| Zawartość | Nr strony |
|---|
| | |
| Wykaz skrótów | XIII |
| Wykaz dokumentów | XIX |
| Część I. Kosmos i prawo międzynarodowe | |
| Rozdział I. Międzynarodowe prawo kosmiczne | 1 |
| § 1. Uwagi wprowadzające | 2 |
| § 2. Pojęcie prawa kosmicznego | 4 |
| § 3. Źródła międzynarodowego prawa kosmicznego | 7 |
| Rozdział II. Status prawny kosmosu | 13 |
| § 1. Pojęcie kosmosu, przestrzeni kosmicznej i ciał niebieskich | 14 |
| § 2. Prawna delimitacja przestrzeni kosmicznej | 15 |
| § 3. Status prawny przestrzeni kosmicznej i ciał niebieskich | 17 |
| I. Uwagi wprowadzające | 17 |
| II. Zasada wolności badań i użytkowania przestrzeni kosmicznej i ciał niebieskich | 19 |
| III. Zasada niezawłaszczalności | 22 |
| IV. Zasada pokojowego wykorzystania przestrzeni kosmicznej i ciał niebieskich | 24 |
| § 4. Orbita geostacjonarna | 26 |
| Rozdział III. Status prawny obiektów kosmicznych | 27 |
| § 1. Definicja pojęcia obiektu kosmicznego | 27 |
| § 2. Rejestracja obiektów kosmicznych | 29 |
| Rozdział IV. Ochrona środowiska przestrzeni kosmicznej i ciał niebieskich | 32 |
| § 1. Geneza ochrony środowiska przestrzeni kosmicznej | 32 |
| § 2. Pojęcie środowiska przestrzeni kosmicznej i ciał niebieskich | 33 |
| § 3. Cele ochrony środowiska przestrzeni kosmicznej i ciał niebieskich | 34 |
| § 4. Rodzaje zagrożeń środowiska przestrzeni kosmicznej i ciał niebieskich | 36 |
| I. Śmieci kosmiczne | 36 |
| II. Skażenie biologiczne | 38 |
| III. Skażenie radioaktywne | 39 |
| IV. Inne zagrożenia | 40 |
| § 5. Ochrona środowiska przestrzeni kosmicznej i ciał niebieskich w traktatach międzynarodowego prawa kosmicznego | 40 |
| § 6. Działalność rządowych i pozarządowych organizacji międzynarodowych w zakresie ochrony środowiska przestrzeni kosmicznej i ciał niebieskich | 42 |
| Rozdział V. Odpowiedzialność międzynarodowa za działania kosmiczne | 48 |
| § 1. Pojęcie i rodzaje odpowiedzialności w prawie międzynarodowym publicznym | 49 |
| § 2. Pojęcie i rodzaje odpowiedzialności w międzynarodowym prawie kosmicznym | 51 |
| § 3. Odpowiedzialność za naruszenie prawa międzynarodowego w związku z działalnością kosmiczną | 55 |
| I. Uwagi wprowadzające | 55 |
| II. Zastosowanie Artykułów KPM z 2001 r. do działalności kosmicznej | 57 |
| § 4. Odpowiedzialność za szkody wyrządzone działalnością zgodną z prawem międzynarodowym a prawo kosmiczne | 63 |
| Część II. Kosmos i instytucjonalne formy współpracy międzynarodowej | |
| Rozdział VI. Dyplomacja kosmiczna | 69 |
| § 1. Pojęcia dyplomacji i dyplomacji kosmicznej | 69 |
| § 2. Rola dyplomacji kosmicznej – przeszłość i teraźniejszość | 71 |
| I. Międzynarodowe konferencje kosmiczne ONZ – UNISPACE | 71 |
| II. Dyplomacja kosmiczna a realizacja Agendy na rzecz Zrównoważonego Rozwoju 2030 | 73 |
| § 3. Główne problemy i wyzwania dyplomacji kosmicznej | 75 |
