Wykaz skrótów
str. 13

Od autora
str. 15

Rozdział pierwszy
Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Północnej Irlandii
str. 17

I. Podstawy konstytucyjne
str. 17

1. Prawo zwyczajowe
str. 17

2. Ustawy ustrojowe
str. 18

3. Konwenanse konstytucyjne
str. 18

4. Zasady ustrojowe
str. 19

4.1. Zasada rządów prawa
str. 20

4.2. Zasada podziału władzy
str. 20

4.3. Zasada zwierzchnictwa parlamentu
str. 21

II. Suwerenność narodu a supremacja parlamentu
str. 21

III. Prawa jednostki i ustrój społeczno-polityczny
str. 23

IV. Ogólna definicja ustroju
str. 26

V. Parlament Zjednoczonego Królestwa
str. 28

1. Izba Gmin
str. 28

1.1. Skład i system wyborczy
str. 28

1.2. Mandat członka Izby Gmin
str. 30

1.3. System sesyjny
str. 31

1.4. Organizacja wewnętrzna
str. 32

1.4.1. Speaker Izby Gmin
str. 32

1.4.2. Komisje Izby Gmin
str. 33

1.4.3. Frakcje partyjne
str. 35

2. Izba Lordów
str. 37

2.1. Skład
str. 37

2.2. Organizacja wewnętrzna
str. 38

3. Komisje Wspólne obu Izb
str. 39

4. Funkcje parlamentu
str. 40

4.1. Ustawodawstwo
str. 40

4.1.1. Charakter ustawodawstwa
str. 40

4.1.2. Procedura ustawodawcza
str. 42

4.2. Kontrola działalności rządu
str. 47

VI. Rząd - gabinet - premier
str. 52

1. Zestaw personalny i funkcje
str. 52

2. Odpowiedzialność przed parlamentem
str. 56

VII. Monarcha
str. 60

VIII. Organizacja wymiaru sprawiedliwości
str. 63

1. W sprawach cywilnych
str. 63

1.1. Anglia, Walia i Irlandia Północna
str. 63

1.2. Szkocja
str. 65

2. W sprawach karnych
str. 65

2.1. Anglia
str. 65

2.2. Szkocja
str. 67

3. W sprawach administracyjnych
str. 67

3.1. Kontrola sprawowana przez sądy powszechne
str. 67

3.2. Kontrola sprawowana przez trybunały administracyjne
str. 69

IX. Ustrój terytorialny
str. 70

1. Zarząd lokalny (local government)
str. 70

2. Dewolucja w Szkocji, Walii i Irlandii Północnej
str. 71

2.1. Szkocja
str. 71

2.2. Północna Irlandia
str. 73

2.3. Walia
str. 75

3. Regionalizacja w Anglii
str. 76

Rozdział drugi
Stany Zjednoczone Ameryki
str. 78

I. Podstawy konstytucyjne
str. 78

II. Zasada suwerenności ludu
str. 79

III. Prawa jednostki i ustrój społeczno-polityczny
str. 80

IV. Ogólne określenie ustroju
str. 83

V. Zasada federalizmu
str. 83

VI. Zasada podziału władzy
str. 88

VII. Władza ustawodawcza - Kongres USA
str. 89

1. Struktura
str. 89

2. Wybory i konstytucyjne stanowisko kongresmanów
str. 90

3. Funkcjonowanie
str. 92

4. Funkcje Kongresu USA
str. 94

4.1. Ustawodawstwo
str. 94

4.1.1. Pojęcie ustawy
str. 94

4.1.2. Procedura ustawodawcza
str. 96

4.2. Kontrola nad Egzekutywą
str. 99

4.3. Kompetencja wypowiadania wojny (art. I sec. 8 ust. 11)
str. 102

VIII. Władza wykonawcza - Prezydent USA
str. 102

1. Wybory Prezydenta
str. 103

2. Funkcje Prezydenta USA
str. 107

2.1. Stanowisko konstytucyjne
str. 107

2.2. Promotor ustawodawstwa
str. 109

2.2.1. Orędzia do Kongresu
str. 109

2.2.2. Wykorzystywanie prawa weta
str. 110

2.2.3. Współpraca z członkami Kongresu
str. 110

2.3. Egzekutor ustaw i szef administracji federalnej
str. 111

