Ślepy pozew. Anonimowość pozwanego w prawie polskim i amerykańskim, 2026: Mateusz Winczura (książka, ebook PDF)

Q: Jak funkcjonuje ślepy pozew w systemach zagranicznych?

Publikacja szczegółowo analizuje amerykański model John Doe lawsuit, w tym procedurę expedited discovery służącą ustalaniu tożsamości pozwanego. Przedstawiono również rozwiązania stosowane w Anglii i Walii, Kanadzie, Indiach oraz Irlandii.

Opis publikacji

Książka przybliża zagadnienie anonimowości pozwanego, rozumianej jako sytuacja, w której powód nie dysponuje danymi pozwalającymi na identyfikację osoby odpowiedzialnej za naruszenie jego praw, a tym samym nie może skutecznie wytoczyć przeciwko niej powództwa.
Autor analizuje instrumenty dostępne w polskim porządku prawnym, które mogą służyć ustaleniu tożsamości pozwanego, omawiając m.in. możliwość pozyskania danych z rejestru PESEL, ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, wezwanie do udzielenia informacji w sprawach własności intelektualnej czy wybrane rozwiązania prawa karnego procesowego.

W publikacji przedstawiono również amerykańską instytucję John Doe lawsuit (tzw. ślepy pozew), pozwalającą na wszczęcie postępowania przeciwko osobie, której tożsamość nie została jeszcze ustalona. Opracowanie obejmuje analizę rozwiązań funkcjonujących w systemach common law, ocenę proje...

Książka przybliża zagadnienie anonimowości pozwanego, rozumianej jako sytuacja, w której powód nie dysponuje danymi pozwalającymi na identyfikację osoby odpowiedzialnej za naruszenie jego praw, a tym samym nie może skutecznie wytoczyć przeciwko niej powództwa.
Autor analizuje instrumenty dostępne w polskim porządku prawnym, które mogą służyć ustaleniu tożsamości pozwanego, omawiając m.in. możliwość pozyskania danych z rejestru PESEL, ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, wezwanie do udzielenia informacji w sprawach własności intelektualnej czy wybrane rozwiązania prawa karnego procesowego.

W publikacji przedstawiono również amerykańską instytucję John Doe lawsuit (tzw. ślepy pozew), pozwalającą na wszczęcie postępowania przeciwko osobie, której tożsamość nie została jeszcze ustalona. Opracowanie obejmuje analizę rozwiązań funkcjonujących w systemach common law, ocenę projektów legislacyjnych dotyczących wprowadzenia ślepego pozwu do polskiego porządku prawnego oraz propozycję implementacji tej instytucji.

Książka stanowi cenne źródło wiedzy dla przedstawicieli nauki prawa, sędziów, adwokatów, radców prawnych oraz wszystkich osób zainteresowanych problematyką skutecznej ochrony prawnej w warunkach anonimowości sprawcy naruszenia.

Opis publikacji aktualny na dzień: 2026-09-10

Zobacz spis treści

Fragment dla Ciebie

Nie możesz się zdecydować? Przeczytaj fragment publikacji!

Przeczytaj fragment

Informacje

Wydawnictwo: Wolters Kluwer Polska

Kraj produkcji: Polska

Producent: Wolters Kluwer Polska

Rok publikacji: 2026

Wydanie: 1

Liczba stron: 380

Seria: Monografie

Rodzaj: Monografie

Okładka: twarda

Format: A5

Towar w kategorii: Prawo cywilne , Postępowanie cywilne

Wersja publikacji: Książka papier

ISBN: 978-83-8438-600-2

Kod towaru: KAM-7349 W01P01

Dane producenta: Wolters Kluwer Polska sp. z o.o. | Przyokopowa 33 | 01-208 | Warszawa | PL | pl-obsluga.profinfo@wolterskluwer.com | +48 801 04 45 45

Spis treści

...

Spis treści „Ślepy pozew. Anonimowość pozwanego w prawie polskim i amerykańskim”
Zawartość	Nr strony
Wykaz skrótów	15

Wstęp	19

Rozdział 1 Oznaczenie stron procesu cywilnego	27
1.1. Doniosłość prawidłowego oznaczenia strony procesu cywilnego

Spis treści „Ślepy pozew. Anonimowość pozwanego w prawie polskim i amerykańskim”
Zawartość	Nr strony
Wykaz skrótów	15

