Opis publikacji

Współczesne bezpieczeństwo jednostek samorządu terytorialnego wykracza daleko poza tradycyjne rozumienie zarządzania kryzysowego. Dynamicznie zmieniające się zagrożenia o charakterze hybrydowym – od konfliktów zbrojnych po katastrofy naturalne ‒ wymagają nowego spojrzenia na rolę samorządu terytorialnego w demokratycznym państwie prawnym oraz na proces budowania odporności społecznej.

W książce ukazano, w jaki sposób współczesny samorząd terytorialny może aktywnie wspierać działania związane z reagowaniem na zagrożenia i sytuacje kryzysowe. Autorzy analizują obowiązujące regulacje prawne, przedstawiając jednocześnie praktyczne wyzwania związane m.in. z ochroną ludności i obroną cywilną, zarządzaniem kryzysowym, bezpieczeństwem osób starszych, bezpieczeństwem informacyjnym, zdrowotnym, energetycznym oraz bezpieczeństwem przeciwpowodziowym i przeciwpożarowym.

Współczesne bezpieczeństwo jednostek samorządu terytorialnego wykracza daleko poza tradycyjne rozumienie zarządzania kryzysowego. Dynamicznie zmieniające się zagrożenia o charakterze hybrydowym – od konfliktów zbrojnych po katastrofy naturalne ‒ wymagają nowego spojrzenia na rolę samorządu terytorialnego w demokratycznym państwie prawnym oraz na proces budowania odporności społecznej.

W książce ukazano, w jaki sposób współczesny samorząd terytorialny może aktywnie wspierać działania związane z reagowaniem na zagrożenia i sytuacje kryzysowe. Autorzy analizują obowiązujące regulacje prawne, przedstawiając jednocześnie praktyczne wyzwania związane m.in. z ochroną ludności i obroną cywilną, zarządzaniem kryzysowym, bezpieczeństwem osób starszych, bezpieczeństwem informacyjnym, zdrowotnym, energetycznym oraz bezpieczeństwem przeciwpowodziowym i przeciwpożarowym.

Publikacja jest przeznaczona dla prawników, urzędników administracji publicznej, ekspertów ds. bezpieczeństwa przygotowujących plany obronne, procedury operacyjne i dokumenty strategiczne, a także studentów bezpieczeństwa narodowego, prawa i administracji oraz politologii.

Opis publikacji aktualny na dzień: 2026-07-07

Zobacz spis treści

Fragment dla Ciebie

Nie możesz się zdecydować? Przeczytaj fragment publikacji!

Przeczytaj fragment

Informacje

Wydawnictwo: Wolters Kluwer Polska

Kraj produkcji: Polska

Producent: Wolters Kluwer Polska

Rok publikacji: 2026

Wydanie: 1

Liczba stron: 364

Seria: Poradnik Samorządowy

Okładka: miękka

Format: A5

Towar w kategorii: Postępowanie administracyjne , Prawo administracyjne

Wersja publikacji: Książka papier

ISBN: 978-83-8438-382-7

Kod towaru: KAM-7272 W01P01

Dane producenta: Wolters Kluwer Polska sp. z o.o. | Przyokopowa 33 | 01-208 | Warszawa | PL | pl-obsluga.profinfo@wolterskluwer.com | +48 801 04 45 45

Spis treści

Spis treści „Nowe wymiary bezpieczeństwa w jednostkach samorządu terytorialnego w sytuacjach zagrożenia”
Zawartość	Nr strony
Wykaz skrótów	13

Rozdział I (Irena Lipowicz) Nowe wymiary i nowe wyzwania dla bezpieczeństwa – uwagi wprowadzające do monografii	17
1. W kwestii pojęcia ...

Spis treści „Nowe wymiary bezpieczeństwa w jednostkach samorządu terytorialnego w sytuacjach zagrożenia”
Zawartość	Nr strony
Wykaz skrótów	13

Rozdział I (Irena Lipowicz) Nowe wymiary i nowe wyzwania dla bezpieczeństwa – uwagi wprowadzające do monografii	17
1. W kwestii pojęcia bezpieczeństwa	17
2. Części składowe kategorii bezpieczeństwa	20
3. Odporność jako odpowiedź państwa i społeczeństwa	27
4. Nowe profile ochrony	31
5. Podsumowanie	36

Rozdział II (Mariusz Szyrski) Obiekty zbiorowej ochrony i punkty schronienia w jednostkach samorządu terytorialnego	39
1. Wstęp	39
2. Ochrona bezpieczeństwa a zadania jednostek samorządu terytorialnego	41
3. Pojęcie obiektu zbiorowej ochrony, punktu schronienia i miejsca doraźnego schronienia	43
4. Potrzeby społeczności lokalnej w zakresie schronienia a regulacja prawna	48
5. Problem uznania obiektu budowlanego za budowlę ochronną	51
6. Budynki użyteczności publicznej jako obiekty zbiorowej ochrony	53
7. Dokąd zatem zmierza system budownictwa ochronnego w Polsce?	55
8. Podsumowanie	56