| I. Zróżnicowanie podmiotów prowadzących działalność kosmiczną | 75 |
| II. Rosnąca liczba państw członkowskich COPUOS i malejąca efektywność jego prac | 76 |
| III. Problemy wynikające z sytuacji geopolitycznej panującej na świecie | 78 |
| IV. Wyzwania stojące przed dyplomacją kosmiczną | 78 |
| § 4. Rekomendacje dla rozwoju dyplomacji kosmicznej | 81 |
| § 5. Mechanizmy krajowe dyplomacji kosmicznej | 83 |
| Rozdział VII. Rola ONZ w regulowaniu działalności kosmicznej | 85 |
| § 1. Zgromadzenie Ogólne ONZ | 85 |
| § 2. Komitet do spraw Pokojowego Wykorzystania Przestrzeni Kosmicznej | 88 |
| § 3. Podkomitet Naukowo-Techniczny | 92 |
| § 4. Podkomitet Prawny | 93 |
| § 5. Grupy robocze COPUOS | 96 |
| I. Uwagi ogólne | 96 |
| II. Grupa Robocza do spraw Agendy „Przestrzeń kosmiczna 2030” | 97 |
| III. Grupa Robocza Całości | 98 |
| IV. Grupa Robocza do spraw Wykorzystania Jądrowych Źródeł Energii w Przestrzeni Kosmicznej | 98 |
| V. Grupa Robocza do spraw Długoterminowego Zrównoważonego Rozwoju Działań w Przestrzeni Kosmicznej | 99 |
| VI. Grupa Robocza do spraw Przestrzeni Kosmicznej i Zdrowia na Świecie | 101 |
| VII. Grupa Robocza do spraw Statusu i Stosowania Pięciu Traktatów ONZ w sprawie przestrzeni kosmicznej | 101 |
| VIII. Grupa Robocza do spraw Definicji i Delimitacji Przestrzeni Kosmicznej | 102 |
| IX. Grupa Robocza do spraw Prawnych Aspektów Działalności Związanej z Zasobami Kosmicznymi | 102 |
| § 6. Biuro ONZ do spraw Przestrzeni Kosmicznej | 103 |
| § 7. Rada Gospodarcza i Społeczna | 105 |
| § 8. Sekretarz Generalny | 105 |
| § 9. Komitet do spraw Badań Przestrzeni Kosmicznej | 106 |
| Rozdział VIII. Międzynarodowy Związek Telekomunikacyjny | 108 |
| § 1. Rola organizacji wyspecjalizowanych ONZ w regulowaniu działalności kosmicznej | 108 |
| § 2. Konstytucja i Konwencja Międzynarodowego Związku Telekomunikacyjnego | 110 |
| § 3. Cele i działania Międzynarodowego Związku Telekomunikacyjnego | 111 |
| § 4. Struktura i sektory Międzynarodowego Związku Telekomunikacyjnego | 113 |
| § 5. Członkostwo w Międzynarodowym Związku Telekomunikacyjnym | 116 |
| Rozdział IX. Organizacje łączności satelitarnej | 117 |
| § 1. Uwagi wprowadzające | 117 |
| § 2. INTELSAT | 118 |
| § 3. INMARSAT | 126 |
| § 4. EUTELSAT | 129 |
| Rozdział X. Europejska Agencja Kosmiczna | 132 |
| § 1. Podstawy prawne i status prawny Europejskiej Agencji Kosmicznej | 132 |
| § 2. Cele i zasady Europejskiej Agencji Kosmicznej | 134 |
| § 3. Struktura organizacyjna Europejskiej Agencji Kosmicznej | 136 |
| Rozdział XI. Unia Europejska | 138 |
| § 1. Uwagi wprowadzające | 138 |
| I. Podstawowe pojęcia | 138 |
| II. Historia zainteresowania Unii Europejskiej kosmosem | 139 |
| III. Polityka kosmiczna a kompetencje Unii Europejskiej | 141 |
| § 2. Agencja Unii Europejskiej do spraw Programu Kosmicznego – mandat i kompetencje | 142 |