Wstęp	19

Rozdział 1 Oznaczenie stron procesu cywilnego	27
1.1. Doniosłość prawidłowego oznaczenia strony procesu cywilnego	27
1.2. Gwarancje prawidłowej identyfikacji stron	34
1.2.1. Warunki formalne pozwu	34
1.2.1.1. Istota prawna warunków formalnych pozwu	34
1.2.1.2. Wymagania formalne pozwu w kontekście ciężaru oznaczenia stron postępowania	40
1.2.1.3. Imiona i nazwiska lub nazwy stron	42
1.2.1.4. Miejsce zamieszkania lub siedziba i adresy stron	44
1.2.1.5. Numery ewidencyjne	51
1.2.1.6. Rozwój historyczny warunków formalnych pozwu w Polsce	58
1.2.1.7. Ciężar oznaczenia stron postępowania w wybranych systemach europejskich	60
1.2.2. Sankcje procesowe za brak odpowiedniego oznaczenia stron przez powoda	61
1.2.2.1. Zwrot pozwu	61
1.2.2.2. Zawieszenie postępowania	64
1.3. Wymagania formalne wniesienia pozwu a standardy konstytucyjne	66
1.3.1. Standard konstytucyjny i standard międzynarodowy	66
1.3.2. Konstytucyjność art. 126 § 1 pkt 2 k.p.c. w zakresie obowiązku podawania imienia i nazwiska lub nazwy pozwanego	74
1.3.3. Ocena konstytucyjności art. 126 § 2 pkt 1 w zakresie obowiązku oznaczenia miejsca zamieszkania lub siedziby i adresu pozwanego	77

Rozdział 2 Rozwiązania obecnie dostępne w prawie polskim	81
2.1. Uwagi wprowadzające	81
2.2. Pozyskiwanie danych z rejestru PESEL	83
2.2.1. Rejestr PESEL	83
2.2.2. Postępowanie w sprawie udostępnienia danych z rejestru PESEL	86
2.2.3. Przesłanki uzyskania danych z rejestru PESEL	87
2.2.3.1. Interes prawny, o którym mowa w art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l.	88
2.2.3.2. Zakres danych, które wnioskodawca musi posiadać	92
2.2.3.3. Fakultatywny charakter udostępnienia danych	95
2.2.4. Przydatność udostępniania danych z rejestru PESEL z perspektywy potencjalnego powoda	96
2.2.5. Pozyskanie danych od administratora danych – uwaga historyczna	98
2.3. Kurator dla osoby nieznanej z miejsca pobytu	102
2.3.1. Instytucja kuratora w Kodeksie postępowania cywilnego	102
2.3.2. Ustanowienie kuratora	105
2.3.3. Przesłanki ustanowienia kuratora	107
2.3.4. Rola kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu w rozwiązaniu problemu powoda	111
2.4. Wezwanie do udzielenia informacji w postępowaniu odrębnym w sprawach własności intelektualnej	113
2.4.1. Postępowanie w sprawach własności intelektualnej	113
2.4.2. Wezwanie do udzielenia informacji – zagadnienia ogólne	117
2.4.3. Podmiot uprawniony i przesłanki uwzględnienia wniosku o udzielenie informacji	122
2.4.4. Podmiot obowiązany do udzielenia informacji	127
2.4.4.1. Bezpośredni naruszyciel	127
2.4.4.2. Podmiot zaangażowany w naruszenie praw własności intelektualnej	129
2.4.4.3. Prawo odmowy udzielenia informacji	131
2.4.5. Przebieg postępowania o udzielenie informacji	132
2.4.5.1. Złożenie wniosku o udzielenie informacji	132
2.4.5.2. Gwarancje istnienia związku pomiędzy wnioskiem o udzielenie informacji a wszczęciem postępowania
w przedmiocie naruszenia praw własności intelektualnej	134
2.4.5.3. Postępowanie po złożeniu wniosku	140
2.4.6. Zakres informacji możliwych do uzyskania	142
2.4.6.1. Znaczenie art. 479115 k.p.c.	142
2.4.6.2. Skuteczność art. 479115 k.p.c. dla ustalania tożsamości bezpośredniego naruszyciela	147
2.4.6.3. Skuteczność art. 479115 k.p.c. dla ustalania tożsamości bezpośredniego naruszyciela będącego osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej	149
2.4.6.4. Sankcja za udzielenie błędnych informacji lub nieusprawiedliwione nieudzielenie informacji	154
2.4.6.5. Ochrona tajemnicy przedsiębiorstwa	155
2.4.7. Podsumowanie	157
2.4.7.1. Wezwanie do udzielenia informacji a problem anonimowości	157
2.4.7.2. Wezwanie do udzielenia informacji jako wzór dla ślepego pozwu	158
2.5. Transakcja płatnicza wykonana z użyciem nieprawidłowego unikatowego identyfikatora	160
2.5.1. Uwagi ogólne	160
2.5.2. Rola unikatowego identyfikatora	163
2.5.3. Transakcja płatnicza dokonana na błędny rachunek	165
2.5.4. Obowiązek podjęcia działań przez dostawcę w celu odzyskania środków	168
2.5.4.1. Artykuł 88 dyrektywy PSD2	168
2.5.4.2. Zgłoszenie informacji o transakcji wykonanej z użyciem nieprawidłowego unikatowego identyfikatora	171
2.5.4.3. Zawiadomienie odbiorcy przez dostawcę	173
2.5.4.4. Udostępnienie płatnikowi danych odbiorcy	175
2.5.5. Podsumowanie	178
2.6. Postępowanie prywatnoskargowe	180
2.6.1. Zagadnienia wstępne	180
2.6.2. Istota postępowania prywatnoskargowego	182
2.6.3. Prywatny akt oskarżenia	185
2.6.3.1. Funkcje	185
2.6.3.2. Ogólne wymagania formalne i fiskalne prywatnego aktu oskarżenia	186
2.6.3.3. Oznaczenie oskarżonego	188
2.6.4. Udział Policji w postępowaniu prywatnoskargowym	192
2.6.4.1. Uwagi ogólne	192
2.6.4.2. Skarga składana na Policji	193
2.6.4.3. Wykonanie przez Policję czynności dowodowych zleconych przez sąd	198
2.6.5. Zagrożenie wykorzystywania postępowania karnego w sposób instrumentalny	201
2.6.6. Podsumowanie	204

