Zatrudnianie cudzoziemców. Problematyka prawa pracy, administracyjnego i finansów publicznych

Iwona Gęsicka, Paweł Majka, Małgorzata Rydzewska, Jacek Wantoch-Rekowski

Przeczytaj fragment Zobacz spis treści

Pełny opis

Mniej

Wydanie: 1

Liczba stron: 601

Więcej informacji

Opis publikacji Fragment dla Ciebie Informacje Spis treści Autorzy Tagi Opinie

Opis publikacji

Zatrudnianie cudzoziemców w Polsce to dziś jedno z najbardziej złożonych zagadnień prawnych. Migracja obywateli państw trzecich wymusiła głębokie zmiany w przepisach dotyczących legalizacji pobytu, dostępu do rynku pracy oraz zasad opodatkowania.

Książka zawiera analizę obowiązujących regulacji prawnych dotyczących zatrudnienia cudzoziemców ze szczególnym uwzględnieniem obywateli Ukrainy, łącząc zagadnienia związane z prawem pracy, administracyjnym oraz finansów publicznych.

Autorzy omawiają zarówno fundamentalne zasady zatrudniania cudzoziemców, jak i najnowsze zmiany legislacyjne oraz odpowiadają na pytania:
• jakie są procedury legalizacji pobytu cudzoziemców na terenie Polski;
• jak wygląda przebieg procedur związanych z uzyskaniem zezwoleń na pracę i jakie są ich rodzaje;
• jakie prawa i obowiązki mają pracodawcy zatrudniający obcokrajowców;
• jak opodatkowane jest wynagrodzenie otrzymywane przez cudzoziemca zatrudnionego w Polsce oraz jak przedstawia się problem objęcia składkami na ubezpieczenie społeczne.

Publikacja przeznaczona jest dla prawników obsługujących przedsiębiorców, specjalistów HR, doradców podatkowych, a także pracowników administracji publicznej odpowiedzialnych za sprawy cudzoziemców. Zainteresuje również pracowników naukowych i studentów studiów prawniczych i administracyjnych, a także słuchaczy kursów związanych z problematyką zatrudniania cudzoziemców.

Opis publikacji aktualny na dzień: 2026-03-05

Zobacz spis treści

Rozwiń opis Zwiń opis

Fragment dla Ciebie

Nie możesz się zdecydować? Przeczytaj fragment publikacji!

Przeczytaj fragment

Informacje

Wydawnictwo: Wolters Kluwer Polska

Kraj produkcji: Polska

Producent: Wolters Kluwer Polska

Rok publikacji: 2026

Wydanie: 1

Liczba stron: 601

Seria: Prawo w praktyce

Rodzaj: Opracowanie

Okładka: miękka

Format: A5

Towar w kategorii: Prawo podatkowe, finanse i rachunkowość , Podatki dochodowe , Podatki pośrednie , Prawo pracy i ubezpieczeń społecznych , Prawo pracy , ZUS, ubezpieczenia

Wersja publikacji: Książka papier

ISBN: 978-83-8438-158-8

Kod towaru: KAM-7282 W01P01

Dane producenta: Wolters Kluwer Polska sp. z o.o. | Przyokopowa 33 | 01-208 | Warszawa | PL | pl-obsluga.profinfo@wolterskluwer.com | +48 801 04 45 45

Spis treści

Spis treści „Zatrudnianie cudzoziemców w Polsce: Aspekty prawne i administracyjne”
Zawartość	Nr strony

Wykaz skrótów	17

Wstęp	23

Rozdział I Zagadnienia ogólne	25
1. Źródła prawa regulującego zatrudnianie cudzoziemców ...

Spis treści „Zatrudnianie cudzoziemców w Polsce: Aspekty prawne i administracyjne”
Zawartość	Nr strony