| § 3. Unijny program kosmiczny | 143 |
| I. Uwagi ogólne | 143 |
| II. Komponenty programu kosmicznego Unii Europejskiej | 144 |
| § 4. Strategia kosmiczna UE na rzecz bezpieczeństwa i obrony | 145 |
| Część III. Kosmos i działalność gospodarcza | |
| Rozdział XII. Finansowanie działalności kosmicznej | 149 |
| § 1. Uwagi wprowadzające | 149 |
| § 2. Prace nad regulacjami międzynarodowymi w zakresie zabezpieczeń międzynarodowych | 150 |
| § 3. Istota zabezpieczeń międzynarodowych | 152 |
| § 4. Obiekt kosmiczny jako przedmiot zabezpieczania | 153 |
| § 5. Środki zaradcze wynikające z konwencji kapsztadzkiej | 154 |
| § 6. Rejestr międzynarodowy | 156 |
| Rozdział XIII. Ubezpieczenie działalności kosmicznej | 158 |
| § 1. Uwagi wprowadzające | 160 |
| § 2. Rola ubezpieczeń w działalności kosmicznej | 161 |
| § 3. Ryzyko w działalności kosmicznej | 163 |
| I. Uwagi ogólne | 163 |
| II. Ryzyko technologiczne | 164 |
| III. Ryzyka naturalne | 165 |
| IV. Ryzyka społeczne – śmieci kosmiczne | 165 |
| V. Ryzyka polityczne | 166 |
| VI. Ryzyko cybernetyczne | 167 |
| VII. Ryzyko prawne | 167 |
| § 4. Szkody wynikające z zagrożeń kosmicznych | 168 |
| § 5. Podział ryzyka w działalności kosmicznej | 169 |
| § 6. Ubezpieczenia jako metoda zarządzania ryzykiem w działalności kosmicznej | 171 |
| § 7. Ubezpieczyciele sektora kosmicznego – ocena ryzyka i zawieranie ubezpieczeń kosmicznych | 172 |
| § 8. Klasyfikacja ubezpieczeń kosmicznych | 174 |
| I. Uwagi ogólne | 174 |
| II. Ubezpieczenie przed wyniesieniem (pre-launch insurance) | 176 |
| III. Ubezpieczenie fazy wyniesienia (launch insurance) | 176 |
| IV. Ubezpieczenie satelity na orbicie (in-orbit insurance) | 177 |
| V. Ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej | 177 |
| § 9. Zasady działania ubezpieczeń w działalności kosmicznej | 179 |
| I. Uwagi ogólne | 179 |
| II. Wartość i suma ubezpieczenia | 179 |
| III. Ubezpieczenie od wszystkich ryzyk | 181 |
| IV. Obliczanie odszkodowania | 181 |
| § 10. Obowiązkowe ubezpieczenie działalności kosmicznej | 182 |
| I. Uwagi ogólne | 182 |
| II. Przedmiot ubezpieczenia | 184 |
| III. Podmioty objęte obowiązkowym ubezpieczeniem od odpowiedzialności cywilnej | 185 |
| IV. Wartość obowiązkowego ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej | 186 |
| § 11. Nowe typy działalności kosmicznej i rola ubezpieczeń – loty suborbitalne i turystyka kosmiczna | 187 |
| § 12. Uwagi końcowe | 188 |
| Rozdział XIV. Zarządzanie ruchem w przestrzeni kosmicznej | 189 |
| § 1. Uwagi wprowadzające | 189 |
| § 2. Istota zarządzania ruchem kosmicznym | 190 |
| § 3. Międzynarodowe regulacje soft law w zakresie zarządzania ruchem kosmicznym | 191 |
| § 4. Space Traffic Management w prawie Unii Europejskiej | 192 |
| I. Przyczyny stworzenia Unijnego programu kosmicznego | 192 |
