Stowarzyszenia i fundacje [PRZEDSPRZEDAŻ], 2026: Paweł Suski (książka, ebook PDF)

Opis publikacji

Publikacja stanowi kompleksowe opracowanie prawnych aspektów funkcjonowania stowarzyszeń i fundacji. Autor w sposób przejrzysty i pogłębiony przedstawia zasady tworzenia, funkcjonowania oraz likwidacji tych podmiotów, uwzględniając zarówno aktualne regulacje prawne, jak i najnowsze orzecznictwo oraz praktykę ich stosowania.

Szczegółowo omawia m.in.:

wolność zrzeszania się w ujęciu prawa międzynarodowego i Konstytucji,
utworzenie stowarzyszenia, jego władze i statut,
członkostwo w stowarzyszeniu – powstanie, ustanie oraz prawa i obowiązki członków,
majątek i likwidację stowarzyszenia,
nadzór nad stowarzyszeniami – organy nadzorujące i środki nadzoru,
pojęcie fundacji, jej ustanowienie, postępowanie rejestrowe, majątek, ustanie fundacji, nadzór nad fundacją,

Publikacja stanowi kompleksowe opracowanie prawnych aspektów funkcjonowania stowarzyszeń i fundacji. Autor w sposób przejrzysty i pogłębiony przedstawia zasady tworzenia, funkcjonowania oraz likwidacji tych podmiotów, uwzględniając zarówno aktualne regulacje prawne, jak i najnowsze orzecznictwo oraz praktykę ich stosowania.

Szczegółowo omawia m.in.:

wolność zrzeszania się w ujęciu prawa międzynarodowego i Konstytucji,
utworzenie stowarzyszenia, jego władze i statut,
członkostwo w stowarzyszeniu – powstanie, ustanie oraz prawa i obowiązki członków,
majątek i likwidację stowarzyszenia,
nadzór nad stowarzyszeniami – organy nadzorujące i środki nadzoru,
pojęcie fundacji, jej ustanowienie, postępowanie rejestrowe, majątek, ustanie fundacji, nadzór nad fundacją,
szczególne rodzaje fundacji, przedstawicielstwa fundacji zagranicznych.

Opracowanie jest przeznaczone dla adwokatów, radców prawnych, sędziów, działaczy trzeciego sektora, organów administracji publicznej sprawujących nadzór nad stowarzyszeniami i fundacjami. To niezbędne kompendium wiedzy dla wszystkich zainteresowanych funkcjonowaniem organizacji pozarządowych w Polsce.

Opis publikacji aktualny na dzień: 2026-06-16

Zobacz spis treści

Informacje

Wydawnictwo: Wolters Kluwer Polska

Kraj produkcji: Polska

Producent: Wolters Kluwer Polska

Rok publikacji: 2026

Wydanie: 2

Liczba stron: 536

Seria: Teoria i Praktyka

Rodzaj: Opracowanie

Okładka: miękka

Format: B5

Wersja publikacji: Książka papier

ISBN: 978-83-8438-418-3

Kod towaru: KAM-3453 W02P01

Dane producenta: Wolters Kluwer Polska sp. z o.o. | Przyokopowa 33 | 01-208 | Warszawa | PL | pl-obsluga.profinfo@wolterskluwer.com | +48 801 04 45 45

Spis treści

...

Spis treści „Stowarzyszenia i fundacje”
Zawartość	Nr strony
Wykaz skrótów	15

Część pierwsza STOWARZYSZENIA W PRAWIE POLSKIM	None

Rozdział I Sytuacja stowarzyszeń na ziemiach polskich przed 1989 r.	21
1. Uwagi ogólne	21

