Wykaz skrótów | str. 11

Wstęp | str. 13

Rozdział I
Problemy terminologiczne i dogmatyczne testamentu w prawie justyniańskim | str. 27
1. Etymologiczne wyjaśnienie testamentu (problemy terminologiczne) | str. 27
2. Dogmatyczne wyjaśnienie testamentu (definicja legalna) | str. 29
3. Problem zgodności definicji doktrynalnych z definicją legalną testamentu w prawie justyniańskim | str. 35
4. Wnioski | str. 39

Rozdział II
Zarys figury prawnej testatora w ujęciu źródeł prawa justyniańskiego | str. 41
1. Testamenti factio activa | str. 43
1.1. Terminologia związana z testamenti factio | str. 46
1.2. Testamenti factio activa i jej uwarunkowania | str. 49
1.3. Testamenti factio activa a uwarunkowania czasowe zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych | str. 57
2. Osoby uprawnione do sporządzenia ważnego testamentu | str. 64
2.1. Wolnourodzeni własnego prawa (ingenui sui iuris) | str. 64
2.2. Wolnourodzeni podlegli władzy ojcowskiej (ingenui alieni iuris) | str. 68
2.3. Wyzwoleńcy (libertini) | str. 76
3. Wnioski | str. 81

Rozdział III
Figura prawna testatora w świetle uznanych w prawie justyniańskim czynników znoszących lub ograniczających testamenti factio activa | str. 83
1. Niewolnicy (servi) | str. 84
2. Cudzoziemcy (peregrini) | str. 86
3. Osoby podległe władzy ojcowskiej (personae alieni iuris) | str. 87
4. Skazani na deportację, śmierć lub pracę w kopalniach (deportati, poenae capitis vel in metallum condemnati) | str. 89
5. Niedojrzali (impuberes) | str. 94
6. Chorzy umysłowo (furiosi) | str. 96
7. Marnotrawcy (prodigi) | str. 100
8. Głusi lub niemi (surdi vel muti) | str. 104
9. Heretycy lub apostaci (haeretici vel apostati) | str. 109
10. Wnioski | str. 116

Rozdział IV
Kompleksowe spojrzenie na formę testamentu i podziały testamentów w świetle źródeł prawa justyniańskiego | str. 119
1. Wieloznaczność terminu forma | str. 119
2. Pojęcie formy testamentu | str. 121
3. Formalne wymogi ważności testamentu (sollemnia testamenti) | str. 123
4. Podstawowe podziały testamentów ze względu na formalne uwarunkowania podmiotowe i przedmiotowe | str. 128
4.1. Testamenty osób cywilnych (testamenta paganorum) i testamenty żołnierzy (testamenta militum) | str. 128
4.2. Testamenty pisemne (testamenta scripta) i testamenty ustne (testamenta sine scriptis) | str. 131
4.3. Testamenty z udziałem świadków zwykłych (testamenta cum testibus privatis) i testamenty z udziałem świadków pełniących funkcje publiczne (testamenta cum testibus publicis) | str. 135
4.4. Testamenty z zachowaniem wszystkich formalnych wymogów prawa (testamenta perfecta) i testamenty bez zachowania wszystkich formalnych wymogów prawa (testamenta imperfecta) | str. 137
5. Wnioski | str. 142

Rozdział V
Zwyczajne formy testamentu uznane w prawie justyniańskim | str. 144
1. Zwyczajny testament pisemny (testamentum tripertitum) | str. 145
1.1. Sposób spisania testamentu | str. 146
1.2. Unitas actus | str. 147
1.3. Podpisy | str. 150
1.4. Świadkowie | str. 154
1.5. Definicja | str. 160
2. Zwyczajny testament ustny (testamentum per nuncupationem) | str. 160
2.1. Sposób sporządzenia | str. 166
2.2. Świadkowie | str. 168
2.3. Unitas actus | str. 169
2.4. Definicja | str. 170
3. Problem pisemnego testamentu cywilnego spełniającego wymogi prawa pretorskiego | str. 170
4. Wnioski | str. 179

Rozdział VI
Testament żołnierski (testamentum militis) w świetle ustawodawstwa Justyniana | str. 182
1. Podmiot czynny | str. 184
2. Sposób sporządzenia | str. 196
3. Świadkowie | str. 201
4. Unitas actus | str. 206
5. Uznanie testamentu sporządzonego na podstawie prawa powszechnego za żołnierski | str. 207
6. Definicja | str. 213
7. Testament na wzór żołnierskiego (testamentum quasi militis) | str. 213
8. Wnioski | str. 216

Rozdział VII
Szczególne formy testamentu w prawie justyniańskim | str. 219
1. Testament dotkniętego chorobą zakaźną (testamentum oppressi morbo contagioso) | str. 220
1.1. Okoliczności warunkujące sporządzenie | str. 221
1.2. Sposób sporządzenia | str. 224
1.3. Unitas actus i świadkowie | str. 225
1.4. Definicja | str. 226
2. Testament na rzecz kościołów lub dzieł pobożnych (testamentum pro ecclesiis vel piis causis) | str. 227
2.1. Liber stilus | str. 229
2.2. Podmiot bierny | str. 233
2.3. Definicja | str. 240
3. Testament rodzica na rzecz swoich zstępnych (testamentum parentis inter liberos) | str. 240
3.1. Podmiot czynny | str. 241
3.2. Podmiot bierny | str. 243
3.3. Sposób sporządzenia | str. 246
3.4. Podpis testatora | str. 249
3.5. Data | str. 253
3.6. Definicja | str. 255
4. Testament analfabety lub niemogącego się podpisać (testamentum litteras ignorantis vel subscribere nequentis) | str. 256
4.1. Specyfika testatora | str. 256
4.2. Wymogi ad sollemnitatem | str. 258
4.3. Definicja | str. 263
5. Testament niewidomego (testamentum caeci) | str. 264
5.1. Specyfika testatora | str. 265
5.2. Wymogi ad sollemnitatem | str. 265
5.3. Definicja | str. 268
6. Testament głuchoniemego lub niemego (testamentum surdi et muti vel muti) | str. 269
6.1. Specyfika testatora | str. 269
6.2. Wymogi ad sollemnitatem | str. 270
6.3. Definicja | str. 272
7. Testament wiejski (testamentum ruri conditum seu rusticanorum) | str. 273
7.1. Sposób sporządzenia | str. 275
7.2. Świadkowie | str. 277
7.3. Unitas actus | str. 278
7.4. Definicja | str. 280
8. Wnioski | str. 280

Rozdział VIII
Aprobata prawa justyniańskiego dla testamentów z udziałem świadków pełniących funkcje publiczne (testamenta cum testibus publicis) | str. 284
1. Testament z udziałem cesarza (testamentum principi oblatum) | str. 285
1.1. Sposób sporządzenia | str. 286
1.2. Udział cesarza i członków konsystorza w charakterze świadków | str. 289
1.3. Unitas actus | str. 293
1.4. Definicja | str. 293
2. Testament z udziałem sędziego lub urzędnika miejskiego (testamentum apud acta) | str. 294
2.1. Sposób sporządzenia | str. 294
2.2. Udział osób pełniących funkcje publiczne w charakterze świadków i unitas actus | str. 298
2.3. Definicja | str. 299
3. Wnioski | str. 299

Zakończenie | str. 301

Indeks źródeł | str. 313
1. Źródła prawne | str. 313
2. Źródła pozaprawne | str. 328
3. Źródła papirologiczne | str. 329

Literatura | str. 331