Wykaz skrótów	17

Wstęp	23

Rozdział I Zagadnienia ogólne	25
1. Źródła prawa regulującego zatrudnianie cudzoziemców na terytorium RP	25
2. Pojęcie „cudzoziemiec”	30
3. Pojęcie „wykonywanie pracy”	32
4. Postępowania administracyjne związane z uzyskaniem prawa do legalnego pobytu na terytorium RP	36
4.1. Postępowania administracyjne prowadzone na podstawie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej	43
4.1.1. Postępowanie administracyjne w sprawie udzielania ochrony międzynarodowej	45
4.1.2. Postępowanie administracyjne w sprawie udzielenia ochrony czasowej	54
4.1.3. Postępowanie administracyjne w sprawie uzyskania statusu azylanta	56
4.2. Postępowanie administracyjne w sprawie przyznania Karty Polaka regulowane w ustawie o Karcie Polaka	58
4.3. Postępowania administracyjne prowadzone na podstawie ustawy o cudzoziemcach	61
4.3.1. Postępowanie administracyjne dotyczące odmowy wjazdu na teren RP	75
4.3.2. Postępowanie administracyjne w sprawie wydania wizy	79
4.3.3. Postępowanie administracyjne w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy	92
4.3.4. Postępowanie administracyjne w sprawie zezwolenia na pobyt stały	110
4.3.5. Postępowanie administracyjne w sprawie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE	113
4.3.6. Postępowania administracyjne związane z kontrolą legalności pobytu cudzoziemców na terytorium RP	115
4.3.7. Postępowania administracyjne związane z wydawaniem dokumentów cudzoziemcom	122

Rozdział II Podstawy prawne dopuszczenia do zatrudnienia cudzoziemca w Polsce	125
1. Ogólne informacje na temat zatrudniania cudzoziemców na terytorium RP	125
2. Dokumenty potwierdzające legalność pobytu cudzoziemca na terytorium RP i inne dokumenty wydawane cudzoziemcom	130
3. Przypadki, w których cudzoziemcy posiadają ograniczony dostęp do polskiego rynku pracy	144
3.1. Rodzaj pracy wymagającej zezwolenia	144
3.2. Rodzaje podstaw legalizacji pobytu na terenie RP umożliwiających podjęcie pracy	145
3.3. Cudzoziemcy, którzy mają ograniczony dostęp do rynku pracy określony odpowiednimi zezwoleniami na pobyt czasowy bądź warunkami pobytu przewidzianymi odpowiednimi przepisami ustawy o cudzoziemcach	147
3.3.1. Wykonywanie pracy w ramach zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 114 ust. 1 lub 1a, art. 126, art. 127, art. 137a, art. 139a ust. 1, art. 139o ust. 1 lub art. 142 ust. 3 u.c.	148
3.3.2. Wykonywanie pracy w ramach korzystania z mobilności krótkoterminowej posiadacza Niebieskiej Karty UE w celu wykonywania działalności zawodowej	152
3.3.3. Wykonywanie pracy w ramach korzystania z mobilności krótkoterminowej pracownika kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa, na warunkach określonych w art. 139n ust. 1 u.c.	153
3.3.4. Wykonywanie pracy w ramach korzystania z mobilności krótkoterminowej naukowca na warunkach określonych w art. 156b ust. 1 u.c.	154
3.3.5. Wykonywanie pracy w ramach korzystania z mobilności studenta na warunkach określonych w art. 149b ust. 1 u.c.	154
3.3.6. Wykonywanie pracy w czasie pobytu na terytorium RP na podstawie art. 108 ust. 1 u.c.	155
3.4. Cudzoziemcy, którzy mają ograniczony dostęp do rynku pracy, określony zezwoleniem na pracę lub oświadczeniem o powierzeniu pracy cudzoziemcowi, i przebywają na terytorium RP na określonych podstawach pobytu	157
3.4.1. Uprawnienie do pobytu na terytorium RP na podstawie wizy wydanej w celu, o którym mowa w art. 60 ust. 1 pkt 3–10, 12 –13b, 17 –21, 23 –24b u.c.	157
3.4.2. Uprawnienie do pobytu na terytorium RP na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 2 lub art. 206 ust. 1 pkt 2 u.c. lub na podstawie umieszczonego w dokumencie podróży odcisku stempla, który potwierdza złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE	165
3.4.3. Uprawnienie do pobytu na terytorium RP na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy	166
3.4.4. Uprawnienie do pobytu na terytorium RP na podstawie dokumentu, o którym mowa w art. 61 u.c.	168
3.4.5. Uprawnienie do pobytu na terytorium RP na podstawie dokumentu pobytowego wydanego przez inne państwo obszaru Schengen	168
3.4.6. Uprawnienie do pobytu na terytorium RP w ramach ruchu bezwizowego	170
4. Przypadki, w których cudzoziemcy posiadają swobodny dostęp do polskiego rynku pracy	173
4.1. Swobodny dostęp do polskiego rynku pracy w przypadkach wskazanych w art. 3 ust. 1 u.w.d.p.p.	174
4.1.1. Więzy pokrewieństwa lub rodzinne z obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA), obywatelem polskim lub posiadanie obywatelstwa Konfederacji Szwajcarskiej	176
4.1.2. Posiadanie prawa stałego pobytu lub zezwolenia na pobyt stały w RP	177
4.1.3. Posiadanie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE	180
4.1.4. Posiadanie statusu uchodźcy	181
4.1.5. Korzystanie z ochrony uzupełniającej	184
4.1.6. Posiadanie zgody na pobyt ze względów humanitarnych	185
4.1.7. Posiadanie zgody na pobyt tolerowany w RP	185
4.1.8. Korzystanie z ochrony czasowej w RP	185
4.1.9. Posiadanie ważnego zaświadczenia wydanego na podstawie art. 35 ust. 1 u.u.c.o.	186
4.1.10. Posiadanie niektórych rodzajów zezwoleń na pobyt czasowy oraz niektórych rodzajów wiz	187
4.1.11. Przebywanie na terytorium RP na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 2 lub art. 206 ust. 1 pkt 2 u.c. lub na podstawie umieszczonego w dokumencie podróży odcisku stempla	188
4.2. Przypadki, o których mowa w art. 3 ust. 5 u.w.d.p.p.	190
4.3. Przypadki, o których mowa w art. 3 ust. 6 i 7 u.w.d.p.p.	192
5. Regulacje dotyczące obywateli Ukrainy	197
5.1. Sytuacja prawna obywateli Ukrainy w okresie przed 24.02.2022 r.	198
5.1.1. Ułatwienia w legalizacji pobytu na terytorium RP	198
5.1.2. Ułatwienia w procedurze związanej z uzyskaniem zezwolenia na pracę	201
5.2. Sytuacja prawna obywateli Ukrainy po 24.02.2022 r.	202
5.2.1. Zakres podmiotowy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa	206
5.2.2. Dokumenty, na podstawie których obywatele Ukrainy mogą wjeżdżać do Polski	209
5.2.3. Legalność pobytu obywateli Ukrainy	212
5.2.4. Rejestr PESEL oraz rejestrowanie pobytu obywatela Ukrainy na terytorium RP	229
5.2.5. Zatrudnienie	234

