Spis treści
Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
Słowniczek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
Przedmowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31
1. Przyczyny, prewencja, rozwiązywanie sporów w transakcjach M&A –
zarys problematyki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31
2. Rola prawników w zarządzaniu niepewnością i tworzeniu wartości
dodanej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
Część I
ARCHITEKTURA TRANSAKCJI
I JEJ FUNDAMENTY
Rozdział I
Między tekstem a intencją – wyzwania wykładni umów M&A w polskim
arbitrażu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37
1. Kilka uwag z perspektywy praktyka arbitrażu na tle transakcji M&A . . . . . 37
2. Kształtowanie się praktyki w obrębie transakcji M&A po roku 1989 . . . . . . 38
3. Rola arbitrażu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40
4. Problemy z wykładnią umów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41
5. Pakiet kontrolny praw udziałowych jako przedmiot obrotu.
Instrumentalizacja osoby prawnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43
6. Brak przyjętego paradygmatu co do zasad odpowiedzialności
w transakcjach M&A . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
7. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54
Rozdział II
Wprowadzenie do M&A – pojęcie i klasyfikacja transakcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56
1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56
2. Rodzaje transakcji M&A – podstawy klasyfikacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57
2.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57
2.2. Fuzje, podziały, przejęcia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58
2.2.1. Łączenie (mergers) oraz podział spółek w polskim prawie . . . . 58
2.2.2. Przejęcia (acquisitions) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62
3. Asset deal v. share deal – przegląd i kontekst transakcyjny . . . . . . . . . . . . . . 63
3.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63
3.2. Znaczenie pojęć (podstawy terminologiczne i prawne) . . . . . . . . . . . . . 63
3.2.1. Defi nicja asset deal – zbycie składników majątku
a zorganizowana część przedsiębiorstwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63
3.2.2. Defi nicja share deal – nabycie udziałów albo akcji . . . . . . . . . . . 64
3.3. Najważniejsze różnice i skutki praktyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65
3.4. Model transakcji a cel biznesowy. Jak dobrać właściwą strukturę
do sytuacji? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69
4. Mechanizmy korekty ceny w transakcjach M&A – completion accounts
a locked box . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70
4.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70
4.2. Completion accounts – konstrukcja, przebieg i skutki prawne . . . . . . . 70
4.3. Locked box – cena zamknięta „na klucz” i ochrona wartości . . . . . . . . 73
4.4. Wybór mechanizmu korekty ceny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75
4.5. Niezależny ekspert jako pierwsza instancja rozstrzygania sporu . . . . . 77
Rozdział III
Etapy procesu łączenia i przejęć spółek i przedsiębiorstw . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79
1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79
2. Faza przygotowawcza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81
2.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81
2.2. Wybór doradców . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82
2.3. Strukturyzacja transakcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84
2.4. Organizacja projektu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88
2.5. Faza aukcyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88
3. Due diligence . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91
4. Negocjacje i zawarcie umowy przedwstępnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95
5. Okres przejściowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 97
5.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 97
5.2. Uzyskanie zgody antymonopolowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98
5.3. Dodatkowe wymogi w przypadku przejęć spółek giełdowych . . . . . . . 99
5.4. Różnice w okresie przejściowym w zależności od mechaniki
rozliczenia ceny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102
5.5. Przygotowanie do zamknięcia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103
6. Integracja potransakcyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104
Rozdział IV
Kluczowe dokumenty transakcyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107
1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107
2. Umowa o zachowaniu poufności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108
2.1. Charakter i funkcje umowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108
2.2. Zakres obowiązku poufności i relacja do regulacji ustawowych . . . . . 109
2.3. Treść umowy o zachowaniu poufności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110
2.4. Odpowiedzialność za naruszenie umowy o zachowaniu poufności . . . 113
2.5. Czas trwania i wygaśnięcie obowiązku poufności . . . . . . . . . . . . . . . . . 114
3. Term sheet i letter of intent . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114
3.1. Charakter i funkcje dokumentu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114
3.2. Charakter prawny i konstrukcja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115
3.3. Typowe elementy treści letter of intent . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115
3.4. Wyłączność negocjacyjna i obowiązek lojalności . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117
3.5. Odpowiedzialność przedkontraktowa i roszczenia z tytułu
naruszenia letter of intent . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117
4. Umowa sprzedaży udziałów (akcji) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118
