Przegląd Podatkowy - Nr 3/2026 [419]

"Przegląd Podatkowy" nr 3/2026

Drodzy Czytelniczki i Czytelnicy, artykuł pt. Akcyza od samochodów osobowych jako podatek konsumpcyjny – uwagi de lege ferenda odnosi się do wybranych zagadnień związanych z opodatkowaniem podatkiem akcyzowym samochodów osobowych. Autor podejmuje próbę oceny dotychczasowych rozwiązań podatkowych w kontekście reakcji (a w zasadzie jej braku) ustawodawcy na konkurencyjność samochodów elektrycznych sprowadzanych z Chin, a także na zapowiadane i wprowadzane przez administrację prezydenta USA Donalda Trumpa cła na europejskie samochody. W opracowaniu skupiono się w szerszym zakresie na pojawiających się „jałowych” i nieistotnych z perspektywy budżetu państwa sporach dotyczących opodatkowania podatkiem akcyzowym samochodów osobowych. W tym zakresie autor stara się zaproponować rozwiązania legislacyjne w ramach uwag de lege ferenda, które zwiększyłyby konkurencyjność europejskich marek, byłyby stymulatorem dla branży automotive w Polsce i pozytywnie wpłynęłyby na intensyfikację sprzedaży produkowanych w polskich fabrykach samochodów i potrzebnych do nich podzespołów. Ta problematyka powinna budzić zainteresowanie nie tylko specjalistów prawa podatkowego, zwłaszcza w kontekście bieżącej sytuacji politycznej, gdzie narzędzia fiskalne (cła) służą realizacji doraźnych celów politycznych.

Wyrok TS z 1.08.2025 r., C-602/24, W. sp. z o.o. przeciwko Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w W., dotyczy sytuacji, która – jak mogłoby się wydawać – występuje sporadycznie. Jednak nic bardziej mylnego: od czasu wprowadzenia w sierpniu 2014 r. przez Rosję embarga na import produktów spożywczych sytuacja producentów (eksporterów) tych produktów stała się bardzo trudna. Przed wprowadzeniem embarga rynek rosyjski stanowił znaczący procent zbytu dla polskiej żywności, z udziałem w eksporcie UE artykułów rolno-spożywczych sięgającym 14% w 2013 r. Również po stronie rosyjskich importerów wprowadzenie embarga spowodowało istotne konsekwencje finansowe i gospodarcze. Niektórzy importerzy (w szczególności rosyjscy i białoruscy) znaleźli alternatywne rozwiązania, umożliwiające dokonywanie w dalszym ciągu importu produktów spożywczych, najczęściej bez ujawniania polskiemu eksporterowi rzeczywistego miejsca dostarczenia towaru. Pytanie prejudycjalne, które zostało zadane przez WSA w Warszawie, jest właśnie efektem występowania w praktyce tych „alternatywnych” rozwiązań. Bez wątpienia wyrok TS C-602/24 jest bardzo korzystny dla polskich producentów produktów spożywczych, będących jednocześnie ich eksporterami. Czy jednak w każdym przypadku będzie możliwa reklasyfikacja transakcji, umożliwiająca zachowanie prawa do stawki 0%? Czy wyrok ten może mieć zastosowanie do wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów? Na te i inne pytania autorka próbuje udzielić odpowiedzi w artykule pt. Eksport towarów w miejsce WDT – czy i kiedy jest możliwa reklasyfikacja transakcji dla celów VAT.

Wyrok TS z 4.09.2025 r., C-726/23, Arcomet Towercranes, odnosi się do opodatkowania VAT korekt cen transferowych między podmiotami powiązanymi i podkreśla znaczenie rzeczywistego charakteru świadczeń oraz kwestii dokumentacyjnych. Artykuł pt. Korekty cen transferowych a VAT – analiza wyroku TS z 4.09.2025 r., C-726/23, Arcomet Towercranes, oraz perspektywy systemowe na tle sprawy Stellantis Portugal omawia historyczne tło dotyczące opodatkowania VAT korekt cen transferowych, kluczowe stanowiska oraz implikacje dla praktyki, z uwzględnieniem znaczenia powyższego wyroku dla praktyki podatkowej. W swoim wyroku TS potwierdził, że dokonywane korekty cen transferowych powinny być analizowane indywidualnie, z uwzględnieniem charakteru świadczeń, dokumentacji oraz intencji stron. W zależności bowiem od wyniku analizy może okazać się, że dokonana korekta jest opodatkowana VAT.