| II. Podstawy prawne Unijnego programu kosmicznego | 193 |
| III. Rozporządzenie ustanawiające Unijny program kosmiczny i Agencję Unii Europejskiej ds. Programu Kosmicznego | 194 |
| 1. Preambuła | 194 |
| 2. Kluczowe definicje | 196 |
| IV. Szczegółowe rozwiązania dotyczące SSA | 197 |
| V. Prawo miękkie dotyczące zarządzania ruchem kosmicznym w Unii Europejskiej | 199 |
| Rozdział XV. Loty suborbitalne | 201 |
| § 1. Podstawowe pojęcia | 202 |
| I. Loty suborbitalne | 202 |
| II. Pojazdy suborbitalne oraz ich rodzaje | 203 |
| § 2. Hybrydowy lotniczo-kosmiczny charakter lotów suborbitalnych | 204 |
| I. Kwalifikacja w oparciu o przestrzeń, w jakiej odbywają się loty suborbitalne | 204 |
| II. Kwalifikacja w oparciu o status prawny pojazdów wykorzystywanych w lotach suborbitalnych | 205 |
| III. Nowe tendencje regulacyjne | 206 |
| § 3. Odpowiedzialność odszkodowawcza w związku z lotami suborbitalnymi | 208 |
| I. Rodzaje odpowiedzialności odszkodowawczej operatora pojazdu kosmicznego | 208 |
| 1. Uwagi ogólne | 208 |
| 2. Odpowiedzialność odszkodowawcza w międzynarodowym prawie kosmicznym w związku z lotami suborbitalnymi | 208 |
| 3. Odpowiedzialność odszkodowawcza w międzynarodowym prawie lotniczym w związku z lotami suborbitalnymi | 209 |
| § 4. Uwagi końcowe | 210 |
| Rozdział XVI. Techniki satelitarne | 212 |
| § 1. Uwagi wprowadzające | 212 |
| § 2. Nawigacja satelitarna | 214 |
| I. Pojęcie nawigacji satelitarnej | 214 |
| II. Globalne i wspomagające systemy nawigacji satelitarnej | 217 |
| III. Zakres zastosowania prawa międzynarodowego do nawigacji satelitarnej | 219 |
| § 3. Teledetekcja satelitarna | 220 |
| Rozdział XVII. Wydobycie surowców mineralnych na Księżycu i innych ciałach niebieskich | 224 |
| § 1. Uwagi wprowadzające | 225 |
| § 2. Podstawowe pojęcia | 226 |
| I. Pojęcie górnictwa kosmicznego | 226 |
| II. Pojęcie surowców mineralnych | 227 |
| III. Pojęcie ciała niebieskiego w międzynarodowym prawie kosmicznym | 229 |
| § 3. Dopuszczalność prowadzenia działalności wydobywczej na Księżycu i innych ciałach niebieskich | 230 |
| § 4. Prawo własności do zasobów naturalnych w świetle międzynarodowego prawa kosmicznego | 232 |
| § 5. Prawo własności do zasobów naturalnych w świetle prawa krajowego | 237 |
| I. Uwagi ogólne | 237 |
| II. Prawo wewnętrzne USA | 238 |
| III. Prawo wewnętrzne Wielkiego Księstwa Luksemburga | 239 |
| IV. Prawo wewnętrzne Zjednoczonych Emiratów Arabskich | 240 |
| V. Prawo wewnętrzne Japonii | 241 |
| VI. Prawo wewnętrzne Rzeczypospolitej Polskiej | 242 |
| Część IV. Kosmos i człowiek | |
| Rozdział XVIII. Status prawny astronautów i turystów kosmicznych | 245 |
| § 1. Uwagi wprowadzające | 245 |
| § 2. Jednostki w kosmosie | 247 |
| § 3. Astronauta, załoga statku kosmicznego, turysta kosmiczny | 247 |
| § 4. Obowiązek zagwarantowania praw człowieka jednostkom w kosmosie | 250 |