Rozdział 3 Ślepy pozew w postępowaniu amerykańskim oraz podobne instytucje w innych porządkach prawnych	207
3.1. Ogólne zagadnienia amerykańskiego postępowania cywilnego	207
3.1.1. Ogólne informacje o amerykańskim postępowaniu cywilnym	207
3.1.1.1. Źródła prawa	208
3.1.1.2. Przebieg postępowania i discovery	212
3.1.2. Wymagania dotyczące wytoczenia powództwa	217
3.1.2.1. Wymagania dotyczące wytoczenia powództwa w federalnej procedurze cywilnej	217
3.1.2.2. Wymagania dotyczące wytoczenia powództwa w wybranych procedurach stanowych	220
3.2. Znaczenie John Doe lawsuit	223
3.2.1. Podstawowe informacje dotyczące John Doe lawsuit	223
3.2.2. Historia John Doe lawsuit	227
3.2.3. Sfery stosunków, w których John Doe lawsuit znajduje zastosowanie	231
3.3. John Doe lawsuit w amerykańskim postępowaniu cywilnym	236
3.3.1. Przebieg postępowania	236
3.3.1.1. Expedited discovery	236
3.3.1.2. Konieczność zawiadomienia pozwanego o udostępnieniu jego danych	238
3.3.1.3. Żądanie uchylenia zobowiązania	240
3.3.1.4. Zmiana pozwu	241
3.3.2. Wymagania dotyczące wniosku o zgodę na przeprowadzenie expedited discovery	242
3.3.2.1. Standardy wypracowane w orzecznictwie sądów amerykańskich	242
3.3.2.2. Standardy proponowane przez doktrynę prawa amerykańskiego	252
3.3.2.3. Podsumowanie wymagań dotyczących wniosku o zgodę na przeprowadzenie expedited discovery	254
3.3.3. John Doe lawsuit a przedawnienie roszczeń	257
3.3.4. John Doe lawsuit a jurysdykcja nad osobą (personal jurisdiction)	262
3.4. Ocena John Doe lawsuit	268
3.4.1. Zagrożenia i niebezpieczeństwa	268
3.4.2. Korzyści	271
3.5. Rozwiązania procesowe stosowane w innych krajach	273
3.5.1. Anglia i Walia	273
3.5.1.1. Norwich Pharmacal Order	273
3.5.1.2. Anton Piller Order	280
3.5.2. Kanada	281
3.5.3. Indie	283
3.5.4. Irlandia	284

