Niepoczytalność sprawcy

Niepoczytalność jest okolicznością wyłączającą winę sprawcy. Zachwiany stan psychiki, w którym możność rozpoznania znaczenia czynu jest wyłączona, świadczy o niepoczytalności.

Osoba, która z powodu choroby psychicznej czy upośledzenia umysłowego nie była w stanie rozpoznać jego znaczenia nie popełnia w świetle prawa przestępstwa.

Kodeks wykroczeń rozróżnia dwie sytuacje:

1. Niepoczytalność (okoliczność całkowicie wyłączającą winę);
2. Poczytalność ograniczoną (okoliczność nie wyłączającą winy, powoduje odstąpienie od wymierzenia kary).

Przyczyny niepoczytalności:

Kodeks wykroczeń wymienia trzy przyczyny niepoczytalności:

1. upośledzenie umysłowe (w praktyce rozpoznawane gdy w teście inteligencji, osoba zdobywa poniżej 70 pkt.),
2. chorobę psychiczną (np. schizofrenia),
3. zakłócenia czynności psychicznych (np. skutki choroby zapalenia opon mózgowych, silne wzburzenie – afekt).

Przyczyny poczytalności ograniczonej

Przyczyny poczytalności ograniczonej są takie jak poczytalności, natomiast zdolność rozpoznania znaczenia swego czynu jest w znacznym stopniu ograniczona ale nie jest wyłączona. Konsekwencją tego jest zmniejszenie stopnia winy. Zaistnienie poczytalności ograniczonej może wystąpić np. w niektórych odmianach depresji.

Skutki niepoczytalności i poczytalności ograniczonej

Niepoczytalność sprawcy powoduje, że sąd umarza wobec takiej osoby postępowanie.

Niepoczytalność spowodowana poprzez świadome spożycie alkoholu lub narkotyków nie powoduje odstąpienia od wymierzenia kary.