Wykaz skrótów | str. 11

Przedmowa | str. 13

Rozdział I
Wybrane zagadnienia z prawoznawstwa w aspekcie prawa żywnościowego | str. 15
1. Pojęcie prawa | str. 15
1.1. Prawo a inne systemy normujące stosunki społeczne | str. 15
1.2. Definicja prawa | str. 17
2. Stosunek prawny i jego elementy | str. 18
3. Norma prawna, przepisy, wykładnia prawa | str. 19
4. Prawo publiczne (w tym administracyjne) i prawo prywatne | str. 23
5. Źródła prawa | str. 25
5.1. Rodzaje źródeł prawa polskiego | str. 25
5.2. Rodzaje źródeł prawa unijnego | str. 26
5.3. Ogłaszanie (publikacja) aktów prawnych normatywnych | str. 27

Rozdział II
Historia polskiego prawa żywnościowego | str. 30
1. Okresy historii polskiego prawa żywnościowego | str. 30
2. Okres od średniowiecza do połowy XIX w. | str. 31
3. Okres od drugiej połowy XIX w. do 1918 r. | str. 32
4. Okres międzywojenny i II wojny światowej - od 1919 r. do 1945 r. | str. 35
5. Okres powojenny - od 1945 r. po czasy najnowsze | str. 38

Rozdział III
Prawo żywnościowe w polskim systemie prawa | str. 42
1. Konstytucyjne podstawy ochrony konsumenta | str. 42
2. Ustawowe ograniczenia działalności gospodarczej związane z ochroną zdrowia konsumenta | str. 42
3. Określenie polskiego prawa żywnościowego oraz jego zakres | str. 45
3.1. Definicja polskiego prawa żywnościowego | str. 45
3.2. Definicja legalna prawa żywnościowego w Unii Europejskiej | str. 47
3.3. Zakres przedmiotowy polskiego prawa żywnościowego | str. 51
3.4. Zakres podmiotowy polskiego prawa żywnościowego | str. 52
4. Miejsce prawa żywnościowego w polskim systemie prawa | str. 53
4.1. Miejsce prawa żywnościowego w polskim systemie prawa ze względu na przedmiot i cel regulacji | str. 55
4.2. Miejsce prawa żywnościowego w polskim systemie prawa z punktu widzenia metody regulacji stosunków prawnych | str. 57

Rozdział IV
Ogólne wymagania i zasady współczesnego prawa żywnościowego | str. 60
1. Ogólne wymagania prawa żywnościowego | str. 60
2. Zasady prawa żywnościowego | str. 63
2.1. Zasady ogólne prawa żywnościowego | str. 64
2.1.1. Ogólne cele prawa żywnościowego | str. 64
2.1.2. Zasada analizy ryzyka | str. 65
2.1.3. Zasada ostrożności | str. 66
2.1.4. Zasada ochrony interesów konsumenta | str. 67
2.2. Zasady przejrzystości prawa żywnościowego | str. 68
2.2.1. Zasada konsultacji społecznej | str. 68
2.2.2. Zasada informacji publicznej | str. 68

Rozdział V
Podstawowe pojęcia polskiego i unijnego prawa żywnościowego | str. 69
1. Funkcje definicji legalnych | str. 69
2. Ogólna charakterystyka obowiązujących definicji legalnych | str. 70
3. Podstawowe pojęcia i definicje legalne polskiego i unijnego prawa żywnościowego | str. 72
3.1. Żywność (środki spożywcze), artykuły rolno-spożywcze, produkty pochodzenia zwierzęcego | str. 72
3.2. Substancje obce (zanieczyszczenia, pozostałości) | str. 77
3.3. Żywność niebezpieczna, szkodliwa dla zdrowia lub życia człowieka oraz zepsuta | str. 78
3.4. Żywność zafałszowana | str. 82
3.5. Środek spożywczy niespełniający wymagań zdrowotnych | str. 85
3.6. Jakość handlowa żywności | str. 87
3.7. Produkcja żywności i obrót nią | str. 89
3.8. Zakład, podmiot działający na rynku spożywczym, kierujący zakładem | str. 93

Rozdział VI
Wymagania dotyczące jakości żywności | str. 98
1. Cechy jakości środków spożywczych będące przedmiotem regulacji prawnych | str. 98
2. Wymagania dotyczące jakości zdrowotnej żywności | str. 99
2.1. Substancje obce (substancje niepożądane) | str. 99
2.1.1. Substancje zanieczyszczające | str. 103
2.1.2. Zanieczyszczenia biologiczne | str. 109
2.1.3. Ciała obce | str. 115
2.1.4. Szkodniki lub ich części | str. 117
2.1.5. Pozostałości pestycydów | str. 117
2.1.6. Pozostałości substancji farmakologicznie czynnych | str. 118
2.1.7. Skażenia promieniotwórcze | str. 119
2.2. Substancje dodatkowe, substancje pomagające w przetwarzaniu, aromaty, enzymy | str. 120
3. Szczegółowe wymagania dotyczące jakości handlowej żywności | str. 147
3.1. Źródła szczegółowych wymagań jakości handlowej żywności i zakres asortymentowy przepisów wykonawczych | str. 147
3.2. Wymagania jakości handlowej wybranych artykułów żywności | str. 148