4.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118
4.1.1. Cywilnoprawna konstrukcja umowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118
4.1.2. Charakter i cel SPA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120
4.2. Przedmiot transakcji i mechanizmy ustalania ceny . . . . . . . . . . . . . . . . 122
4.2.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122
4.2.2. Completion accounts . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122
4.2.3. Locked box . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124
4.2.4. Wybór mechanizmu cenowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126
4.2.5 Earn-out . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126
4.3. Warunki zawieszające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127
4.4. Klauzule istotnej niekorzystnej zmiany . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128
4.5. Oświadczenia i zapewnienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129
4.6. Zobowiązania odszkodowawcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133
4.7. Ograniczenia odpowiedzialności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134
4.7.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134
4.7.2. Limity kwotowe (liability caps) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135
4.7.3. Kwotowe progi istotności (de minimis i basket) . . . . . . . . . . . . . 135
4.7.4. Ograniczenia czasowe (time limits) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 136
4.7.5. Wyłączenie ograniczeń odpowiedzialności . . . . . . . . . . . . . . . . . 136
4.8. Zobowiązania przed zamknięciem i po zamknięciu . . . . . . . . . . . . . . . 137
4.9. Zamknięcie transakcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138
4.10. Postanowienia końcowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139
4.11. Odpowiedzialność z tytułu naruszenia SPA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140
5. Umowa wspólników . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141
5.1. Pojęcie i funkcje SHA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141
5.2. Typowe klauzule i mechanizmy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142
5.2.1. Zasady ładu korporacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142
5.2.2. Ochrona udziałowców mniejszościowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143
5.2.3. Obrót udziałami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143
5.2.4. Wyjście z inwestycji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145
5.2.5. Klauzula poufności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147
5.2.6. Zakaz konkurencji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147
5.3. Egzekwowalność i kolizje z prawem spółek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 148
5.4. Zmiany podmiotowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149
5.5. Egzekwowalność międzynarodowa i arbitraż . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150
Część II
MECHANIZMY CENY I WYCENY
Rozdział V
Wycena w sporach M&A . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153
1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153
2. Czym jest szkoda? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154
2.1. Zasada pełnego odszkodowania w polskim systemie prawnym . . . . . . 154
2.2. Szkoda gospodarcza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154
2.2.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154
2.2.2. Szkoda rzeczywista . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155
2.2.3. Szkoda w postaci utraconych korzyści . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155
3. Analiza potencjalnych źródeł sporu dotyczących wartości
w transakcjach M&A . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157
3.1. Spory na tle oświadczeń i zapewnień . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157
3.1.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157
3.1.2. Wpływ na wskaźniki finansowe stanowiące podstawę wyceny . . . 157
3.1.3. Ujawnienie nieujętych zobowiązań . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158
3.2. Spory dotyczące mechanizmów korekty ceny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158
3.2.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158
3.2.2. Spory dotyczące korekty o kapitał obrotowy netto . . . . . . . . . . . 159
3.2.3. Spory dotyczące korekty o dług netto . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 160
3.3. Spory wynikające z mechanizmu korekty ceny typu locked-box . . . . . 163
3.4. Spory wynikające z mechanizmu odroczonej płatności . . . . . . . . . . . . . 164
3.5. Spory z udziałowcami mniejszościowymi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165
3.5.1. Geneza sporów z udziałowcami mniejszościowymi . . . . . . . . . . 165
3.5.2. Przymusowy wykup . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 166
3.5.3. Ograniczenie ryzyka sporów z udziałowcami
mniejszościowymi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168
4. Rola wyceny w rozstrzyganiu sporów związanych z transakcjami . . . . . . . . 168
4.1. Uwaga ogólna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168
4.2. Wycena jako przedmiot sporu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168
4.3. Subiektywny charakter wyceny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169
4.4. Asymetria informacyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 171
4.5. Rola biegłego w rozstrzyganiu sporów związanych
z transakcjami M&A . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 172
5. Metodyka kwantyfikacji szkody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173
5.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173
5.2. Metoda oparta na mnożniku wartości przedsiębiorstwa . . . . . . . . . . . . 174
5.3. Metoda oparta na zdyskontowanych przepływach pieniężnych . . . . . . 175
5.3.1. Charakterystyka i przesłanki zastosowania metody DCF
w kwantyfikacji szkody rzeczywistej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 175