Spis treści „Stowarzyszenia i fundacje”
Zawartość	Nr strony
Wykaz skrótów	15

Część pierwsza STOWARZYSZENIA W PRAWIE POLSKIM	None

Rozdział I Sytuacja stowarzyszeń na ziemiach polskich przed 1989 r.	21
1. Uwagi ogólne	21
2. Ustawodawstwa państw zaborczych	21
2.1. Zabór austriacki	21
2.2. Zabór pruski	24
2.3. Zabór rosyjski	26
3. Dwudziestolecie międzywojenne	28
4. Okres drugiej wojny światowej	34
5. Lata 1944–1989	36

Rozdział II Źródła prawa stowarzyszeń. Zakres Prawa o stowarzyszeniach	41
1. Źródła	41
2. Zakres przedmiotowy Prawa o stowarzyszeniach	43
3. Zakres podmiotowy Prawa o stowarzyszeniach	43

Rozdział III Pojęcie stowarzyszenia i rodzaje stowarzyszeń	51
1. Zagadnienia ogólne	51
2. Stowarzyszenia w ujęciu Prawa o stowarzyszeniach	53
2.1. Zrzeszenie	53
2.2. Dobrowolność	54
2.3. Samorządność	55
2.4. Trwałość	56
2.5. Cele stowarzyszenia – cel niezarobkowy	57
3. Stowarzyszenia a inne podmioty	63
3.1. Fundacje	63
3.2. Organizacje społeczne – organizacje pozarządowe	64
3.3. Organizacje pożytku publicznego	68
3.4. Partie polityczne	68
3.5. Samorządy zawodowe	69
3.6. Związki zawodowe	69
4. Zasady działania stowarzyszeń	70
4.1. Zasada praworządności	70
4.2. Zasada równości stowarzyszeń	70
4.3. Demokracja wewnętrzna	71
4.4. Równość członków stowarzyszenia	71
5. Rodzaje stowarzyszeń	72

Rozdział IV Wolność i prawo zrzeszania się	77
1. Uwagi ogólne	77
2. Wolność zrzeszania się w ujęciu Konstytucji RP	79
3. Prawo zrzeszania się w ujęciu prawa międzynarodowego	89
3.1. Uwagi ogólne	89
3.2. Powszechna Deklaracja Praw Człowieka	90
3.3. Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych	90
3.4. Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności	94
3.4.1. Artykuł 11 Konwencji w orzecznictwie sądów polskich	105
3.4.2. Sprawy przeciwko Polsce przed Trybunałem	105
3.5. Konwencja ramowa o ochronie mniejszości narodowych	110
3.6. Konwencja o prawach dziecka	112
3.7. Europejska Karta Samorządu Lokalnego	113
4. Prawo zrzeszania się w ujęciu prawa Unii Europejskiej	114
5. Prawo zrzeszania się w ujęciu Prawa o stowarzyszeniach	117
6. Pozaprawne ograniczenia zrzeszania się	121

Rozdział V Tworzenie stowarzyszeń	123
1. Prawo tworzenia stowarzyszeń	123
1.1. Uwagi ogólne	123
1.2. Zebranie założycielskie	125
1.3. Uchwalenie statutu	127
1.4. Wybór komitetu założycielskiego i zarządu	127
2. Szczególne wymagania warunkujące utworzenie stowarzyszenia	129
2.1. Aprobata	129
2.2. Uchwała określonej władzy religijnej o utworzeniu	130
2.3. Uzgodnienie zakresu działalności	130
2.4. Zezwolenie	130

Rozdział VI Postępowanie rejestrowe i ewidencyjne	133
1. Pojęcie, funkcje, jawność Rejestru	133
2. Źródła prawa	134
3. Organizacja i zakres Rejestru	135
4. Podmioty postępowania rejestrowego	138
4.1. Sąd rejestrowy	138
4.2. Referendarz sądowy	139
4.3. Wnioskodawcy i uczestnicy	139
4.4. Prokurator. Rzecznik Praw Obywatelskich	141
5. Wszczęcie postępowania	141
5.1. Uwagi ogólne	141
5.2. Wniosek o wpis	142
6. Wstępne czynności sądu rejestrowego; badanie formalne wniosku	145
7. Badanie materialne zgłoszenia	147
8. Orzeczenia sądu rejestrowego	150
8.1. Uwagi ogólne	150
8.2. Podstawa faktyczna postanowienia zarządzającego dokonanie wpisu	151
8.3. Treść postanowienia	151
8.4. Koszty postępowania rejestrowego	152
8.5. Sprostowanie postanowienia	152
8.6. Uzasadnianie i doręczanie postanowień	153
8.7. Prawomocność, skuteczność i wykonalność postanowień	153