Rozdział III (Natalia Kohtamäki) Bezpieczeństwo finansowe i finansowanie zadań jednostek samorządu terytorialnego w sytuacjach zagrożenia	59
1. Wstęp	59
2. Samodzielność finansowa jednostek samorządu terytorialnego	64
3. Finansowanie zadań jednostek samorządu terytorialnego w sytuacjach zagrożenia	68
3.1. Sytuacje zagrożenia – odporność jednostek samorządu terytorialnego	68
3.2. Finansowanie zadań jednostek samorządu terytorialnego w ramach zarządzania kryzysowego	71
3.3. Finansowanie zadań jednostek samorządu terytorialnego w systemie ochrony ludności i obrony cywilnej	72
4. Podsumowanie	78

Rozdział IV (Radosław Mędrzycki) Bezpieczeństwo osób starszych i osób z niepełnosprawnościami w jednostkach samorządu terytorialnego w sytuacjach zagrożenia	83
1. Wstęp	83
2. Sytuacja osób starszych i osób z niepełnosprawnościami w kontekście ustaw regulujących stany nadzwyczajne	88
3. Sytuacja osób starszych i osób z niepełnosprawnościami w kontekście regulacji zarządzania kryzysowego	93
4. Sytuacja osób starszych i osób z niepełnosprawnościami w kontekście ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej	96
5. Sytuacja osób starszych i osób z niepełnosprawnościami w ustawie o obronie Ojczyzny	106
6. Sytuacja osób starszych i osób z niepełnosprawnościami w kontekście regulacji dotyczących chorób zakaźnych	109
7. Podsumowanie	110

Rozdział V (Agnieszka Piskorz-Ryń) Bezpieczeństwo informacyjne i dezinformacja w sytuacjach zagrożenia w jednostkach samorządu terytorialnego	113
1. Wstęp	113
2. Przeciwdziałanie dezinformacji jako zadanie powiatu	117
3. Informowanie mieszkańców w sytuacji zagrożenia	133
4. Podsumowanie	138

Rozdział VI (Sebastian Sikorski, Krzysztof Świtała) Bezpieczeństwo zdrowotne w sytuacjach zagrożenia w jednostkach samorządu terytorialnego	139
1. Wstęp	139
2. Bezpieczeństwo zdrowotne jako pojęcie prawne	140
3. Bezpieczeństwo zdrowotne jako wartość konstytucyjna	144
4. Podstawowe zadania jednostek samorządu terytorialnego w zakresie zapewniania bezpieczeństwa zdrowotnego w związku z realizacją świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych	146
4.1. Uwagi ogólne	146
4.2. Zadania jednostek samorządu terytorialnego w kontekście prowadzenia działalności leczniczej	148
4.3. Zadania jednostek samorządu terytorialnego w systemie Państwowego Ratownictwa Medycznego	149
4.4. Zadania jednostek samorządu terytorialnego związane z ochroną zdrowia psychicznego	150
4.5. Zadania samorządu terytorialnego związane z zarządzaniem kryzysowym w kontekście zapewniania bezpieczeństwa zdrowotnego	151
5. Podsumowanie	154

Rozdział VII (Karolina Chról) Bezpieczeństwo energetyczne w jednostkach samorządu terytorialnego w sytuacjach zagrożenia	157
1. Wstęp	157
2. Bezpieczeństwo energetyczne – ujęcie systemowe i lokalne	158
3. Kompetencje jednostek samorządu terytorialnego w zakresie bezpieczeństwa energetycznego	162
4. Nowe modele zwiększania bezpieczeństwa – rola energetyki rozproszonej	169
5. Podsumowanie	173

Rozdział VIII (Jakub Dorosz-Kruczyński) Współpraca jednostek samorządu terytorialnego z wojskiem, Policją i służbami w sytuacjach zagrożenia	175
1. Wstęp	175
2. Pojęcia „służby” i „sytuacja zagrożenia”	177
3. Zadania publiczne z zakresu bezpieczeństwa i obronności a samorząd terytorialny	182
4. Zadania jednostek samorządu terytorialnego w stanach nadzwyczajnych	187
5. Zadania jednostek samorządu terytorialnego w ramach ustawy o zarządzaniu kryzysowym i ustawy o obronie Ojczyzny	191
6. Praktyczne sposoby realizacji współpracy jednostek samorządu terytorialnego z Policją i służbami	194
7. Podsumowanie	197