5.3.2. Mechanizm kalkulacji szkody metodą DCF . . . . . . . . . . . . . . . . 177
5.4. Metoda oparta na wartości nominalnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 178
6. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179
Rozdział VI
Wycena – prawda czy narzędzie perswazji? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181
1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181
2. Wycena a decyzja inwestycyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182
2.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182
2.2. Definicja wyceny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 184
2.3. Wycena przedsiębiorstwa czy wycena kapitału własnego? . . . . . . . . . . 184
2.4. Funkcje wyceny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185
2.5. Skąd się biorą różne wyceny? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 186
2.6. Standardy wartości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 188
2.7. Wycena a teoria agencji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190
2.8. Podejścia do wyceny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192
2.8.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192
2.8.2. Podejście majątkowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192
2.8.3. Podejście dochodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194
2.8.4. Podejście porównawcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 197
2.9. Korekty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201
2.9.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201
2.9.2. Podejście majątkowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201
2.9.3. Podejście dochodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 202
2.9.4. Podejście porównawcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203
2.10. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204
3. Wycena w transakcjach M&A . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205
3.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205
3.2. Motywy transakcji M&A . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205
3.2.1. Uwaga ogólna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205
3.2.2. Motywy operacyjne z perspektywy kupującego . . . . . . . . . . . . . 205
3.2.3. Motywy stricte finansowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206
3.3. Wycena dla kupującego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207
3.4. Wycena dla sprzedającego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209
3.5. Problemy agencyjne oraz wyzwania behawioralne . . . . . . . . . . . . . . . . . 210
3.6. Koncepcja dwóch wycen każdej ze stron . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211
3.7. Inne elementy wyceny w transakcjach M&A . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 213
4. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 214
Część III
UMOWNE INSTRUMENTY ZARZĄDZANIA RYZYKIEM
Rozdział VII
Spory przedtransakcyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219
1. Pojęcie sporów przedtransakcyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219
2. Źródła sporów przedtransakcyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220
3. Naruszenie poufności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 221
3.1. Znaczenie poufności w procesie transakcyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 221
3.2. Umowa o zachowaniu poufności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 224
3.3. Ustawowa ochrona poufności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227
4. Naruszenie wyłączności (breach of exclusivity) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 230
4.1. Swoboda prowadzenia negocjacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 230
4.2. Umowa na wyłączność negocjacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 231
4.3. Skutki naruszenia wyłączności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 233
5. Zerwanie negocjacji i negocjacje w złej wierze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 235
5.1. Ograniczenie swobody negocjacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 235
5.2. Charakter odpowiedzialności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 236
5.3. Zakres odszkodowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 238
5.4. Warunki odpowiedzialności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 240
Rozdział VIII
Kontraktowe źródła sporów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 242
1. Umowy zawierane w transakcjach M&A – kwestie interpretacyjne . . . . . . 242
2. Typy umów zawieranych w transakcjach M&A . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 243
3. Warunki zawieszające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 244
3.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 244
3.2. Zgody organów administracji publicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245
3.3. Zgody i procedury korporacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 247
3.4. Zgody innych osób trzecich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 248
4. Klauzula istotnej negatywnej zmiany . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 250
5. Zobowiązania okresu przejściowego (interim period covenants,
pre-closing covenants) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 252
6. Oświadczenia i zapewnienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 254
7. Klauzule indemnifikacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261
Rozdział IX
Spory kontraktowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 264
1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 264
2. Spory na tle naruszeń oświadczeń i zapewnień . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 265
2.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 265
2.2. Wiedza kupującego a odpowiedzialność sprzedawcy – klauzule
pro-sandbagging i anti-sandbagging . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 265
