Wykaz skrótów
str. 27

Wstęp
str. 29

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego
str. 31

Tytuł I. Przepisy ogólne
str. 39

Literatura
str. 39

1. Geneza i ewolucja regulacji prawnych w dziedzinie koordynacji
str. 41

2. Aktualne regulacje prawne
str. 43

Artykuł 1
Definicje
str. 45

1. Uwagi ogólne
str. 55

2. Praca najemna oraz działalność na własny rachunek
str. 55

3. Ubezpieczony
str. 60

4. Urzędnik służby cywilnej
str. 60

5. System specjalny dla urzędników służby cywilnej
str. 61

6. Pracownik przygraniczny
str. 62

7. Uchodźca i bezpaństwowiec
str. 63

8. Członek rodziny
str. 63

9. Zamieszkanie i pobyt
str. 64

10. Ustawodawstwo
str. 65

11. Władza właściwa
str. 66

12. Komisja administracyjna
str. 66

13. Rozporządzenie wykonawcze
str. 66

14. Instytucja
str. 67

15. Instytucja właściwa
str. 67

16. Instytucja miejsca zamieszkania oraz instytucja miejsca pobytu
str. 67

17. Właściwe państwo członkowskie
str. 68

18. Okres ubezpieczenia
str. 68

19. Okres zatrudnienia i okres pracy na własny rachunek
str. 68

20. Okres zamieszkania
str. 69

21. Świadczenie rzeczowe
str. 69

22. Emerytura lub renta
str. 71

23. Świadczenie przedemerytalne
str. 71

24. Świadczenie z tytułu śmierci
str. 72

25. Świadczenie rodzinne
str. 72

Orzecznictwo TS
str. 74

Orzecznictwo sądów polskich
str. 115

Artykuł 2
Zakres podmiotowy
str. 117

1. Uwagi ogólne
str. 117

2. Kryterium ekonomiczne
str. 118

3. Obywatelstwo
str. 119

4. Kryterium rodzinne
str. 121

Orzecznictwo TS
str. 123

Artykuł 3
Zagadnienia objęte rozporządzeniem
str. 124

1. Uwagi ogólne
str. 125

2. Gałęzie zabezpieczenia społecznego (ust. 1)
str. 126

2.1. Świadczenia z tytułu choroby
str. 126

2.2. Świadczenia z tytułu macierzyństwa i świadczenia równoważne dla ojca
str. 129

2.3. Świadczenia z tytułu inwalidztwa
str. 130

2.4. Świadczenia z tytułu starości
str. 131

2.5. Renty rodzinne
str. 132

2.6. Świadczenia z tytułu wypadków przy pracy i choroby zawodowej
str. 133

2.7. Zasiłki na wypadek śmierci
str. 133

2.8. Świadczenia dla bezrobotnych
str. 133

2.9. Świadczenia przedemerytalne
str. 135

2.10. Świadczenia rodzinne
str. 135

3. Zakres zastosowania - systemy świadczeń (ust. 2)
str. 136

4. Specjalne nieskładkowe świadczenia pieniężne
str. 137

5. Zobowiązania armatora
str. 137

6. Wyłączenie pomocy społecznej i medycznej
str. 137

7. Wyłączenie świadczeń odszkodowawczych
str. 138

8. Relacja do art. 9 rozporządzenia
str. 140

Orzecznictwo TS
str. 140

Orzecznictwo sądów polskich
str. 152

Artykuł 4
Zasada równego traktowania
str. 152

Orzecznictwo TS
str. 154

Orzecznictwo sądów polskich
str. 158

Artykuł 5
Równe traktowanie świadczeń, dochodów, okoliczności lub zdarzeń
str. 159

Orzecznictwo TS
str. 164

Orzecznictwo sądów polskich
str. 172

Artykuł 6
Sumowanie okresów
str. 172

Orzecznictwo TS
str. 178

Orzecznictwo sądów polskich
str. 180

Artykuł 7
Uchylenie zasad dotyczących miejsca zamieszkania
str. 180

Orzecznictwo TS
str. 184

Orzecznictwo sądów polskich
str. 185

Artykuł 8
Relacje między niniejszym rozporządzeniem a innymi instrumentami koordynacji
str. 187

Orzecznictwo TS
str. 190

Orzecznictwo sądów polskich
str. 191

Artykuł 9
Oświadczenia Państw Członkowskich dotyczące zakresu niniejszego rozporządzenia
str. 192