9. Środki odwoławcze w postępowaniu rejestrowym	153
9.1. Skarga na orzeczenie referendarza sądowego	153
9.2. Apelacja	154
9.3. Zażalenie	154
9.4. Skarga kasacyjna	155
9.5. Wznowienie postępowania	155
9.6. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia	156

10. Wpis do rejestru stowarzyszeń	156
10.1. Uwagi ogólne	156
10.2. Prostowanie wadliwych wpisów	157
10.3. Klasyfikacja wpisów do Rejestru	157

11. Skutki wpisu do Rejestru	158
11.1. Uwagi ogólne	158
11.2. Zasada jawności materialnej	159
11.3. Zasada wpisu	159
11.4. Zasada zupełności	160
11.5. Zasada prawdziwości (wiarygodności)	160
11.6. Zasada jawności formalnej	160

12. Rejestracja stowarzyszenia – organizacji pożytku publicznego	160

13. Wpis do ewidencji prowadzonej przez starostów	164

Rozdział VII Statut	167

1. Charakter prawny	167
1.1. Uwagi ogólne	167
1.2. Akt normatywny prawa przedmiotowego	169
1.3. Pozaprawny akt normatywny organizacji społecznej	169
1.4. Koncepcja cywilistyczna	170
1.5. Interpretacja postanowień statutu	176

2. Treść statutu	177
2.1. Uwagi ogólne	177
2.2. Nazwa stowarzyszenia	178
2.3. Teren działania	186
2.4. Siedziba stowarzyszenia	186
2.5. Cele i sposoby ich realizacji	187
2.6. Członkostwo	187
2.7. Organy (władze) stowarzyszenia	187
2.8. Środki finansowe, składki członkowskie	188
2.9. Zmiana statutu	188
2.10. Rozwiązanie stowarzyszenia	188
2.11. Terenowe jednostki organizacyjne (oddziały)	189
2.11.1. Terenowe jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej	189
2.11.2. Terenowe jednostki organizacyjne mające osobowość prawną	191
2.11.3. Sytuacja prawna oddziału po uzyskaniu osobowości prawnej	194
2.11.4. Utrata osobowości prawnej przez oddział	196
2.12. Fakultatywne postanowienia statutu	196
3. Uchwalenie statutu	197
4. Zmiana statutu	198
5. Statut a inne akty wewnętrzne stowarzyszenia	206

Rozdział VIII Władze stowarzyszenia	209
1. Rodzaje organów (władz)	209
2. Walne zebranie członków (zebranie delegatów)	211
3. Zarząd	216
4. Organ kontroli wewnętrznej	232
5. Sąd koleżeński, sąd polubowny	233
6. Charakter prawny uchwał organów	234
7. Brak organów. Kuratela	235

Rozdział IX Członkostwo	239

1. Osoby fizyczne	239

2. Osoby prawne	245

3. Jednostki organizacyjne określone w art. 33 1 k.c.	251

4. Rodzaje członków	251

5. Charakter prawny stosunku członkostwa	252
5.1. Uwagi ogólne	252
5.2. Administracyjnoprawny charakter stosunku wewnątrzorganizacyjnego	253
5.3. Organizacyjny charakter stosunku wewnątrzorganizacyjnego	253
5.4. Cywilnoprawny charakter stosunku wewnątrzorganizacyjnego	254
5.5. Stanowisko orzecznictwa	256
5.6. Podsumowanie	269