2.3. Standardy przypisania wiedzy (knowledge qualifi ers).
Rozróżnienie wiedzy rzeczywistej i domniemanej oraz znaczenie
„osób kluczowych” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269
2.4. Relacja między due diligence a oświadczeniami i zapewnieniami . . . . 272
3. Specyficzne przesłanki odpowiedzialności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 274
3.1. Postanowienia indemnizacyjne i ich charakter prawny . . . . . . . . . . . . . 274
3.2. Specyfika roszczeń na tle naruszenia poszczególnych rodzajów
zapewnień . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 276
3.3. Procedury roszczeniowe (conduct of claims) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 278
4. Warunki zawieszające i zamknięcie transakcji (conditions precedent) . . . . . 279
4.1. Standardy staranności (eff orts clauses) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 279
4.2. Spory na tle ziszczenia się warunku i fi kcji ziszczenia się warunku . . . . 281
4.3. Spory na tle upływu long stop date . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283
4.4. Roszczenia o zapłatę break-up fee z tytułu zawinionego
doprowadzenia do upadku transakcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 284
5. Spory dotyczące rozliczeń earn-out . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 285
5.1. Funkcje klauzul earn-out . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 285
5.2. Typowe przyczyny sporów na tle klauzul earn-out . . . . . . . . . . . . . . . . . 286
6. Ograniczenia odpowiedzialności w umowach M&A i ich znaczenie
dla rozwiązywania sporów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 288
6.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 288
6.2. Limity odpowiedzialności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 288
6.3. Progi kwotowe – de minimis i basket . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 290
6.4. Terminy na zgłaszanie i dochodzenie roszczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 291
7. Spory na tle zabezpieczeń wierzytelności oraz ubezpieczeń W&I . . . . . . . . 294
Rozdział X
Spory wspólnicze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 297
1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 297
1.1. Cel rozdziału . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 297
1.2. Główne rodzaje SHA – joint venture i venture capital . . . . . . . . . . . . . . 297
1.3. Charakter prawny SHA – wzmianka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 300
1.4. Kara umowna a świadczenie gwarancyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 303
1.5. Uwagi terminologiczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 305
2. Spory na tle ładu korporacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 306
2.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 306
2.2. Ład korporacyjny – powoływanie organów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 307
2.2.1. Rada nadzorcza i sprawy zastrzeżone na poziomie organu
nadzorczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 307
2.2.2. Zarząd . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 310
2.3. Ład korporacyjny – prawo weta i sprawy zastrzeżone na poziomie
organu stanowiącego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 311
3. Ograniczenia w rozporządzaniu prawami udziałowymi w SHA . . . . . . . . . 313
3.1. Stabilność podmiotowa stron SHA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 313
3.2. Opcje we wspólnym przedsięwzięciu – zabezpieczenie wyjścia
i impas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 315
3.3. Prawo pociągnięcia i prawo przyłączenia w kontekście inwestycji
wysokiego ryzyka (venture capital) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 318
Rozdział XI
Spory potransakcyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 321
1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 321
2. Roszczenia z tytułu rękojmi i gwarancji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 325
2.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 325
2.2. Źródła roszczeń z tytułu rękojmi i gwarancji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 326
2.3. Zakres roszczeń z tytułu rękojmi i gwarancji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 328
2.4. Umowa indemnizacyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 330
3. Problemy integracyjne i na gruncie TSA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 336
3.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 336
3.2. Źródła roszczeń związanych z problemami integracyjnymi
i na gruncie TSA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 337
3.3. Zakres roszczeń związanych z problemami integracyjnymi
i na gruncie TSA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 339
4. Zmiany w zarządzie i konflikty kulturowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 339
4.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 339
4.2. Spory związane ze zmianami w zarządzie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 340
4.3. Spory związane z konfliktami kulturowymi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 343
Część IV
KONTEKST REGULACYJNY I PUBLICZNOPRAWNY
Rozdział XII
Spory z regulatorami rynku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 347
1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 347
2. Spory z organami ochrony konkurencji w transakcjach M&A . . . . . . . . . . . 348
2.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 348
2.2. Spory związane z istnieniem obowiązku zgłoszenia . . . . . . . . . . . . . . . . 349
2.3. Informacje i dokumenty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 352
2.4. Dowody ekonomiczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 354
2.5. Terminy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 355
2.6. Decyzje warunkowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 356
2.7. Decyzja zakazująca koncentracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 357
2.8. Gun jumping . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 358
2.9. Ryzyka sporów niezwiązane bezpośrednio z postępowaniem
w sprawie kontroli koncentracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 359
3. Spory z KNF w transakcjach M&A na rynku publicznym . . . . . . . . . . . . . . 360