Rozdział III Postępowania administracyjne w sprawie udzielenia zezwoleń na pracę i wpisu oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi	247
1. Wprowadzenie	247
2. Postępowania administracyjne w sprawie udzielenia zezwoleń na pobyt czasowy i pracę na podstawie ustawy o cudzoziemcach	249
2.1. Rodzaje zezwoleń oraz przesłanki ich uzyskania	249
2.1.1. Rodzaje zezwoleń ze względu na cel, w jakim są wydawane	251
2.1.2. Przesłanki do uzyskania zezwoleń	258
2.2. Postępowanie administracyjne w sprawie wydania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę	263
2.2.1. Organ właściwy	264
2.2.2. Wnioskodawca, wniosek, dokumenty załączane do wniosku	264
2.2.3. Odmowa wszczęcia postępowania	268
2.2.4. Postępowanie dowodowe	271
2.2.5. Decyzja	272
2.3. Instytucja milczącego załatwienia sprawy w ustawie o cudzoziemcach	281
3. Postępowania administracyjne w sprawie udzielenia zezwolenia na pracę na podstawie ustawy o warunkach dopuszczalności powierzenia pracy cudzoziemcom oraz w sprawie wpisu oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi	285
3.1. Zależność pomiędzy jednolitymi zezwoleniami na pracę a zezwoleniami na pracę wydawanymi na podstawie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy	286
3.2. Rodzaje zezwoleń na pracę ze względu na cel, w jakim są wydawane oraz przesłanki pozytywne i negatywne do uzyskania zezwolenia na pracę	289
3.2.1. Rodzaje zezwoleń na pracę ze względu na cel, w jakim są wydawane	289
3.2.2. Warunki pozytywne i przesłanki negatywne do uzyskania zezwolenia na pracę	290
3.3. Postępowania administracyjne w sprawach wydania zezwoleń na pracę	297
3.3.1. Organ właściwy	300
3.3.2. Wnioskodawca, wniosek, dokumenty załączane do wniosku	302
3.3.3. Postępowanie dowodowe	313
3.3.4. Decyzja	315
3.4. Ubieganie się o zezwolenie na pracę sezonową	331
3.5. Oświadczenie o powierzeniu pracy cudzoziemcowi	333
3.5.1. Charakter prawny oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi	333
3.5.2. Organ właściwy	342
3.5.3. Wnioskodawca, elementy oświadczenia	344
3.5.4. Postępowanie dowodowe	347
3.5.5. Termin na dokonanie wpisu do ewidencji	350
3.5.6. Decyzja o odmowie wpisu oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi do ewidencji	351
3.5.7. Opłaty za wpis oświadczenia	356