Rozdział VII
Wymagania dotyczące warunków produkcji żywności i jej obrotu - higiena żywności | str. 157
1. Istota i znaczenie higieny żywności | str. 157
2. Higiena żywności jako wstępny warunek rozpoczęcia działalności zakładu branży spożywczej | str. 159
3. Źródła prawa dotyczące wymagań higieny produkcji żywności i jej obrotu - "dualizm sanitarno-weterynaryjny" | str. 161
4. Zakres przedmiotowy wymagań higienicznych (sanitarnych i weterynaryjnych) dotyczących żywności | str. 163
5. Wymagania higieniczne na podstawie rozporządzenia (WE) nr 852/2004 | str. 166
5.1. Ogólna charakterystyka rozporządzenia | str. 166
5.2. Wymagania higieny dotyczące produkcji pierwotnej (podstawowej) | str. 170
5.3. Wymagania higieny dotyczące produkcji żywności i jej obrotu poza produkcją pierwotną (podstawową) wobec wszystkich podmiotów | str. 174
5.3.1. Wymagania higieny zabudowań i pomieszczeń o charakterze trwałym i tymczasowym | str. 175
5.3.2. Wymagania higieny transportu żywności | str. 178
5.3.3. Wymagania higieny wyposażenia ruchomego - sprzętu i urządzeń | str. 180
5.3.4. Wymagania dotyczące odpadów żywnościowych | str. 181
5.3.5. Wymagania dotyczące wody | str. 182
5.3.6. Wymagania dotyczące higieny osobistej personelu | str. 183
5.3.7. Wymagania higieny związane bezpośrednio z żywnością | str. 186
5.3.8. Wymagania higieny opakowań środków spożywczych | str. 187
5.3.9. Wymagania dotyczące obróbki cieplnej żywności wprowadzanej do obrotu w hermetycznych opakowaniach | str. 188
5.3.10. Wymagania dotyczące przygotowania zawodowego personelu - szkolenia | str. 188
6. Szczególne wymagania higieny produkcji i obrotu żywnością pochodzenia zwierzęcego | str. 191
6.1. Szczególne wymagania higieny produkcji i obrotu żywnością pochodzenia zwierzęcego w rozporządzeniu (WE) nr 853/2004 | str. 191
6.2. Szczególne wymagania higieny produkcji i obrotu żywności pochodzenia zwierzęcego na podstawie ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego | str. 194
7. Higiena żywienia zbiorowego | str. 195
8. Przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy (BHP) jako źródło wymagań higieniczno-sanitarnych w produkcji żywności | str. 199

Rozdział VIII
Informacja o żywności i jej znakowanie | str. 203
1. Znaczenie dla konsumenta informacji o środku spożywczym | str. 203
2. Źródła prawa dotyczącego informacji o żywności (znakowania żywności) | str. 207
3. Informacje o żywności, znakowanie, prezentacja, reklama - znaczenie pojęć | str. 208
4. Ogólne zasady i wymogi informowania o żywności | str. 211
5. Podstawowe (obowiązkowe) elementy informacji o środku spożywczym | str. 216
5.1. Nazwa środka spożywczego | str. 217
5.2. Informacje dotyczące składników środka spożywczego | str. 220
5.3. Zawartość netto lub liczba sztuk środka spożywczego w opakowaniu | str. 229
5.4. Data minimalnej trwałości albo termin przydatności do spożycia | str. 232
5.5. Warunki przechowywania i warunki użycia | str. 236
5.6. Dane identyfikujące podmiot działający na rynku spożywczym | str. 237
5.7. Kraj lub miejsce pochodzenia produktu | str. 238
5.8. Instrukcja użycia środka spożywczego | str. 239
5.9. Zawartość alkoholu | str. 239
5.10. Wartość odżywcza | str. 240
5.11. Partia produkcyjna | str. 242
5.12. Klasa jakości handlowej albo inny wyróżnik jakości handlowej | str. 244
6. Szczególne wymagania znakowania niektórych rodzajów środków spożywczych | str. 244
7. Znakowanie żywności sprzedawanej luzem (bez opakowań) | str. 246
8. Szczególne wymagania znakowania dotyczące żywności pochodzenia zwierzęcego | str. 249
9. Dobrowolne elementy informacji o żywności (znakowania) o charakterze promocyjnym | str. 250
9.1. "Żywność ekologiczna" | str. 250
9.2. Pochodzenie geograficzne i tradycja | str. 252
9.3. Oświadczenia żywieniowe i zdrowotne | str. 257
10. Cena detaliczna produktu | str. 262