Orzecznictwo TS
str. 193

Artykuł 10
Zakaz kumulacji świadczeń
str. 193

Orzecznictwo TS
str. 196

Tytuł II. Określanie mającego zastosowanie ustawodawstwa
str. 199

Literatura
str. 199

Orzecznictwo TS
str. 201

Artykuł 11
Zasady ogólne
str. 205

1. Zasada jednego ustawodawstwa właściwego
str. 208

2. Ustalanie ustawodawstwa dla poszczególnych grup
str. 211

2.1. Osoba wykonująca pracę najemną
str. 211

2.2. Osoba wykonująca pracę na własny rachunek
str. 211

2.3. Urzędnicy służby cywilnej
str. 212

2.4. Osoby otrzymujące zasiłek dla bezrobotnych
str. 213

2.5. Służba w siłach zbrojnych i służba cywilna
str. 213

2.6. Osoby niewykonujące pracy (działalności zarobkowej) oraz pobierające świadczenia pieniężne
str. 214

2.7. Osoby pracujące na morzu
str. 214

Orzecznictwo TS
str. 216

Artykuł 12
Zasady szczególne
str. 219

1. Uwagi wstępne
str. 222

2. Delegowanie pracowników
str. 222

2.1. Wykonywanie pracy na rzecz wysyłającego pracodawcy
str. 224

2.2. Normalne wykonywanie pracy na terytorium państwa członkowskiego
str. 226

2.3. Czas delegowania
str. 228

2.4. Brak możliwości zastąpienia dotychczas delegowanego pracownika
str. 229

2.5. Problem relacji decyzji A2 do treści rozporządzeń
str. 229

3. Przejściowe wykonywanie działalności na terytorium innego państwa członkowskiego
str. 230

4. Obowiązki informacyjne - postępowanie
str. 232

5. Obowiązek współdziałania instytucji właściwych
str. 233

Orzecznictwo TS
str. 234

Orzecznictwo sądów polskich
str. 235

Artykuł 13
Wykonywanie pracy w dwóch lub w kilku Państwach Członkowskich
str. 238

1. Uwagi ogólne
str. 242

2. Wykonywanie pracy w przynajmniej dwóch państwach członkowskich
str. 243

3. Prowadzenie działalności w przynajmniej dwóch państwach członkowskich
str. 246

4. Wykonywanie pracy i prowadzenie działalności w przynajmniej dwóch państwach członkowskich
str. 248

5. Pełnienie służby urzędniczej i wykonywanie pracy/prowadzenie działalności w przynajmniej dwóch państwach członkowskich
str. 248

6. Fikcja wykonywania pracy/prowadzenia działalności
str. 249

7. Obowiązki osób objętych art. 13 rozporządzeniem nr 883/2004
str. 249

Orzecznictwo TS
str. 251

Orzecznictwo sądów polskich
str. 253

Artykuł 14
Ubezpieczenie dobrowolne lub fakultatywne kontynuowane
str. 255

Orzecznictwo TS
str. 258

Artykuł 15
Personel kontraktowy Wspólnot Europejskich
str. 258

Orzecznictwo TS
str. 259

Artykuł 16
Wyjątki od przepisów art. 11 do 15
str. 260

1. Porozumienia wyjątkowe
str. 260

2. Wyłączenie ustawodawstwa państwa zamieszkania
str. 262

Orzecznictwo TS
str. 262

Tytuł III. Przepis y szczególne dotyczące różnych kategori świadczeń
str. 263

Rozdział 1. Świadczenia z tytułu choroby, macierzyństwa i równoważne świadczenia dla ojca
str. 263

Literatura
str. 263

Orzecznictwo TS
str. 266

Sekcja 1. Ubezpieczeni i członkowie ich rodzin, z wyjątkiem emerytów lub rencistów i członków ich rodzin
str. 275

Artykuł 17
Miejsce zamieszkania w Państwie Członkowskim innym niż właściwe Państwo Członkowskie
str. 275

Orzecznictwo TS
str. 284

Artykuł 18
Pobyt we właściwym Państwie Członkowskim, kiedy miejsce zamieszkania jest w innym Państwie Członkowskim - zasady szczególne w odniesieniu do członków rodzin pracowników przygranicznych
str. 286