2.3.1. Aparat administracji federalnej
str. 111

2.3.2. Zwierzchnictwo Prezydenta
str. 112

2.3.3. Przejawy zwierzchnictwa Prezydenta
str. 113

2.4. Kierownik polityki zagranicznej
str. 115

2.5. Głównodowodzący Sił Zbrojnych
str. 116

2.6. Uprawnienia nominacyjne poza sferą Egzekutywy
str. 117

2.7. Prawo ułaskawiania
str. 118

3. Aparat pomocniczy Prezydenta
str. 118

IX. System hamulców
str. 119

1. Hamulce Egzekutywy wobec Kongresu
str. 119

1.1. Weto ustawodawcze
str. 119

1.2. Zamrażanie kredytów
str. 121

2. Hamulce Legislatywy wobec Prezydenta
str. 121

2.1. "Władza nad sakiewką" (power of the purse)
str. 121

2.2. Wymóg zgody Senatu na traktaty zawierane przez Prezydenta
str. 122

2.3. Wymóg zgody Senatu na nominacje dokonywane przez Prezydenta
str. 122

2.4. Tak zwane weto Legislatywy
str. 123

X. Władza sądownicza
str. 124

1. Organizacja sądownictwa
str. 124

2. Sąd Najwyższy USA
str. 126

2.1. Instancyjność
str. 126

2.2. Właściwość odwoławcza
str. 126

2.2.1. W trybie apelacji
str. 126

2.2.2. W trybie certiorari
str. 127

2.2.3. W trybie certification
str. 128

2.2.4. W trybie mandamus
str. 128

2.3. Zasady postępowania
str. 129

3. Judical Review
str. 130

XI. Zagadnienie odpowiedzialności za właściwe wykonywanie funkcji publicznych
str. 131

Rozdział trzeci
Republika Włoska
str. 134

I. Podstawy konstytucyjne
str. 134

II. Ogólna charakterystyka ustroju
str. 135

III. Pozycja jednostki i ustrój społeczno-polityczny
str. 138

IV. Parlament
str. 141

1. Dwuizbowość
str. 141

2. System wyborczy
str. 143

2.1. Do Izby Deputowanych
str. 143

2.2. Do Senatu
str. 144

3. Struktura izb
str. 145

4. Funkcje parlamentu
str. 146

4.1. Funkcja ustawodawcza
str. 146

4.2. Funkcja kontrolna
str. 150

V. Rada Ministrów
str. 152

1. Powoływanie
str. 152

2. Skład Rady Ministrów
str. 153

3. Funkcje Rady Ministrów
str. 153

4. Odpowiedzialność Rady Ministrów
str. 155

4.1. Odpowiedzialność polityczna
str. 155

4.2. Odpowiedzialność konstytucyjna
str. 156

5. Konstytucyjne organy pomocnicze Rady Ministrów
str. 157

5.1. Narodowa Rada Gospodarki i Pracy
str. 157

5.2. Rada Stanu
str. 158

5.3. Trybunał Obrachunkowy
str. 159

VI. Prezydent Republiki
str. 159

1. Obsadzenie i zajmowanie stanowiska
str. 159

2. Funkcje Prezydenta Republiki
str. 160

3. Odpowiedzialność Prezydenta Republiki
str. 162

VII. Sądownictwo
str. 163

1. Sądownictwo powszechne
str. 163

2. Sądownictwo administracyjne
str. 165

3. Prokuratura
str. 166

VIII. Ustrój terytorialny
str. 166

IX. Podstawowy gwarant konstytucyjności - Trybunał Konstytucyjny
str. 170

1. Kontrola zgodności norm z Konstytucją
str. 171

2. Rozstrzyganie sporów kompetencyjnych
str. 172

3. Egzekwowanie odpowiedzialności konstytucyjnej
str. 172

Rozdział czwarty
Republika Federalna Niemiec
str. 173

I. Podstawy konstytucyjne
str. 173

II. Zasada suwerenności ludu
str. 175

III. Prawa jednostki i ustrój społeczno-polityczny
str. 176

IV. Ogólna definicja ustroju
str. 179

V. Zasada federalizmu
str. 180

1. Kraje federalne
str. 180

2. Podział kompetencji
str. 181