6. Powstanie stosunku członkostwa	272

7. Zawieszenie członkostwa	273

8. Ustanie stosunku członkostwa	274
8.1. Ustąpienie	274
8.2. Usunięcie	275
8.3. Śmierć	275
8.4. Ubezwłasnowolnienie	275
8.5. Utrata osobowości prawnej przez członka	276
8.6. Rozwiązanie stowarzyszenia	276
8.7. Inne przypadki	276

9. Prawa i obowiązki członka	277
9.1. Prawa członka	277
9.2. Obowiązki członka	278

10. Ochrona praw członka	282

11. Stosunki między członkiem a stowarzyszeniem niełączące się z członkostwem	288
11.1. Uwagi ogólne	288
11.2. Zatrudnienie członków stowarzyszenia	288

Majątek stowarzyszenia	291
1. Pojęcie majątku	291
2. Źródła powstania majątku	291
2.1. Składki członkowskie	292
2.2. Praca społeczna członków	292
2.3. Darowizny, spadki, zapisy	292
2.4. Dochody z majątku stowarzyszenia	293
2.5. Ofiarność publiczna	294
2.6. Dotacje	294
2.7. Działalność zarobkowa. Działalność gospodarcza stowarzyszeń	296
2.8. Inne źródła	299

Rozdział XI Nadzór nad stowarzyszeniami	301
1. Pojęcie. Nadzór a kontrola	301
2. Organy nadzorujące	301
3. Sąd	304
4. Środki nadzoru	305
4.1. Uwagi ogólne	305
4.2. Środki stosowane przez organy nadzoru	305
4.3. Środki stosowane przez sąd	312
5. Nadzór nad stowarzyszeniem – organizacją pożytku publicznego	318

Rozdział XII Ustanie stowarzyszenia	319
1. Uwagi ogólne	319
2. Rozwiązanie stowarzyszenia	319
3. Likwidacja stowarzyszenia	322
3.1. Uwagi ogólne	322
3.2. Likwidator	323
3.3. Przebieg likwidacji	325
3.4. Odpowiednie stosowanie przepisów	327
4. Upadłość stowarzyszenia	327
5. Przeznaczenie majątku	328
6. Łączenie się i podział stowarzyszeń	329

Rozdział XIII Stowarzyszenie zwykłe	331
1. Pojęcie stowarzyszenia zwykłego	331
2. Założyciele i członkowie	334
3. Utworzenie stowarzyszenia zwykłego	335
4. Regulamin działalności	339
4.1. Uwagi ogólne	339
4.2. Nazwa	340
4.3. Cel	342
4.4. Teren działania	342
4.5. Środki działania	343
4.6. Siedziba	343
4.7. Przedstawiciel reprezentujący stowarzyszenie	343
4.8. Zarząd	343
4.9. Organ kontroli wewnętrznej	346
4.10. Zasady dokonywania zmian regulaminu działalności	347
4.11. Sposób nabycia i utraty członkostwa	347
4.12. Sposób rozwiązania stowarzyszenia zwykłego	347
4.13. Fakultatywne postanowienia regulaminu	348
5. Władze stowarzyszenia zwykłego	348
6. Członkostwo w stowarzyszeniu zwykłym	349
7. Nadzór nad stowarzyszeniami zwykłymi	352
8. Majątek stowarzyszenia – majątek członków	352
9. Ustanie stowarzyszenia	355

Rozdział XIV Sytuacja prawna stowarzyszeń utworzonych na podstawie Prawa o stowarzyszeniach z 1932 r.	357
1. Sytuacja istniejących stowarzyszeń po wejściu w życie Prawa o stowarzyszeniach	357
2. Restytucja rozwiązanych stowarzyszeń	357
3. Sytuacja stowarzyszeń nierozwiązanych i nieprowadzących działalności	362