Artykuł 19
Pobyt poza właściwym Państwem Członkowskim
str. 292

1. Uwagi ogólne
str. 294

2. Pobyt w innym państwie członkowskim aniżeli państwo właściwe
str. 295

3. Uprzednie porozumienia dotyczące korzystania ze świadczeń
str. 297

4. Zwrot kosztów
str. 297

5. Europejska karta ubezpieczenia zdrowotnego
str. 299

Orzecznictwo TS
str. 300

Artykuł 20
Udanie się w celu uzyskania świadczeń rzeczowych - zezwolenie na stosowne leczenie poza Państwem Członkowskim miejsca zamieszkania
str. 304

1. Uwagi ogólne
str. 310

2. Zezwolenie instytucji właściwej
str. 311

3. Zakres udzielanych świadczeń oraz przesłanki wyrażenia zgody
str. 312

4. Prawa członków rodziny
str. 315

5. Rozliczenie ryczałtowe pomiędzy instytucjami
str. 315

Orzecznictwo TS
str. 315

Orzecznictwo sądów polskich
str. 318

Artykuł 21
Świadczenia pieniężne
str. 319

1. Uwagi ogólne
str. 326

2. Świadczenia pieniężne a rzeczowe
str. 327

3. Problem uznawania zaświadczeń lekarskich
str. 327

4. Postępowanie
str. 328

5. Prawny status ubezpieczonego i członków rodziny (ust. 1)
str. 330

6. Obliczenia świadczeń pieniężnych (ust. 2-4)
str. 330

Orzecznictwo TS
str. 331

Artykuł 22
Osoby ubiegające się o emeryturę lub rentę
str. 332

Sekcja 2. Emeryci i renciści oraz członkowie ich rodzin
str. 335

Artykuł 23
Prawo do świadczeń rzeczowych na podstawie ustawodawstwa Państwa Członkowskiego miejsca zamieszkania
str. 335

Orzecznictwo TS
str. 337

Artykuł 24
Brak prawa do świadczeń rzeczowych na podstawie ustawodawstwa Państwa Członkowskiego miejsca zamieszkania
str. 338

Orzecznictwo TS
str. 346

Artykuł 25
Emerytury lub renty na podstawie ustawodawstwa jednego lub kilku Państw Członkowskich innych niż państwo miejsca zamieszkania, w przypadkach, gdy istnieje prawo do świadczeń rzeczowych w tym ostatnim Państwie Członkowskim
str. 347

Artykuł 26
Miejsce zamieszkania członków rodziny w państwie innym niż to, w którym zamieszkuje emeryt lub rencista
str. 349

Artykuł 27
Pobyt uprawnionego lub członków jego rodziny w państwie innym niż to, w którym mają miejsce zamieszkania - pobyt we właściwym Państwie Członkowskim - zgoda na uzyskanie właściwej opieki poza Państwem Członkowskim miejsca zamieszkania
str. 353

Artykuł 28
Zasady szczególne dotyczące emerytowanych pracowników przygranicznych
str. 361

1. Uwagi ogólne
str. 364

2. Kontynuowanie opieki w dotychczasowym państwie zatrudnienia
str. 365

3. Prawo do świadczeń rzeczowych byłych pracowników przygranicznych
str. 367

4. Prawo do świadczeń rzeczowych członków rodzin pracowników przygranicznych lub osób pozostałych przy życiu
str. 367

5. Realizacja roszczeń
str. 368

6. Zwrot kosztów między instytucjami
str. 368

Artykuł 29
Świadczenia pieniężne dla emerytów lub rencistów
str. 368

Artykuł 30
Składki obciążające emerytów lub rencistów
str. 371

1. Uwagi ogólne
str. 372

2. Pobór składek przez instytucję obciążoną kosztami świadczeń rzeczowych w przypadku państw, w których świadczenia zależą od opłacania składki
str. 373

3. Pobór składek przez instytucję obciążoną kosztami świadczeń rzeczowych w przypadku państw, w których świadczenia zależą od zamieszkania
str. 374

Orzecznictwo TS
str. 374

Sekcja 3. Przepisy wspólne
str. 376

Artykuł 31
Przepis ogólny
str. 376

Artykuł 32
Pierwszeństwo prawa do świadczeń rzeczowych - zasada szczególna dotycząca prawa członków rodziny do świadczeń w Państwie Członkowskim zamieszkania
str. 378