Rozdział 4 Perspektywa wprowadzenia ślepego pozwu w Polsce	287
4.1. Postulowane rozwiązania w zakresie wprowadzenia ślepego pozwu w Polsce	287
4.1.1. Wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich z 2016 r.	287
4.1.2. Projekt z 2017 r.	289
4.1.2.1. Podstawowe informacje o projekcie	289
4.1.2.2. Wymagania formalne pozwu według projektu z 2017 r.	290
4.1.2.3. Wstępne badanie powództwa według projektu z 2017 r.	293
4.1.2.4. Dalsze postępowanie według projektu z 2017 r.	296
4.1.2.5. Rozwiązania szczegółowe według projektu z 2017 r.	298
4.1.3. Projekt z 2022 r.	300
4.1.3.1. Założenia i cele	300
4.1.3.2. Zakres przedmiotowy postępowania według projektu z 2022 r.	302
4.1.3.3. Wymagania dotyczące pozwu według projektu z 2022 r.	303
4.1.3.4. Wstępne badanie powództwa według projektu z 2022 r.	306
4.1.3.5. Dalsze postępowanie według projektu z 2022 r.	309
4.1.4. Projekt z 2024 r. nr 1	311
4.1.4.1. Podstawowe informacje o projekcie z 2024 r. nr 1	311
4.1.4.2. Wymagania formalne dotyczące pozwu według projektu z 2024 r. nr 1	312
4.1.4.3. Wstępne badanie powództwa	313
4.1.4.4. Dalsze postępowanie	314
4.1.5. Projekt z 2024 r. nr 2	315
4.1.5.1. Wymagania formalne dotyczące pozwu według projektu z 2024 r. nr 2	316
4.1.5.2. Wstępne badanie powództwa	317
4.1.5.3. Dalsze postępowanie	317
4.1.6. Ślepy pozew w doktrynie prawa polskiego	318
4.2. Zasadność wprowadzenia ślepego pozwu w Polsce	319
4.2.1. Interes powoda	319
4.2.2. Interes pozwanego	320
4.2.3. Funkcje postępowania cywilnego	322
4.3. Kształt ślepego pozwu w Polsce – postulaty de lege ferenda	326
4.3.1. Zagadnienia wstępne	326
4.3.1.1. Systematyka nowej regulacji	326
4.3.1.2. Zakres zastosowania nowego postępowania pomocniczego	329
4.3.1.3. Właściwość sądu	330
4.3.2. Wymagania ślepego pozwu	332
4.3.2.1. Odrębności względem obowiązujących wymagań pozwu	332
4.3.2.2. Dodatkowe wymagania formalne	335
4.3.3. Wstępne badanie powództwa przez sąd	337
4.3.3.1. Uprawdopodobnienie roszczenia	337
4.3.3.2. Podjęcie przez powoda uzasadnionych prób uzyskania danych identyfikujących pozwanego	343
4.3.3.3. Proporcjonalność ingerencji w dobra pozwanego	344
4.3.3.4. Proponowana sankcja za niesprostanie przez powoda opisanemu standardowi	346
4.3.4. Dalsze postępowanie w sprawie	349
4.3.4.1. Poszukiwanie danych pozwanego	349
4.3.4.2. Postępowanie po uzyskaniu danych identyfikujących pozwanego	351

Zakończenie	355

Bibliografia	359

FAQ

Czym jest „ślepy pozew” i jaki problem ma rozwiązywać?

Rozwiń

Publikacja analizuje instytucję ślepego pozwu jako narzędzie umożliwiające dochodzenie roszczeń w sytuacji, gdy tożsamość pozwanego nie jest znana powodowi. Szczególną uwagę poświęcono problemowi identyfikacji sprawców naruszeń oraz ograniczeniom wynikającym z obowiązujących wymogów formalnych pozwu.

Jakie możliwości ustalenia danych pozwanego przewiduje obecnie polskie prawo?

Rozwiń

Książka omawia m.in. pozyskiwanie danych z rejestru PESEL, instytucję kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, wezwanie do udzielenia informacji w sprawach własności intelektualnej oraz wybrane rozwiązania występujące w postępowaniach prywatnoskargowych. Autor ocenia również skuteczność tych mechanizmów w praktyce.

Jak funkcjonuje ślepy pozew w systemach zagranicznych?

Rozwiń

Publikacja szczegółowo analizuje amerykański model John Doe lawsuit, w tym procedurę expedited discovery służącą ustalaniu tożsamości pozwanego. Przedstawiono również rozwiązania stosowane w Anglii i Walii, Kanadzie, Indiach oraz Irlandii.

Czy książka omawia projekty wprowadzenia ślepego pozwu do polskiego postępowania cywilnego?

Rozwiń

Tak. Autor analizuje wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich z 2016 r. oraz projekty legislacyjne z lat 2017, 2022 i 2024. Omówiono ich założenia, wymagania formalne, sposób prowadzenia postępowania oraz potencjalne skutki dla stron procesu.

Dla kogo publikacja będzie szczególnie wartościowa?

Rozwiń

Książka jest skierowana przede wszystkim do adwokatów, radców prawnych, sędziów, pracowników naukowych, urzędników zajmujących się wymiarem sprawiedliwości oraz studentów prawa. Dzięki połączeniu analizy dogmatycznej, prawnoporównawczej i legislacyjnej stanowi cenne źródło wiedzy dla osób zainteresowanych rozwojem procedury cywilnej i ochroną praw podmiotowych.

Autorzy

Mateusz Winczura

Mateusz Winczura – ORCID: 0000-0001-7566-1303 - doktor nauk prawnych; adwokat. Wielokrotnie rekomendowany przez międzynarodowy ranking prawniczy Legal500 w dziedzinie Dispute resolution; autor kilkunastu publikacji naukowych z dziedziny postępowania cywilnego oraz prawa prywatnego. Specjalizuje się w sprawach z zakresu odpowiedzialności z tytułu czynów niedozwolonych, w tym zwłaszcza odpowiedzialności za produkt.