Rozdział IV Regulacje z zakresu prawa pracy dotyczące zatrudnienia cudzoziemców	359
1. Wprowadzenie	359
1.1. Podmiot powierzający wykonywanie pracy	359
1.2. Poszukujący pracy	362
1.3. Pracownik odbywający staż	366
1.4. Specjalista	369
1.5. Pracodawca	371
1.6. Pracodawca macierzysty	373
1.7. Pracodawca użytkownik	374
2. Wykonywanie pracy przez cudzoziemca, wykonywanie pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, inna praca zarobkowa	377
3. Zawody, w przypadku których wiedzę, umiejętności i kompetencje poświadczone liczbą wymaganych lat odpowiedniego doświadczenia zawodowego uznaje się do celów stosowania niebieskiej karty UE za równoważne z wiedzą, umiejętnościami i kompetencjami poświadczonymi kwalifikacjami uzyskanymi w ramach kształcenia na poziomie wyższym	381
4. Podstawy prawne świadczenia pracy	387
5. Określenie istotnych warunków zatrudnienia	394
6. Obowiązki podmiotu powierzającego pracę	403
6.1. Obowiązki dotyczące umowy z cudzoziemcem	403
6.2. Obowiązki informacyjne w stosunku do cudzoziemca	408
6.3. Obowiązki podmiotu powierzającego pracę cudzoziemcowi wynikające z wydania zezwolenia na pracę	412
6.4. Obowiązki podmiotu powierzającego pracę cudzoziemcowi, którego oświadczenie o powierzeniu pracy cudzoziemcowi zostało wpisane do ewidencji oświadczeń	414
7. Uprawnienia i obowiązki pracownika cudzoziemca	416
7.1. Uprawnienie do informacji	417
7.2. Uprawnienie do pouczenia o roszczeniach przeciwko podmiotowi powierzającemu pracę	417
8. Uzyskanie statusu bezrobotnego i poszukującego pracy przez cudzoziemca	419

Rozdział V Zmiany warunków zatrudnienia oraz cofanie, przedłużanie, wygaśnięcie, uchylanie zezwoleń na pracę	427
1. Zmiany podmiotowe i przedmiotowe warunków zatrudnienia i ich wpływ na wydane zezwolenia i złożone oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi	427
1.1. Zmiany niewymagające wydania nowego zezwolenia na pracę czy wpisu nowego oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi	427
1.1.1. Zmiany niewymagające wydania nowego zezwolenia na pracę na podstawie ustawy o warunkach dopuszczalności powierzenia pracy cudzoziemcom	427
1.1.2. Zmiany niewymagające wydania nowego zezwolenia lub niewymagające zmiany zezwolenia na pracę na podstawie ustawy o cudzoziemcach	431
1.1.3. Zmiany niewymagające wpisu nowego oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi	433
1.2. Przypadki wymagające zmiany lub wydania nowego zezwolenia	434
2. Przedłużenie zezwolenia na pracę	440
2.1. Wydanie kolejnego zezwolenia na pobyt czasowy i pracę	440
2.2. Przedłużenie zezwolenia na pracę a wydanie kolejnego zezwolenia na pracę	444
3. Legalność pracy po upływie okresu ważności oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi	448
4. Cofnięcie zezwolenia	450
5. Uchylenie zezwolenia	455
6. Wygaśnięcie zezwolenia	457
6.1. Wygaśnięcie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na podstawie ustawy o cudzoziemcach	457
6.2. Wygaśnięcie zezwolenia na podstawie ustawy o warunkach dopuszczalności powierzenia pracy cudzoziemcom	458

Rozdział VI Kontrola legalności zatrudnienia cudzoziemców	461
1. Pojęcie nielegalnej pracy zarobkowej cudzoziemca	461
2. Organy kontroli	463
3. Przepisy karne dotyczące legalności zatrudnienia	467