Część druga: FUNDACJE W PRAWIE POLSKIM	None

Rozdział XV: Fundacje na ziemiach polskich przed 1984 r.	365
1. Początki fundacji	365
2. Ustawodawstwa państw zaborczych	367
2.1. Zabór austriacki	367
2.2. Zabór pruski	367
2.3. Zabór rosyjski	368
3. Dwudziestolecie międzywojenne	369
4. Okres drugiej wojny światowej	372
5. Lata 1945–1984	374

Rozdział XVI: Źródła prawa. Zakres ustawy o fundacjach	379
1. Źródła prawa	379
2. Zakres przedmiotowy	382
3. Zakres podmiotowy	382

Rozdział XVII: Pojęcie fundacji	385
1. Uwagi ogólne	385
2. Fundacje a inne jednostki organizacyjne	389
2.1. Fundacja rodzinna	389
2.2. Fundusze	390
2.3. Fundusze składkowe	391
2.4. Organizacje społeczne – organizacje pozarządowe	391
2.5. Stowarzyszenia	395
3. Rodzaje fundacji	395

Rozdział XVIII: Ustanowienie fundacji	401
1. Wolność tworzenia fundacji	401
2. Fundatorzy	404
2.1. Osoby fizyczne	404
2.2. Osoby prawne	406
3. Akt fundacyjny	410
3.1. Pojęcie. Charakter prawny. Akt fundacyjny a statut	410
3.2. Sposób dokonania aktu fundacyjnego	413
3.2.1. Czynność inter vivos	413
3.2.2. Czynność mortis causa	413
3.3. Treść	415
3.3.1. Cel fundacji	415
3.3.2. Majątek przeznaczony na realizację celu fundacji	425

Rozdział XIX Statut	431
1. Charakter prawny	431
2. Ustalenie statutu	433
3. Treść statutu	434
3.1. Nazwa	435
3.2. Siedziba	437
3.3. Majątek	438
3.4. Cele, zasady, formy i zakres działalności fundacji	438
3.5. Organy	439
3.5.1. Uwagi ogólne	439
3.5.2. Zarząd	439
3.5.3. Inne organy	452
3.6. Prowadzenie przez fundację działalności gospodarczej	454
3.7. Dopuszczalność i warunki połączenia fundacji z inną fundacją	457
4. Zmiana celu fundacji lub statutu	458

Rozdział XX Postępowanie rejestrowe	463
1. Pojęcie, funkcje, jawność Rejestru	463
2. Źródła prawa	463
3. Organizacja i zakres Rejestru	464
4. Podmioty postępowania rejestrowego	464
4.1. Wnioskodawcy i uczestnicy	465
5. Wszczęcie postępowania	466
5.1. Uwagi ogólne	466
5.2. Wniosek o wpis	466
6. Wstępne czynności sądu rejestrowego; badanie formalne wniosku	468
7. Badanie materialne zgłoszenia	468
8. Orzeczenia sądu rejestrowego	470
8.1. Podstawa faktyczna postanowienia zarządzającego dokonanie wpisu	470
8.2. Postanowienie	470
8.3. Koszty postępowania rejestrowego	471
8.4. Obowiązek zawiadomienia organów nadzorujących	471
9. Środki odwoławcze w postępowaniu rejestrowym	471
10. Wpis do Rejestru	472
10.1. Uwagi ogólne	472
10.2. Prostowanie wadliwych wpisów	472
10.3. Klasyfikacja wpisów do Rejestru	472
11. Skutki wpisu do Rejestru	472
12. Rejestracja fundacji – organizacji pożytku publicznego	473

Rozdział XXI Majątek fundacji	475
1. Pojęcie majątku	475
2. Źródła powstania majątku	475
2.1. Uwagi ogólne	475
2.2. Nabycie w drodze czynności prawnych	476
2.3. Dotacje	477
2.4. Dochody z własnej działalności. Działalność gospodarcza	479
2.5. Ofiarność publiczna	481

Rozdział XXII Nadzór nad fundacjami	483
1. Uwagi ogólne	483
2. Organy nadzorujące	483
3. Sąd	485
4. Obowiązki sądu rejestrowego i fundacji	486
5. Środki nadzoru	488
6. Ograniczenia nadzoru	491
7. Nadzór nad fundacją – organizacją pożytku publicznego	492