Rozdział IX (Marcin Kopeć) Bezpieczeństwo przeciwpowodziowe w jednostkach samorządu terytorialnego w sytuacjach zagrożenia	199
1. Wstęp	199
2. Pojęcie powodzi	201
3. Zadania samorządu terytorialnego w zakresie przygotowania do powodzi oraz sposób realizacji tych zadań przez organy jednostek samorządu terytorialnego	203
3.1. Ogólna charakterystyka zadań samorządu terytorialnego	203
3.2. Ochrona przed powodzią przez kształtowanie zagospodarowania przestrzennego dolin rzecznych lub terenów zalewowych, w tym obszarów szczególnego zagrożenia powodzią	205
3.3. Prowadzenie magazynu przeciwpowodziowego przez gminę i powiat	211
3.4. Plan operacyjny ochrony przed powodzią	211
3.4.1. Uwagi ogólne	211
3.4.2. Plan operacyjny ochrony przed powodzią a inne akty planowania w zarządzaniu kryzysowym	212
3.5. Monitoring poziomu wody	215
4. Zadania samorządu w sytuacji zagrożenia	217
4.1. Pogotowie i alarm przeciwpowodziowy	217
4.2. Ewakuacja z obszarów bezpośrednio zagrożonych	219
4.3. Jednostki samorządu terytorialnego jako ofiara kryzysu	222
4.4. Współpraca z organizacjami społecznymi	226
5. Podsumowanie	229

Rozdział X (Maciej Barmosz) Bezpieczeństwo infrastruktury drogowej w sytuacjach zagrożenia w jednostkach samorządu terytorialnego	231
1. Wstęp	231
2. Zadania jednostek samorządu terytorialnego z zakresu bezpieczeństwa infrastruktury drogowej	234
3. Infrastruktura drogowa w czasie stanów nadzwyczajnych	236
4. Finansowanie zadań jednostek samorządu terytorialnego w zakresie bezpieczeństwa infrastruktury drogowej	250
5. Podsumowanie	252

Rozdział XI (Jolanta Mikołajczyk) Bezpieczeństwo przeciwpożarowe w jednostkach samorządu terytorialnego w sytuacjach zagrożenia	255
1. Wstęp	255
2. Ochrona pożarowa, bezpieczeństwo pożarowe i bezpieczeństwo przeciwpożarowe	256
3. Podmioty odpowiedzialne za bezpieczeństwo przeciwpożarowe	259
4. Krajowy system ratowniczo-gaśniczy	262
4.1. Uwagi ogólne	262
4.2. Jednostki krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego	262
4.3. Struktura organizacyjna krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego	264
4.4. Funkcjonowanie krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego	266
5. Jednostki ochrony przeciwpożarowej w sytuacjach zagrożenia	270
5.1. Uwagi ogólne	270
5.2. Stan klęski żywiołowej, stan wyjątkowy	270
5.3. Stan wojenny, czas wojny	271
5.4. Funkcjonowanie krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego w obliczu stanów nadzwyczajnych	276
5.5. Sytuacje kryzysowe	276
6. Podsumowanie	277

Rozdział XII (Emilia Skibowska) Bezpieczeństwo dóbr kultury w sytuacjach zagrożenia w jednostkach samorządu terytorialnego	279
1. Wstęp	279
2. Charakterystyka podstawowych pojęć	280
3. Zadania jednostek samorządu terytorialnego z zakresu ochrony dóbr kultury	285
4. Zasady ochrony zabytków	287
5. Ochrona dóbr kultury na wypadek wojny	294
6. Podsumowanie	299

Rozdział XIII (Maciej Witwer) Wyzwania prawne i organizacyjne cyberbezpieczeństwa samorządu terytorialnego w sytuacjach kryzysowych	301
1. Wstęp	301
2. Siatka pojęciowa	304
2.1. Cyberprzestrzeń	304
2.2. Cyberodporność i cyberbezpieczeństwo	305
2.3. Sieci i systemy informatyczne, usługa ICT, produkt ICT	306
2.4. Cyberzagrożenia	307
3. Stwarzanie spójnego systemu cyberbezpieczeństwa jednostek samorządu terytorialnego	309
4. Odpowiedzialność za cyberbezpieczeństwo	315
5. Jak samorząd terytorialny powinien dbać o cyberbezpieczeństwo?	316
5.1. Podstawowe problemy w zapewnianiu cyberbezpieczeństwa	316
5.2. Dobre praktyki	319
5.3. System zarządzania bezpieczeństwem informacji	321
5.4. Współprace wzmacniające cyberodporność	325
6. Doświadczenia ukraińskiego samorządu terytorialnego	327
7. Podsumowanie	330

Bibliografia	333

Orzecznictwo	353

Akty prawne	355

Autorzy

Maciej Barmosz

mgr Maciej Barmosz – doktorant w Szkole Doktorskiej Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie; zajmuje się prawem administracyjnym i prawem samorządu terytorialnego.