2.1. W zakresie ustawodawstwa
str. 181

2.2. W zakresie administracji
str. 183

2.3. W zakresie wymiaru sprawiedliwości
str. 184

2.4. W zakresie dochodów publicznych
str. 184

3. Powiązania obu rodzajów państwowości
str. 185

4. Federalizm kooperatywny
str. 185

5. Gwarancje zasady federalizmu
str. 186

VI. Zasada podziału władzy
str. 186

VII. Parlament Federalny (Bundestag)
str. 187

1. System wyborczy i stanowisko deputowanych
str. 187

2. Zasady działania
str. 191

3. Struktura wewnętrzna
str. 192

4. Funkcje
str. 193

4.1. Ustawodawstwo
str. 193

4.2. Kontrola nad działalnością Rządu Federalnego
str. 195

4.2.1. Żądanie obecności
str. 196

4.2.2. Kontrola komisji stałych
str. 196

4.2.3. Komisje śledcze
str. 196

4.2.4. Komisja ankietowa
str. 197

4.2.5. Korzystanie z prac Izby Obrachunkowej
str. 197

4.2.6. Zapytania
str. 197

4.2.7. Godzina aktualności
str. 198

4.2.8. Przesłuchanie Rządu Federalnego
str. 199

4.2.9. Pełnomocnik Bundestagu do Spraw Wojskowych
str. 199

4.2.10. Rezolucje
str. 199

VIII. Rada Federalna (Bundesrat)
str. 200

1. Skład Rady Federalnej i stanowisko jej członków
str. 200

2. Struktura wewnętrzna
str. 201

3. Funkcje
str. 203

3.1. Udział w federalnym ustawodawstwie oraz w dokonywaniu zmian konstytucyjnych
str. 203

3.1.1. Inicjatywa ustawodawcza
str. 203

3.1.2. Opiniowanie projektów ustaw zgłaszanych przez Rząd Federalny
str. 204

3.1.3. Wyrażanie zgody na ustawy uchwalone przez Parlament Federalny
str. 204

3.1.4. Wyrażanie sprzeciwu wobec ustaw uchwalanych przez Parlament Federalny
str. 205

3.2. Udział w wykonywaniu federalnej administracji i w kontroli nad Rządem Federalnym
str. 206

3.2.1. Wyrażanie zgody na przepisy prawne wydawane przez Rząd Federalny
str. 206

3.2.2. Współdziałanie w wykonywaniu nadzoru nad krajami federalnymi
str. 206

3.2.3. Uprawnienia kontrolne wobec Rządu Federalnego
str. 207

IX. Rząd Federalny
str. 207

1. Powoływanie i skład
str. 207

2. Funkcje
str. 209

3. Realizacja funkcji rządowych - stanowisko Kanclerza
str. 210

4. Odpowiedzialność
str. 212

4.1. Konstruktywne wotum nieufności
str. 213

4.2. Odmowa wotum zaufania
str. 213

4.3. Sprawa odpowiedzialności konstytucyjnej
str. 215

X. Prezydent Federalny
str. 215

1. Powoływanie
str. 215

2. Funkcje
str. 216

3. Odpowiedzialność
str. 216

XI. Władza sądownicza
str. 217

XII. Sądownictwo konstytucyjne
str. 218

Rozdział piąty
Republika Francuska
str. 222

I. Podstawy konstytucyjne
str. 222

II. Zasada suwerenności narodu
str. 224

III. Prawa jednostki i ustrój społeczno-polityczny
str. 225

IV. Ogólna charakterystyka ustroju
str. 227

V. Parlament
str. 230

1. Struktura
str. 230

2. System wyborczy
str. 232

2.1. System wyborczy do Zgromadzenia Narodowego
str. 233

2.2. System wyborczy do Senatu
str. 234

3. Wewnętrzna struktura izb
str. 234

4. Funkcje Parlamentu
str. 236

4.1. Ustawodawstwo
str. 236

4.1.1. Rodzaje ustaw
str. 237

4.1.2. Podział materii prawodawczych między parlament a rząd
str. 238

4.1.3. Procedura ustawodawcza
str. 241

4.2. Kontrola działalności rządu
str. 245