3.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 360
3.2. Obowiązki informacyjne w transakcjach M&A . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 361
3.3. Moment powstania informacji poufnej w procesach rozciągniętych
w czasie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 362
3.4. Obowiązek domknięcia informacyjnego i raportowanie fiaska
negocjacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 363
3.5. Opóźnienie publikacji informacji poufnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 363
3.6. Nadużycia na rynku kapitałowym (insider trading i front-running) . . . . 364
3.7. Wezwania i przejmowanie kontroli w spółkach publicznych –
działanie w porozumieniu i parkowanie akcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 366
3.8. Cena w wezwaniu i pojęcie wartości godziwej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 367
3.9. Obrona przed wrogim przejęciem spółki publicznej a działania
nadzorcze KNF . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 369
3.10. Ochrona interesu akcjonariuszy mniejszościowych przez KNF . . . . . 369
3.11. Specyfika sporów z KNF w sektorze regulowanym
(rękojmia inwestora i ryzyko przymusowej dezinwestycji) . . . . . . . . . 370
3.12. Praktyczne wnioski dla stron transakcji M&A . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 371
4. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 373
4.1. Uwaga ogólna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 373
4.2. Skłonność do dialogu oraz tryb prowadzenia postępowania . . . . . . . . 373
4.3. Kontrola ex ante oraz ex post . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 373
4.4. Retroaktywność w działaniach nadzorczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 374
4.5. Wnioski w zakresie projektowania transakcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 374
Część V
ROZSTRZYGANIE SPORÓW
(OD KLAUZULI DO ARBITRAŻU)
Rozdział XIII
Mediacja i negocjacje w M&A . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 377
1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 377
2. Negocjacje i mediacje jako alternatywa dla rozstrzygnięcia sądu
(arbitrażu) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 377
2.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 377
2.2. Negocjacje jako metoda rozwiązywania sporów M&A . . . . . . . . . . . . . 378
2.3. Charakterystyka mediacji w postępowaniach M&A . . . . . . . . . . . . . . . 380
2.4. Negocjacje i mediacje „w cieniu sądu (arbitrażu)” . . . . . . . . . . . . . . . . . 382
3. Mediator w sporach M&A . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 382
3.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 382
3.2. Mediator ad hoc i stały mediator . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 383
4. Typowe rodzaje sporów M&A i przykłady ich rozwiązania . . . . . . . . . . . . . 385
4.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 385
4.2. Spory dotyczące klauzul earn-out lub kamieni milowych . . . . . . . . . . . 385
4.2.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 385
4.2.2. Scope Fluidics v. Bio-Rad Laboratories – modelowy przykład
negocjacyjnego rozwiązania sporu o earn-out . . . . . . . . . . . . . . . 386
4.2.2.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 386
4.2.2.2. Struktura pierwotnej transakcji (2022) . . . . . . . . . . . . . 387
4.2.2.3. Geneza sporu o płatności warunkowe (2023–2024) . . . 387
4.2.2.4. Rozwiązanie negocjacyjne – ugoda z 4.11.2024 r. . . . . 388
4.2.2.5. Wybrane korzyści dla stron . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 388
4.3. Roszczenia odszkodowawcze z tytułu naruszenia R&W . . . . . . . . . . . . 389
4.4. Spory dotyczące korekty ceny zakupu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 390
4.5. Spory dotyczące integracji potransakcyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 392
4.6. Inne typowe spory . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 393
5. Zalety negocjacji i mediacji w sporach M&A . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 393
5.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 393
5.2. Efektywność czasowa i kosztowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 394
5.3. Poufność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 395
5.4. Zachowanie relacji biznesowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 395
5.5. Elastyczność i kontrola stron . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 396
5.6. Kreatywne rozwiązywanie problemów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 396
5.7. Wysoka wartość przedmiotu sporu i jego złożoność . . . . . . . . . . . . . . . 397
5.8. Możliwość zastosowania innych rozwiązań czy procedur ADR
w ramach procesu mediacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 397
6. „Odpowiedni dać rzeczy proces” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 398
6.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 398
6.2. Domniemanie mediacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 402
7. Klauzule rozwiązywania sporów za pomocą negocjacji i mediacji . . . . . . . 403
7.1. Uwaga ogólna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 403
7.2. Klauzule obowiązkowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 403
7.3. Klauzule eskalacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 404
7.4. Klauzule nieobowiązkowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 405
Rozdział XIV
Klauzule arbitrażowe w dokumentacji M&A . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 407
1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 407
2. Elementy obowiązkowe umowy o arbitraż, prawo właściwe i arbitraż
instytucjonalny a arbitraż ad hoc . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 408
2.1. Określenie przedmiotu sporu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 408
2.2. Zdatność arbitrażowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 409
2.3. Forma pisemna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 409
2.4. Prawo właściwe dla umowy o arbitraż . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 410
2.5. Arbitraż instytucjonalny i arbitraż ad hoc . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 411
2.6. Konwersja postępowania zawisłego przed sądem powszechnym
