat, psychologiem, specjalistą z zakresu psychologii opiniującym w sprawach rozwodowych i opiekuńczych, mediatorem z listy mediatorów stałych, coachem | 337 |
| Można nauczyć się współpracy i słuchania z empatią – rozmowa z Alicją Kuczyńską-Kratą, mediatorem – superwizorem, trenerem komunikacji i umiejętności mediacyjnych, psychoedukatorem | 360 |
| Wiem, co czuje mężczyzna – rozmowa z Ireneuszem Dzierżęgą, prezesem Stowarzyszenia Narodowe Centrum Ojcostwa | 403 |
| Trzeba zacząć od siebie, by pomóc swoim dzieciom – rozmowa z Aleksandrą Warsztocką, trenerem i coachem, pracującą technikami uwalniania emocji dr. Davida Hawkinsa | 422 |
| Mamy wpływ na to, jak przebiega życie nasze i naszych dzieci – rozmowa z Magdaleną Czają, trenerem radykalnego wybaczania | 443 |
| Akty prawne | 457 |
| Ustawa z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy | 457 |
| Ustawa z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego | 460 |
| Ustawa z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych | 501 |
| Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 12 czerwca 2003 r. w sprawie szczegółowego sposobu wykonywania uprawnień i obowiązków kuratorów sądowych | 506 |
| Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 18 czerwca 2019 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych | 507 |
| Tezy z orzecznictwa według zagadnień | 509 |
| Prawo rodzica do kontaktów z dzieckiem | 509 |
| Dobro dziecka a interes rodziców | 509 |
| Kontakty z dzieckiem a władza rodzicielska | 510 |
| Zakaz osobistych kontaktów z dzieckiem | 512 |
| Kontakty z dzieckiem a obowiązek alimentacyjny | 512 |
| Kontakty z dorosłym ubezwłasnowolnionym dzieckiem | 512 |
| Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia na postanowienie o sprawach wykonywania kontaktów z dzieckiem | 513 |
| Kontakty z dzieckiem w rozwodzie | 513 |
| Kontakty dziecka z dziadkami i innymi osobami bliskimi | 514 |
| Przymusowe egzekwowanie kontaktów | 516 |
| Prawo do kontaktów rodzica z dzieckiem jako jedno z dóbr osobistych | 520 |
| Prawo do kontaktów rodzica z dzieckiem jako jedno z praw człowieka | 522 |
| Wykaz przykładowych ośrodków, w których można realizować kontakty z dzieckiem w obecności psychologa | 525 |
| Literatura | 527 |
| Skorowidz | 529 |