4.2.1. Środki kontroli
str. 245

4.2.2. Egzekwowanie przez parlament odpowiedzialności rządu
str. 251

VI. Rząd Republiki (Rada Ministrów)
str. 254

1. Powoływanie
str. 254

2. Skład i struktura rządu
str. 255

3. Funkcje i kompetencje rządu
str. 256

3.1. Konstytucyjne ujęcie funkcji
str. 256

3.2. Kompetencje wobec parlamentu
str. 257

3.3. Kompetencje wobec Prezydenta
str. 258

3.4. Kompetencje wobec administracji państwowej
str. 258

4. Tryb funkcjonowania
str. 259

4.1. Pozycja premiera
str. 259

4.2. Przewodniczenie posiedzeniom Rady Ministrów
str. 260

VII. Prezydent Republiki
str. 262

1. Wybór
str. 262

2. Funkcje
str. 263

2.1. Ogólna rola
str. 263

2.2. Powiązania Prezydenta z parlamentem
str. 265

2.3. Kompetencje Prezydenta wobec rządu
str. 269

2.4. Dwie sytuacje polityczne
str. 273

2.5. Przejęcie przez Prezydenta pełni władzy
str. 274

3. Odpowiedzialność Prezydenta Republiki za swe funkcje
str. 276

3.1. Odpowiedzialność polityczna
str. 276

3.2. Odpowiedzialność konstytucyjna
str. 277

VIII. Władza sądownicza
str. 277

IX. Pozostałe naczelne organy państwa
str. 279

1. Rada Konstytucyjna
str. 279

2. Rada Stanu (Conseil d'État)
str. 281

3. Trybunał Kompetencyjny (Tribunal des Conflicts)
str. 282

4. Rada Ekonomiczno-Społeczna i Ochrony Środowiska
str. 282

5. Izba Obrachunkowa (Cour des Comptes)
str. 283

6. Obrońca Praw (Defenseur des Droits)
str. 284

Rozdział szósty
Konfederacja Szwajcarska
str. 285

I. Podstawy konstytucyjne
str. 285

II. Ogólna charakterystyka ustroju
str. 289

III. Prawa jednostki i ustrój społeczno-polityczny
str. 293

IV. Zasada federalizmu
str. 298

V. Procedury demokracji bezpośredniej
str. 302

VI. Parlament (Zgromadzenie Federalne)
str. 306

1. Struktura
str. 306

2. System wyborczy
str. 307

2.1. Rada Narodowa
str. 307

2.2. Rada Kantonów
str. 309

3. Konstytucyjne stanowisko deputowanych
str. 309

4. Organizacja i funkcjonowanie izb parlamentarnych
str. 311

5. Funkcje Zgromadzenia Federalnego
str. 312

5.1. Udział w dokonywaniu zmian konstytucyjnych
str. 312

5.2. Funkcja ustawodawcza
str. 313

5.2.1. Formy
str. 313

5.2.2. Procedura ustawodawcza
str. 313

5.3. Funkcja elekcyjna
str. 315

5.4. Funkcja kierowniczo-inspiracyjna wobec rządu
str. 316

5.5. Funkcja wykonywania zarządu administracyjnego
str. 319

5.6. Funkcja kontrolna
str. 320

5.7. Funkcja quasi-sądowa - rozstrzyganie sporów
str. 323

5.8. Funkcja współdziałania w mechanizmie państwa federalnego
str. 324

VII. Rząd (Rada Federalna)
str. 325

1. Zagadnienia strukturalne i organizacyjne
str. 325

2. Konstytucyjne funkcje
str. 327

2.1. Troska o wykonanie ustaw i uchwał Zgromadzenia Federalnego
str. 327

2.2. Inicjowanie rozstrzygnięć parlamentarnych
str. 328

2.3. Działania samoistne podejmowane w celu realizacji konstytucyjnych zadań państwa
str. 329

2.4. Uprawnienia wynikające z mechanizmu funkcjonowania państwa federalnego
str. 329

2.5. Synteza funkcji Rady Federalnej
str. 330

VIII. Prezydent Federacji
str. 331

IX. Trybunał Federalny
str. 332

1. Funkcje
str. 332

2. Organizacja
str. 334