Autor proponuje fragmentaryczne spojrzenie na mapę artystycznej Europy w epoce oświecenia. Śledzi przemieszczanie się twórców, głównie malarzy, pomiędzy różnymi ośrodkami, tropi motywacje migracji, wydobywa znaczenie przybyszów dla rozkwitu „narodowych” szkół w różnych krajach europejskich. Rysuje mapę innego Grand Tour – „wielkiej podróży” artystów poszukujących ważnych, prestiżowych zleceń i zarobku, ale także nowych wrażeń, wzorów i inspiracji, wartościowej edukacji czy wreszcie dobrego towarzystwa. Szkic sieci relacji na owej mapie może stanowić ważny element w refleksji nad narodzinami nowoczesnej kultury europejskiej.******Europe on the Move. Art Wanderings in the Age of EnlightenmentThe author proposes a fragmentary look at the map of artistic Europe in the Enlightenment. He follows the movements of artists, mainly painters, between different centres, traces motivations behinds migrations, draws out the importance of newcomers for the flourishing of “national” schools in various European countries. He paints the map of a different “Grand Tour” – a journey during which artists sought important, prestigious commissions and earnings as well as new impressions, models and inspiration, valuable education and good company. A sketch of the network of relationships on this map can be an important element in reflection on the birth of modern European culture.