Rozdział VII Opodatkowanie dochodów pracowników cudzoziemców ze stosunku pracy	475
1. Ogólne zasady opodatkowania dochodów uzyskanych ze stosunku pracy	475
1.1. Pojęcie przychodu, kosztów uzyskania przychodu i dochodu ze stosunku pracy	475
1.1.1. Pojęcie przychodu ze stosunku pracy	475
1.1.2. Pracownicze koszty uzyskania przychodu	480
1.2. Stawka podatkowa i sposób opodatkowania	482
1.3. Wybrane preferencje w zakresie opodatkowania dochodów pracowników	485
1.3.1. Zagadnienia ogólne	485
1.3.2. Ulga dla młodych	487
1.3.3. Ulga na powrót	490
1.3.4. Ulga dla rodzin wielodzietnych	492
1.3.5. Ulga dla pracujących seniorów	496
1.4. Zwolnienie przychodów pracownika uzyskanych z tytułu nielegalnego zatrudnienia oraz skutki dla pracodawcy	498
1.5. Zasady opodatkowania dochodu pracownika cudzoziemca	500
2. Podwójne opodatkowanie dochodów ze stosunku pracy i jego unikanie	501
2.1. Rodzaje podwójnego opodatkowania	501
2.2. Problem podwójnego opodatkowania dochodów osób fizycznych	503
2.3. Charakter umów o unikania podwójnego opodatkowania	509
2.4. Opodatkowanie dochodu ze stosunku pracy według Modelu Konwencji OECD	511
2.5. Opodatkowanie dochodu ze stosunku pracy według Modelu Konwencji ONZ	519
2.6. Znaczenie pozostałych wzorców konwencji dotyczących umów o unikaniu podwójnego opodatkowania	521
3. Zasady opodatkowania dochodu ze stosunku pracy przewidziane w umowie polsko-ukraińskiej	521
4. Opodatkowanie dochodów pracowniczych obywatela Ukrainy zatrudnionego w Polsce przez polskiego pracodawcę	526
4.1. Opodatkowanie dochodów pracowniczych obywatela Ukrainy będącego rezydentem RP	526
4.2. Opodatkowanie dochodów pracowniczych obywatela Ukrainy będącego nierezydentem	530

Rozdział VIII Objęcie dochodów cudzoziemców ze stosunku pracy składkami na ubezpieczenia społeczne	531
1. Ogólne zasady objęcia składkami dochodu ze stosunku pracy	531
2. Szczegółowe zasady dotyczące objęcia składkami dochodów pracowników z krajów UE, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Szwajcarii	535
3. Regulacje dotyczące ubezpieczeń społecznych wynikające z umów międzynarodowych zawartych z krajami spoza UE	537
4. Zasady dotyczące koordynacji ubezpieczeń społecznych przewidziane w relacjach Polska – Ukraina	538

Rozdział IX Składki na ubezpieczenie zdrowotne pracowników cudzoziemców	541
1. Ogólne zasady podlegania ubezpieczeniom zdrowotnym	541
2. Składka na ubezpieczenie zdrowotne	542
3. Szczegółowe zasady dotyczące pracowników delegowanych z krajów UE, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Szwajcarii	543

Podsumowanie	545
Bibliografia	549
Wykaz orzeczeń	561
O autorach	565

Rozwiń spis treści Zwiń spis treści

Autorzy

Iwona Gęsicka

Iwona Gęsicka [ORCID: 0000-0001-5308-4939] – doktor nauk prawnych, adiunkt w Katedrze Prawa Pracy na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie; radca prawny.

Paweł Majka

Paweł Majka – doktor nauk prawnych, adiunkt w Katedrze Prawa Finansowego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Rzeszowskiego; adwokat.

Małgorzata Rydzewska

Małgorzata Rydzewska – doktor nauk prawnych; radca prawny specjalizujący się w dziedzinie prawa administracyjnego oraz prawa pracy, w tym obsłudze podmiotów publicznych.

Jacek Wantoch-Rekowski

Jacek Wantoch-Rekowski – profesor doktor habilitowany nauk prawnych, profesor i prodziekan ds. finansowych i współpracy z otoczeniem społeczno-gospodarczym na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu; radca prawny.

Rozwiń listę autorów Zwiń listę autorów