Rozdział IX
Materiały i wyroby przeznaczone do kontaktu z żywnością | str. 264
1. Zdefiniowanie materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością | str. 264
2. Wymagania dotyczące materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością | str. 266

Rozdział X
Szczególne kategorie żywności | str. 270
1. Żywność szczególnego rodzaju - pojęcie | str. 270
2. Żywność dla szczególnych grup konsumentów, suplementy diety i substancje wzbogacające | str. 271
2.1. Środki spożywcze dla szczególnych grup konsumentów | str. 271
2.2. Suplementy diety | str. 280
2.3. Środki spożywcze wzbogacane | str. 283
3. Naturalne wody mineralne, wody źródlane i wody stołowe | str. 286
4. Nowa żywność i żywność genetycznie zmodyfikowana | str. 292
5. Żywność napromieniowana | str. 301
6. Produkty rolnictwa ekologicznego ("żywność ekologiczna") | str. 303
7. Grzyby i przetwory grzybowe | str. 307
8. Napoje alkoholowe - ograniczenia obrotu | str. 311
9. Woda przeznaczona do spożycia przez ludzi (woda pitna) | str. 313

Rozdział XI
Wewnętrzna (zakładowa) kontrola jakości żywności | str. 317
1. Wewnętrzna kontrola jakości żywności jako przedmiot regulacji prawnej | str. 317
2. Szczegółowy zakres wewnętrznej kontroli przestrzegania warunków i zasad higieny w produkcji żywności i jej obrocie | str. 322
3. System HACCP w wewnętrznej kontroli jakości | str. 328
4. Obowiązki kierującego zakładem | str. 333

Rozdział XII
Żywność w obrocie międzynarodowym | str. 336
1. Ogólne zasady regulacji prawnej międzynarodowego obrotu żywnością | str. 336
2. Nadzór sanitarny i weterynaryjny nad przywozem (importem) żywności z państw nienależących do Unii Europejskiej | str. 340
3. Obrót żywnością z państwami należącymi do Unii Europejskiej (swobodny obrót) | str. 346

Rozdział XIII
Urzędowa kontrola żywności (nadzór) | str. 351
1. Podstawy urzędowej kontroli żywności | str. 351
1.1. Uzasadnienie urzędowej kontroli żywności (nadzoru) | str. 351
1.2. Źródła prawa dotyczące urzędowej kontroli żywności | str. 352
1.3. Pojęcie nadzoru, kontroli i inspekcji w polskim prawie administracyjnym | str. 353
1.4. Definicje związane z urzędową kontrolą żywności | str. 354
2. Organy urzędowej kontroli żywności (nadzoru) | str. 357
2.1. Zakresy kompetencji inspekcji urzędowej kontroli żywności | str. 357
2.2. Wewnętrzna struktura instancyjna podstawowych inspekcji urzędowej kontroli żywności - organy | str. 362
2.2.1. Struktura Państwowej Inspekcji Sanitarnej i Inspekcji Weterynaryjnej | str. 362
2.2.2. Struktura Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych i Inspekcji Handlowej | str. 364
3. Sprawowanie nadzoru przez organy urzędowej kontroli żywności | str. 365
3.1. Zakres urzędowej kontroli żywności oraz sposób i tryb jej przeprowadzania | str. 365
3.2. Zakres i częstotliwość przeprowadzania urzędowych kontroli żywności | str. 366
3.3. Przebieg urzędowej kontroli zakładu w nadzorze sanitarnym | str. 371
3.4. Ustawowe uprawnienia organów nadzoru w stosunku do nadzorowanych podmiotów | str. 373
3.5. Postępowanie organów nadzoru w wypadku podejrzenia lub stwierdzenia niespełniania wymagań jakości zdrowotnej żywności | str. 375
3.6. Decyzje pokontrolne w sferze administracyjnej | str. 377
4. Kodeks postępowania administracyjnego w urzędowej kontroli żywności | str. 378
4.1. Rola Kodeksu postępowania administracyjnego w urzędowej kontroli żywności | str. 378
4.2. Zasady ogólne postępowania administracyjnego | str. 381

Rozdział XIV
Odpowiedzialność prawna - sankcje | str. 385
1. Odpowiedzialność karna - sankcje karne | str. 385
2. Odpowiedzialność administracyjna - sankcje niepieniężne i pieniężne | str. 392
3. Odpowiedzialność cywilna | str. 395
3.1. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny | str. 395
3.2. Odpowiedzialność z tytułu rękojmi (niezgodności środka spożywczego z umową) | str. 400

Wykaz rysunków | str. 403

Wykaz podstawowych aktów prawnych | str. 405

Bibliografia | str. 415