| § 5. Stosowanie umów z zakresu ochrony praw człowieka w kosmosie | 252 |
| Rozdział XIX. Międzynarodowa ochrona praw człowieka a nowe techniki kosmiczne | 254 |
| § 1. Uwagi wprowadzające | 255 |
| § 2. Nawigacja satelitarna a ochrona praw człowieka | 257 |
| § 3. Teledetekcja a ochrona praw człowieka | 258 |
| § 4. Earth oriented activities a prawo międzynarodowe i prawo wewnętrzne | 260 |
| § 5. Techniki satelitarne w służbie praw człowieka | 261 |
| § 6. Dane satelitarne w postępowaniach dowodowych | 262 |
| Rozdział XX. Różnorodność w kosmosie | 264 |
| § 1. Uwagi wprowadzające | 264 |
| § 2. Kobiety w przestrzeni kosmicznej | 264 |
| § 3. Osoby z niepełnosprawnością w przestrzeni kosmicznej | 265 |
| § 4. Ramy prawne różnorodności w przestrzeni kosmicznej | 266 |
| Rozdział XXI. Jurysdykcja karna w kosmosie | 267 |
| § 1. Uwagi wprowadzające | 268 |
| § 2. Jurysdykcja karna. Podstawy i funkcje prawa karnego na przykładzie Polski | 269 |
| I. Uwagi ogólne | 269 |
| II. Funkcje prawa karnego | 269 |
| III. Zasady prawa karnego | 270 |
| IV. Określoność przepisu karnego | 271 |
| § 3. Jurysdykcja w prawie karnym i międzynarodowym | 271 |
| I. Uwagi ogólne | 271 |
| II. Zasada terytorialności | 271 |
| III. Zasada obywatelstwa (personalna) | 272 |
| IV. Zasada ochronna | 273 |
| V. Zasada jurysdykcji uniwersalnej | 273 |
| § 4. Jurysdykcja karna w przestrzeni kosmicznej | 274 |
| I. Uwagi ogólne | 274 |
| II. Czas i miejsce popełnienia przestępstwa w kosmosie | 274 |
| III. Międzynarodowa Stacja Kosmiczna | 275 |
| IV. Reżim prawny na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej | 277 |
| 1. Uwagi ogólne | 277 |
| 2. Porozumienie międzyrządowe z 1988 r. | 277 |
| 3. Porozumienie międzyrządowe z 1998 r. | 278 |
| 4. Kodeks postępowania załogi na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej | 279 |
| § 5. Uwagi końcowe | 279 |
| Część V. Kosmos i działania zbrojne | |
| Rozdział XXII. Uzbrojenie kosmosu | 281 |
| § 1. Podstawowe pojęcia wstępne | 282 |
| § 2. Bezpieczeństwo w kosmosie | 283 |
| § 3. Rywalizacja technologiczna między USA a ZSRR w kosmosie | 284 |
| § 4. Próby ograniczenia militaryzacji kosmosu | 289 |
| § 5. Międzynarodowe programy kontroli zbrojeń i ograniczania wyścigu zbrojeń | 295 |
| § 6. Rywalizacja kosmiczna państw we współczesnym świecie | 299 |
| § 7. Wojskowa polityka kosmiczna USA | 302 |
| § 8. Wojskowa polityka kosmiczna Chin | 304 |
| § 9. Wojskowa polityka kosmiczna Rosji | 305 |
| § 10. Uwagi końcowe | 306 |
| Rozdział XXIII. Międzynarodowe prawo humanitarne a nowe techniki kosmiczne | 308 |
| § 1. Uwagi wprowadzające | 309 |
| § 2. Pojęcie międzynarodowego prawa humanitarnego konfliktów zbrojnych | 309 |
| § 3. Źródła międzynarodowego prawa humanitarnego | 311 |