w postępowanie arbitrażowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 411
3. Elementy opcjonalne umowy o arbitraż . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 412
3.1. Miejsce arbitrażu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 412
3.2. Język postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 415
3.3. Kwalifikacje arbitrów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 415
3.4. Poufność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 417
3.5. Środki tymczasowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 419
3.6. Postępowanie przyspieszone . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 422
3.7. Ujawnienie dokumentów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 423
3.8. Decyzja eksperta . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 426
3.9. Mediacja i wielostopniowe klauzule eskalacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 427
4. Wielość umów, wielość stron . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 429
5. Negocjacje umowy o arbitraż . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 433
6. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 439
Rozdział XV
Rola ubezpieczenia W&I . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 440
1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 440
2. Rozwój polis W&I w Europie i Polsce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 442
3. Mechanika działania polisy a postanowienia SPA lub MWD . . . . . . . . . . . . 450
3.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 450
3.2. Podstawowe zdarzenia ubezpieczeniowe (insured obligations) . . . . . . . 450
3.3. Dodatkowe zdarzenia ubezpieczeniowe w postaci zidentyfi kowanych
ryzyk (specific indemnities). Affi rmative cover w polisie W&I . . . . . . . . 451
3.4. Ubezpieczyciele W&I . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 453
3.5. Standardowe warunki ubezpieczenia (front-end) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 454
3.6. Sposób relokacji ryzyka ze sprzedającego na ubezpieczyciela . . . . . . . 455
3.7. Postanowienia SPA i MWD traktowane jako nieistniejące dla celów
polisy, czyli disregarded limitations albo limitation provisions . . . . . . . . 455
3.8. Podstawowe parametry komercyjne umowy ubezpieczenia W&I . . . . 456
3.8.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 456
3.8.2. De minimis – minimalna wartość szkody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 456
3.8.3. Udział własny (retention, deductible, basket) . . . . . . . . . . . . . . . . 457
3.8.4. Okres ochrony ubezpieczeniowej (policy period) . . . . . . . . . . . . 458
3.8.5. Składka ubezpieczeniowa (premium) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 458
3.8.6. Klauzule dodatkowe – ulepszenia dostępne w polisie
(enhancements) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 459
3.9. Zakres ustawowego i umownego regresu ubezpieczyciela
(recourse, subrogation) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 459
3.10. Oświadczenie no claims declaration . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 462
3.11. Standardowe wyłączenia z ochrony ubezpieczeniowej (exclusions) . . . 463
3.12. Prawo właściwe i jurysdykcja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 464
3.13. Syntetyczna polisa W&I . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 466
4. Proces negocjacji polisy W&I . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 467
4.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 467
4.2. Uzyskanie wstępnych ofert . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 468
4.3. Proces oceny i akceptacji bądź odrzucenia ryzyka
przez ubezpieczyciela (underwriting) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 468
4.4. Znaczenie raportów DD i ujawnień sprzedającego . . . . . . . . . . . . . . . . 470
4.5. Moment zawarcia umowy ubezpieczenia W&I oraz scenariusze
plasowania polisy na dzień podpisania, zamknięcia
i po zamknięciu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 471
5. Polisa W&I jako narzędzie negocjacji transakcji i unikania sporów . . . . . . 473
5.1. Odmienny charakter negocjacji z ubezpieczycielem . . . . . . . . . . . . . . . 473
5.2. Skrócenie negocjacji między sprzedającym a kupującym i brak
konieczności ustanawiania zabezpieczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 474
5.3. Możliwość uzyskania lepszych niż w SPA warunków
dla kupującego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 474
5.4. Utrzymanie relacji z zarządem i sprzedającym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 475
5.5. Minimalizacja ryzyka sporów potransakcyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . 476
6. Proces likwidacji szkody. Statystyki dotyczące wypłacanych odszkodowań
i roszczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 476
6.1. Proces likwidacji szkody z polisy W&I . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 476
6.2. Statystyki dotyczące wypłacanych odszkodowań i roszczeń . . . . . . . . . 478
7. Ubezpieczanie wyniku sporu (contingent risk) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 485
Zakończenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 487
1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 487
2. Zarządzanie ryzykiem projektowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 487
3. Precyzja dokumentacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 488
4. Świadomość ryzyka naruszeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 490
5. Koordynacja zespołu transakcyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 490
6. Spójność założeń biznesowych i ich umownego odwzorowania . . . . . . . . . . 491
7. Niezależna weryfikacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 491
8. Projektowanie ryzyka sporu i architektura jego rozstrzygania . . . . . . . . . . . 492
Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 495
Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 513
Decyzje i komunikaty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 519
Akty prawne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 521
Dokumenty i informacje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 525
Autorzy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 529