Przedmiotem artykułu pt. O odnalezionym ratio legis przepisu art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Recepcja uchwały składu siedmiu sędziów NSA z 24.05.2021 r., I FPS 1/21 w sprawie instrumentalnego wszczynania postępowań karnych skarbowych w orzecznictwie Sądu Najwyższego i jej wpływ na świat podatków jest analiza wpływu wyroku SN z 31.01.2022 r., V KK 515/21, i zidentyfikowanego w tym orzeczeniu ratio legis wprowadzenia art. 70 § 6 pkt 1 o.p. na stosowanie tego przepisu i ocenę instrumentalności wszczynania postępowań karnych skarbowych. SN, odwołując się do uchwały NSA z 24.05.2021 r., wskazał, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego może nastąpić jedynie, gdy realizuje to legitymizowany cel zgodny z i art. 70 § 6 pkt 1 o.p. Według stanowiska SN takim celem jest otwarcie możliwości pozyskania w sprawie podatkowej nowego materiału dowodowego ze sprawy karnej skarbowej, który nie mógł zostać pozyskany przez organ podatkowy. Zdaniem autorów stanowisko przyjęte przez Sąd Najwyższy stanowi swoiste dopełnienie uchwały NSA z 24.05.2021 r. i przyjęta w tym wyroku wykładnia ma charakter uniwersalny zarówno dla spraw karnych skarbowych, jak i podatkowych. Wniosek, by argumentacji w sprawie podatkowej poszukiwać w orzecznictwie Sądu Najwyższego jest niezwykle interesujący. Jak do instrumentalności wszczęcia postępowania karnego skarbowego podszedłby sąd powszechny?

Unijne regulacje dotyczące podatku u źródła, w szczególności dyrektywa Rady 2011/96/UE, zostały stworzone w celu eliminacji podwójnego opodatkowania i wspierania swobody przepływu kapitału w ramach rynku wewnętrznego. Z czasem jednak w praktyce organów skarbowych i w orzecznictwie sądowym zaczęły pojawiać się stanowiska, zgodnie z którymi mogą one być wykorzystywane do agresywnego planowania podatkowego i prowadzić do transferu zysków poza UE, bez ich uprzedniego opodatkowania na terenie UE/EOG. Jako istotny element tego podejścia i często niejako jego baza były powoływane m.in. tzw. wyroki duńskie, w których TS powiązał pojęcie rzeczywistego właściciela z testem nadużycia prawa. Skoro tak dużą wagę w ukształtowaniu się tego podejścia przypisuje się powyżej wspomnianym wyrokom, to przy jego dalszym praktycznym stosowaniu należy także uwzględnić i wdrożyć konkluzje płynące z wyroku TS z 3.04.2025 r., C-228/24, Nordcurrent, który rozwija tezy TS w tym zakresie i powinien przyczynić się do ograniczenia błędnych tendencji w próbach wdrożenia wyroków duńskich. Trudno bowiem byłoby zaakceptować sytuację, w której jedne wyroki TS stają się podstawą do działań czy to administracji skarbowej, czy też sądów, a inne – które wraz z nimi stanowią spójną całość pokazującą kompleksowe spojrzenie TS na dane zagadnienie – miałyby być ignorowane. Ta kwestia jest przedmiotem artykułu pt. Nadużycie prawa w podatku u źródła w świetle wyroku TS z 3.04.2025 r., C-228/24, Nordcurrent – nowy kierunek czy potwierdzenie dotychczasowej (ale często błędnie interpretowanej) linii orzeczniczej Trybunału Sprawiedliwości?

W artykule pt. Geneza i źródła obowiązku przekazywania informacji o schematach podatkowych (MDR) w polskim prawie podatkowym zaprezentowano założenia działania nr 12 inicjatywy BEPS obejmującego wprowadzenie obowiązku ujawniania przez podatników realizowanych przez nich agresywnych optymalizacji podatkowych. Następnie omówiono unijną dyrektywę 2018/822 (tzw. DAC6) obligującą państwa członkowskie do wprowadzenia obowiązku zgłaszania uzgodnień transgranicznych oraz przybliżono proces wdrożenia tego obowiązku w Polsce. Ponadto w opracowaniu wskazano przyczyny kontrowersji konstytucyjnych, które budzą przepisy w kształcie przyjętym przez polskiego ustawodawcę.

Wprowadzenie do polskiego porządku prawnego instytucji przedsiębiorstwa w spadku, jako narzędzia ułatwiającego sukcesję międzypokoleniową działalności gospodarczej, niewątpliwie należy ocenić pozytywnie. Z założenia jednak takie rozwiązanie ma charakter przejściowy. Spadkobiercy, którzy chcą kontynuować prowadzenie działalności, mogą to zrealizować w dowolnej wybranej przez siebie formie. Działania takie mogą jednak wywołać określone skutki na gruncie przepisów prawa podatkowego. To zagadnienie omawia artykuł pt. Skutki podatkowe wniesienia aportem przedsiębiorstwa w spadku.

Iwona Strzelec

Redaktor Naczelna "Przeglądu Podatkowego"