Karolina Chról

Karolina Chról – doktor nauk prawnych, radczyni prawna oraz ekspertka w zakresie prawa energetycznego i transformacji energetycznej. Specjalizuje się w regulacjach z zakresu rynku energii i dekarbonizacji przemysłu, systemie EU ETS, pomocy publicznej oraz technologiach CCS/CCUS. Doradza przedsiębiorstwom i organizacjom branżowym w projektach związanych z transformacją energetyczną i polityką klimatyczną. Autorka publikacji naukowych i eksperckich, prelegentka krajowych i międzynarodowych konferencji oraz szkoleń poświęconych zagadnieniom energetycznym i klimatycznym.

Jakub Dorosz-Kruczyński

Natalia Kohtamäki

dr hab. Natalia Kohtamäki, prof. UKSW – pracowniczka Wydziału Prawa i Administracji na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie; specjalizuje się w europejskim prawie administracyjnym, ze szczególnym uwzględnieniem systemu agencyjnego, oraz w prawie finansowym; była kierownikiem dwóch projektów finansowanych ze środków Narodowego Centrum Nauki; autorka kilkudziesięciu publikacji, w tym autorskich monografii w języku angielskim (Theorising the Legitimacy of EU Regulatory Agencies, Berlin 2019) i niemieckim (Die Reform der Bankenaufsicht in der Europäischen Union, Tübingen 2012).

Marcin Kopeć

Marcin Kopeć - doktor nauk prawnych; radca prawny specjalizujący się w prawie administracyjnym i cywilnym; autor artykułów z zakresu prawa farmaceutycznego oraz medycznego.

Jolanta Mikołajczyk

Irena Lipowicz

Irena Lipowicz – profesor doktor habilitowana nauk prawnych; wieloletni pracownik badawczo-dydaktyczny; była Rzecznik Praw Obywatelskich; w latach 1991–2000 posłanka na Sejm, m.in. przewodnicząca komisji samorządu terytorialnego, współtwórczyni konstytucyjnych gwarancji ochrony danych osobowych; ceniona w Polsce i za granicą autorka licznych prac z zakresu prawa administracyjnego, w tym podręczników akademickich.

Radosław Mędrzycki

dr hab. Radosław Mędrzycki, prof. UKSW – pracownik Wydziału Prawa i Administracji na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie; autor monografii poświęconych m.in. solidarności społecznej i dostępności, a także artykułów i komentarzy.

Agnieszka Piskorz-Ryń

dr hab. Agnieszka Piskorz-Ryń, prof. UKSW – pracowniczka Wydziału Prawa i Administracji na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie; prawniczka; specjalizuje się w prawie administracyjnym, w tym w kwestiach dotyczących bezpieczeństwa publicznego.

Sebastian Sikorski

Sebastian Sikorski – Prorektor ds. promocji i współpracy z otoczeniem, profesor uczelni, doktor habilitowany nauk prawnych w Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Adwokat specjalizujący się w obszarze prawa medycznego i administracyjnego. Wiceprezes Polskiego Towarzystwa Cyfryzacji Medycyny i Farmacji. Ekspert wiodący w Radzie Sektorowej ds. Kompetencji w Ochronie Zdrowia. Współpracuje z Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz SGH w Warszawie. Autor kilkudziesięciu publikacji z zakresu prawa medycznego, administracyjnego oraz cywilnego. W latach 2005–2007 zajmował stanowisko Naczelnika Wydziału Obsługi Sektora Ochrony Zdrowia w Centrali Banku Gospodarstwa Krajowego. W tym okresie delegowany przez BGK do bezpośredniej współpracy z ówczesnym Ministrem Zdrowia oraz jako ekspert w Komisji Zdrowia Sejmu i Senatu RP.

Emilia Skibowska

Mariusz Szyrski

Mariusz Szyrski – doktor habilitowany nauk prawnych, profesor UKSW, pracownik Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie; specjalizuje się w prawie administracyjnym i gospodarczym ze szczególnym uwzględnieniem zarządzania kryzysowego, ochrony ludności i obrony cywilnej oraz prawa energetycznego; autor publikacji z tego zakresu, m.in. komentarzy do ustawy o zarządzaniu kryzysowym i ustawy o stanie klęski żywiołowej; redaktor i współautor komentarza do ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej.

Krzysztof Świtała

Krzysztof Świtała – doktor nauk prawnych, inżynier; adiunkt w Katedrze Prawa Informatycznego w Instytucie Nauk Prawnych na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie; laureat Forum Młodych Mistrzów podczas XVIII Forum Teleinformatyki w 2012 i 2015 r.; jego zainteresowania naukowe obejmują prawne aspekty informatyzacji administracji i ochrony zdrowia oraz problematykę bezpieczeństwa informacyjnego.

Maciej Witwer