Niniejsza publikacja o charakterze interdyscyplinarnym zawiera 15 artykułów naukowych (oraz aneksy) poświęconych aktywności jezuitów krakowskich po ich powrocie do miasta w 1867 roku aż po czasy współczesne. Wielowymiarowa aktywność krakowskich jezuitów (duszpasterska, naukowo- kulturalna, wychowawcza, wydawnicza, społeczna) została zaprezentowana w kontekście dynamicznych przemian społeczno-polityczno-cywilizacyjnych zachodzących na ziemiach polskich od drugiej połowy XIX wieku. Każdy z zamieszczonych artykułów został poświęcony wybranemu aspektowi tytułowego problemu, co dało możliwość wielostronnego wglądu zarówno w kontekst sytuacyjny, jak też pokazało rozmaite okoliczności towarzyszące powrotowi jezuitów do miasta oraz ich dalszej aktywności na terenie Krakowa.