| § 4. Kwalifikacja sytuacji przemocy z użyciem siły zbrojnej w świetle międzynarodowego prawa humanitarnego | 314 |
| § 5. Status osobisty, w szczególności: kombatant i osoba cywilna | 317 |
| § 6. Zagrożenia dla osób cywilnych we współczesnych konfliktach zbrojnych | 318 |
| I. Uwagi ogólne | 318 |
| II. Zasada rozróżniania | 319 |
| III. Zasada proporcjonalności | 321 |
| III. Zasada ostrożności | 322 |
| § 7. Wpływ nowych technologii kosmicznych na międzynarodowe prawo humanitarne | 323 |
| I. Uwagi ogólne | 323 |
| II. Wykorzystanie sztucznej inteligencji w ramach działań militarnych w przestrzeni kosmicznej | 323 |
| III. Broń antysatelitarna | 325 |
| § 8. Uwagi końcowe | 326 |
| Część VI. Kosmos i Polska | |
| Rozdział XXIV. Polskie prawo kosmiczne | 329 |
| § 1. Uwagi wprowadzające | 329 |
| § 2. Potrzeba przyjęcia ustawodawstwa wewnętrznego | 330 |
| § 3. Prace nad projektem ustawy o działalności kosmicznej | 332 |
| § 4. Wybrane zagadnienia wymagające uregulowania i ocena rozwiązań przyjętych w projekcie ustawy o działalności kosmicznej i Krajowym Rejestrze Obiektów Kosmicznych z 2017 r. | 333 |
| I. Prowadzenie działalności kosmicznej i Krajowy Rejestr Obiektów Kosmicznych | 333 |
| II. Odpowiedzialność odszkodowawcza i obowiązkowe ubezpieczenie OC | 336 |
| § 5. Uwagi końcowe | 336 |
| Rozdział XXV. Instytucjonalne formy współpracy w Polsce oraz polscy astronauci | 338 |
| § 1. Uwagi wprowadzające | 338 |
| § 2. Ośrodki naukowe | 339 |
| § 3. Organizacje prywatne i pozarządowe | 341 |
| § 4. Polscy astronauci | 344 |
| Rozdział XXVI. Polska Agencja Kosmiczna | 348 |
| § 1. Uwagi wprowadzające | 348 |
| § 2. Polska Agencja Kosmiczna – rys historyczny | 349 |
| § 3. Status Polskiej Agencji Kosmicznej | 351 |
| § 4. Działalność Polskiej Agencji Kosmicznej | 351 |
| § 5. Organizacja działalności Polskiej Agencji Kosmicznej | 354 |
| § 6. Uwagi końcowe | 355 |
| Rozdział XXVII. Technologie Kosmiczne w Sieci Badawczej Łukasiewicz – Instytucie Lotnictwa | 357 |
| § 1. Uwagi wprowadzające | 357 |
| § 2. Rola instytutu podczas początków polskich badań kosmicznych | 359 |
| I. Projekty rakietowe | 359 |
| II. Rozwój aparatury kosmicznej | 360 |
| § 3. Powrót do rozwoju technologii kosmicznych w XXI w. | 361 |
| I. Uwagi ogólne | 361 |
| II. Napędy kosmiczne jako specjalizacja instytutu | 362 |
| 1. Ekologiczne materiały pędne i silniki rakietowe | 362 |
| 2. Zawory elektromagnetyczne i systemy napędowe | 363 |
| 3. Nowe produkty i usługi: serwisowanie oraz deorbitacja satelitów | 364 |
| III. Systemy napędowe – środki wynoszenia i eksploracja kosmosu | 365 |
| 1. Program BURSZTYN | 365 |
| 2. Napędy detonacyjne | 369 |
| 3. Rakiety nośne i eksploracja kosmosu | 370 |
| § 4. Zaplecze laboratoryjne do rozwoju technologii kosmicznych | 371 |
| § 5. Uwagi końcowe | 372 |
| Zakończenie | 375 |
| Indeks rzeczowy | 383 |