Orzecznictwo TS
str. 381

Artykuł 33
Świadczenia rzeczowe o znacznej wartości
str. 382

Artykuł 34
Zbieg świadczeń z tytułu długotrwałej opieki
str. 383

Artykuł 35
Zwroty między instytucjami
str. 388

1. Uwagi ogólne
str. 396

2. Zasada pełnego zwrotu kosztów
str. 397

3. Zwrot faktycznie poniesionych wydatków
str. 398

4. Zwrot na podstawie kwot zryczałtowanych (ust. 2)
str. 399

5. Spory między instytucjami właściwymi w zakresie zwrotu kosztów oraz odsetki od nieuregulowanych należności
str. 400

6. Szczególne uprawnienia państw członkowskich w zakresie rozliczeń
str. 401

Orzecznictwo TS
str. 401

Rozdział 2. Świadczenia z tytułu wypadku przy pracy i choroby zawodowej
str. 402

Literatura
str. 402

Orzecznictwo TS
str. 408

Artykuł 36
Prawo do świadczeń rzeczowych i pieniężnych
str. 415

1. Uwagi ogólne
str. 420

2. Ogólne reguły udzielania świadczeń rzeczowych - ust. 1
str. 421

3. Szczególne świadczenia rzeczowe - ust. 2
str. 423

4. Zgoda na udanie się w celu realizacji świadczenia - ust. 2a
str. 425

5. Świadczenia pieniężne
str. 425

Artykuł 37
Koszty przewozu
str. 426

Artykuł 38
Świadczenia w razie choroby zawodowej, jeżeli zainteresowany narażony był na takie samo ryzyko w kilku Państwach Członkowskich
str. 427

Orzecznictwo TS
str. 432

Artykuł 39
Pogłębienie się choroby zawodowej
str. 433

Artykuł 40
Zasady dotyczące uwzględniania odrębności niektórych ustawodawstw
str. 436

Orzecznictwo TS
str. 441

Artykuł 41
Zwroty między instytucjami
str. 441

Rozdział 3. Świadczenia z tytułu śmierci
str. 442

Artykuł 42
Prawo do świadczeń w przypadku gdy śmierć nastąpiła, lub gdy uprawniony zamieszkuje, w Państwie Członkowskim innym niż właściwe Państwo Członkowskie
str. 442

Artykuł 43
Udzielanie świadczeń w przypadku śmierci emeryta lub rencisty
str. 443

Rozdział 4. Świadczenia z tytułu inwalidztwa
str. 444

Literatura
str. 444

Artykuł 44
Osoby podlegające wyłącznie ustawodawstwu typu A
str. 446

Artykuł 45
Przepisy szczególne dotyczące sumowania okresów ubezpieczenia
str. 452

Artykuł 46
Osoby podlegające wyłącznie ustawodawstwu typu B lub ustawodawstwu typu A i B
str. 453

Artykuł 47
Pogłębienie się stanu inwalidztwa
str. 455

Artykuł 48
Zamiana świadczeń z tytułu inwalidztwa na świadczenia z tytułu starości
str. 457

Artykuł 49
Przepisy szczególne dotyczące urzędników służby cywilnej
str. 460

Rozdział 5. Emerytury i renty rodzinne
str. 460

Literatura
str. 460

Orzecznictwo sądów polskich
str. 463

Artykuł 50
Przepisy ogólne
str. 464

Orzecznictwo TS
str. 471

Artykuł 51
Przepisy szczególne dotyczące sumowania okresów
str. 473

Orzecznictwo TS
str. 480

Orzecznictwo sądów polskich
str. 481

Artykuł 52
Przyznawanie świadczeń
str. 482

1. Uwagi ogólne
str. 483

2. Świadczenie niezależne
str. 484

3. Świadczenie proporcjonalne
str. 485

4. Prawo do świadczenia wyższego
str. 486

5. Wyłączenia
str. 486

Orzecznictwo TS
str. 487

Orzecznictwo sądów polskich
str. 490

Artykuł 53
Zasady przeciwdziałania kumulacji
str. 490

1. Uwagi ogólne
str. 491

2. Świadczenia tego samego oraz różnego rodzaju
str. 491

3. Przesłanki stosowania regulacji antykumulacyjnych
str. 492

4. Sytuacje, w których przepisy antykumulacyjne będą znajdowały zastosowanie
str. 493

Orzecznictwo TS
str. 494

Artykuł 54