Rozdział XXIII Ustanie fundacji	493
1. Likwidacja	493
1.1. Uwagi ogólne	493
1.2. Przeznaczenie majątku	498
2. Ustanie na podstawie ustawy	500
3. Upadłość fundacji	501
4. Połączenie z inną fundacją	501
5. Zawieszenie działalności	502

Rozdział XXIV Szczególne rodzaje fundacji, przedstawicielstwa fundacji zagranicznych	503
1. Zakład Narodowy imienia Ossolińskich	503
2. Centrum Badania Opinii Społecznej	504
3. Zakłady Kórnickie	505
4. Fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie”	507
5. Przedstawicielstwa fundacji zagranicznych	510

Bibliografia	515

FAQ

Jakie zmiany w prawie zostały omówione w tej książce?

Rozwiń

Autor analizuje ewolucję przepisów dotyczących stowarzyszeń i fundacji – od regulacji historycznych po aktualny stan prawny.

Szczególną uwagę poświęca:

zmianom w Prawie o stowarzyszeniach (od ustawy z 1989 r. i jej licznych nowelizacji),
zmianom dotyczącym fundacji oraz ustawy o fundacjach,
przepisom związanym z Krajowym Rejestrem Sądowym (KRS),
regulacjom dotyczącym organizacji pożytku publicznego,
wpływowi prawa unijnego oraz międzynarodowego,
najnowszemu orzecznictwu Sądu Najwyższego, NSA, Trybunału Konstytucyjnego i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

Dla jakich grup zawodowych przeznaczona jest książka?

Rozwiń

Publikacja ma charakter zarówno naukowy, jak i praktyczny. Jest skierowana przede wszystkim do:

notariuszy,
adwokatów i radców prawnych,
sędziów,
urzędników administracji publicznej,
członków władz stowarzyszeń i fundacji,
osób zakładających organizacje pozarządowe,
samorządowców,
naukowców i studentów prawa,
działaczy organizacji społecznych, sportowych i religijnych.

Co szczególnie może tu zainteresować notariuszy?

Rozwiń

Dla notariuszy szczególnie cenne są zagadnienia dotyczące:

sporządzania aktów fundacyjnych i statutów,
zmian statutów fundacji i stowarzyszeń,
poświadczania podpisów i dokumentów związanych z działalnością organizacji,
procedur rejestracyjnych w KRS,
likwidacji i przekształceń organizacji,
darowizn i innych czynności majątkowych,
interpretacji przepisów dotyczących osób prawnych oraz ich reprezentacji.

Książka zawiera również szerokie omówienie problemów związanych z osobowością prawną, majątkiem organizacji oraz odpowiedzialnością członków organów, co ma bezpośrednie znaczenie dla praktyki notarialnej.

Czy książka zawiera praktyczne zastosowania i porady?

Rozwiń

Tak. Publikacja ma bardzo wyraźny wymiar praktyczny. Obejmuje m.in.:

omówienia statutów,
procedury zakładania organizacji,
wskazówki dotyczące wpisów do KRS,
zasady działania organów stowarzyszeń i fundacji,
procedury likwidacyjne i przekształceniowe,
zasady gospodarowania majątkiem,
kwestie odpowiedzialności członków zarządu,
rozwiązywanie sporów wewnątrz organizacji,
praktyczne skutki orzecznictwa sądowego,
obowiązki informacyjne i organizacyjne wynikające z aktualnych przepisów.

W efekcie książka jest praktycznym przewodnikiem po funkcjonowaniu stowarzyszeń i fundacji w obrocie prawnym.

Autorzy

Paweł Suski

Paweł Suski – doktor nauk prawnych, radca prawny, autor publikacji z zakresu prawa cywilnego od ponad trzydziestu lat obecny na rynku wydawniczym.